Wpisywanie na listę biegłych sądowych psychologów i powoływanie biegłego psychologa w sprawach karnych i cywilnych - Chróst, Hubert (Kortowski Przegląd Prawniczy, 2024)
Psychologia jako nauka zajmuje się ludzkimi działaniami i zachowaniami, na które składają się zarówno subiektywne procesy psychiczne, jak i reakcje zewnętrzne, obiektywne i fizyczne. Jest to nauka o tym, jak ludzie radzą sobie ze swoim otoczeniem i jak zachowują się wobec siebie nawzajem. Psychologia bada zachowania jednostek i ich procesy psychiczne w sposób naukowy, pozwalając określić, co kieruje ludźmi i jak funkcjonuje ich psychika. Nic więc dziwnego, że skoro psychologia jest dziedziną, która koncentruje się na funkcjonowaniu człowieka i odpowiada na pytania dotyczące ludzkich emocji, motywacji, świadomości, stanu psychicznego, zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania, wymiar sprawiedliwości, często korzysta z wiedzy psychologów specjalistycznych, którzy udzielają odpowiedzi na pytania niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy z zakresu psychologii klinicznej, psychologii wychowawczej i rozwojowej, osobowości oraz neuropsychologii. Od wielu lat wraz z rozwojem psychologii jako dziedziny naukowej rośnie także zapotrzebowanie wymiaru sprawiedliwości na specjalistyczną wiedzę psychologów, zarówno w sprawach karnych, jak i cywilnych, co można zaobserwować, m.in. śledząc zmiany w regulaminie. Należy nadmienić, że niewątpliwie dowód w postaci opinii biegłego jest często kluczowym i najważniejszym dowodem w sprawie, dlatego chcąc zapewnić wymiarowi sprawiedliwości stałą możliwość zasięgania rzetelnych opinii psychologicznych, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie wykazów biegłych prowadzonych przez prezesów sądów rejonowych. Istotne jest, że aby biegły psycholog mógł wydać opinię w konkretnej sprawie, organ procesowy musi dopuścić dowód z opinii z zakresu psychologii i powołać biegłego, który wyda tę opinię. Nie można go również pominąć, choć istnieje wykaz biegłych sądowych, organy procesowe uprawnione do dopuszczenia dowodu z biegłego w sprawach cywilnych i karnych nie są ograniczone tym wykazem i mogą powołać także biegłego lub zespół biegłych spoza listy w sprawa. Celem artykułu jest przede wszystkim przedstawienie przepisów prawa regulujących zasady wpisywania na listę biegłych oraz dopuszczania dowodów z opinii psychologicznych sporządzonych przez biegłych w sprawach karnych i cywilnych.