Dokument z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego jako dowód w procesie cywilnym - Mirecki, Mikołaj (Kortowski Przegląd Prawniczy, 2025)
Artykuł analizuje charakter prawny dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego oraz ich rolę jako dowodów w postępowaniu cywilnym. W oparciu o metodę dogmatyczno-prawną i analizę orzecznictwa krajowego autor wskazuje, że akta zbiorowe obejmują dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego, wzmianki dodatkowej lub przypisku. Szczegółowo omówiono zasady gromadzenia, prowadzenia i udostępniania akt zbiorowych, podkreślając, że dokumenty te mogą mieć postać elektroniczną, papierową lub odwzorowaną cyfrowo. Wskazano również na wymóg istnienia interesu prawnego przy udostępnianiu dokumentów oraz rozróżnienie interesu prawnego od interesu faktycznego, z odniesieniem do orzecznictwa sądów administracyjnych. W części dotyczącej wartości dowodowej dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego autor omawia stosowanie zasady swobodnej oceny dowodów, wskazując, że sąd decyduje o wiarygodności i mocy dokumentów na podstawie reguł logiki, doświadczenia życiowego i prawa procesowego. Przeprowadzono analizę, czy poszczególne dokumenty z akt zbiorowych mają charakter dokumentów urzędowych czy prywatnych na gruncie polskiej procedury cywilnej. Karty urodzenia i karty zgonu, sporządzane przez podmioty lecznicze, budzą wątpliwości co do ich kwalifikacji jako dokumentów urzędowych, z uwagi na brak wyraźnego przypisania funkcji administracji publicznej. Z kolei protokoły sporządzane przez kierowników USC mają niewątpliwy status dokumentów urzędowych. Autor postuluje de lege ferenda ustawowe unormowanie statusu dokumentów wystawianych przez podmioty lecznicze, w celu zapewnienia pewności prawa i ochrony zasady zaufania obywateli do państwa. Konkludując, dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego mogą być samodzielnymi środkami dowodowymi lub materiałem pomocniczym w procesie cywilnym, lecz ich znaczenie winno być każdorazowo oceniane w kontekście całokształtu materiału dowodowego i zasad prawdy materialnej.