Charakter prawny umowy (statutu) spółki kapitałowej - Łaskarzewski, Kacper (Kortowski Przegląd Prawniczy, 2025)
Artykuł analizuje prawny charakter umowy (statutu) spółki kapitałowej jako aktu konstytuującego podmiotowość prawną nowej korporacji. W wstępie wskazano na cele badawcze: zrozumienie mechanizmu nabycia osobowości prawnej przez spółkę kapitałową (moment wpisu do rejestru) oraz wyjaśnienie dualizmu umowy spółki, łączącej cechy normatywne i zobowiązaniowe. Zastosowano metodę dogmatyczno-prawną (analizę przepisów KC i KSH), wsparte elementami historyczno-prawnymi (dla ukazania ewolucji pojęcia osoby prawnej) oraz fragmentarycznie prawno-porównawczą (przykład angielskiego „memorandum” i „articles of association”). W kolejnych częściach omówiono normatywną koncepcję powstawania osób prawnych, zgodnie z którą ustawodawca nadaje spółce zdolność prawną i osobowość prawną przez dokonanie wpisu. Poruszono również problem charakteru umowy spółki jako prywatnego aktu normatywnego, który tworzy spółkę i reguluje jej wewnętrzną strukturę, równocześnie wywołując zobowiązania wspólników (np. wniesienie wkładów). Wnioski podkreślają, że umowa spółki pełni dwojaką funkcję: warunkuje powstanie spółki oraz stanowi wewnętrzną „ustawę” korporacji; łącząc elementy normatywne i obligacyjne, zapewnia spójność organizacyjną i prawną. Formalizm (akty notarialne, wpis do rejestru) służy przejrzystości obrotu i ochronie interesów wierzycieli oraz wspólników.