Prekluzja dowodowa w polskim postępowaniu karnym a realizacja zasady prawdy materialnej - Bieganowska, Karolina (Kortowski Przegląd Prawniczy, 2026)
Prekluzja dowodowa, instytucja tradycyjnie kojarzona z postępowaniem cywilnym, została wprowadzona także do polskiego procesu karnego, co budzi wątpliwości ze względu na możliwy konflikt z zasadą prawdy materialnej, uznawaną za fundamentalną regułę postępowania karnego. Celem niniejszego artykułu jest analiza relacji między prekluzją dowodową a realizacją zasady prawdy materialnej oraz odpowiedź na pytanie, czy ograniczenie możliwości zgłaszania dowodów po określonym terminie stanowi zagrożenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w procesie karnym. Autorka dokonuje szczegółowej analizy literatury prawniczej, orzecznictwa sądowego oraz motywów ustawodawcy, wskazując na istniejącą sprzeczność tych dwóch instytucji. Wnioski wskazują na to, że prekluzja, choć usprawnia proces karny i zapobiega jego przewlekłości, faktycznie może ograniczać dążenie sądu do prawdy, zniekształcając pełne i obiektywne ustalenie faktów. Z tego względu zasadne jest rozważenie zmiany obecnego ujęcia prekluzji z obligatoryjnego na fakultatywne, co pozwoliłoby sądom na większą elastyczność i dostosowanie decyzji dowodowych do specyfiki poszczególnych spraw bez naruszania podstawowej wartości, jaką jest prawda materialna.