Problematyka przyrodnicza w działalności polskiego towarzystwa krajoznawczego w latach 1906-1918 - Czyżewski, Marian (Humanistyka i Przyrodoznawstwo, 2018)
W ostatnich dekadach XIX w. światła część społeczeństwa polskiego przyjęła jako postawę światopoglądową dalszej działalno ści pod zaborami pozytywizm oczyszczony z elementów metafizyki, połączony z programem pracy organicznej na rzecz rozwijania aktywności gospodarczej i kulturalnej. Powstanie i działalność Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (1873) i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (1906) oraz zawarte w ich statutach idee i myśli dotyczące turystyki i krajoznawstwa, m.in. odkrywanie i badanie pomników przeszłości oraz zasobów przyrody, miały na celu ochronę substancji kulturowej i przyrodniczej na terenach dawnej Rzeczypospolitej. Artykuł jest przeglądem idei i myśli dotyczących tego obszaru działań obu Towarzystw, których członkowie w „pół cieniach półjawności” budowali przestrzeń dla wolnej myśli.