Decyzje sędziów, innych specjalistów sądowych i laików ingerujące w funkcjonowanie rodzin z problemami wychowawczymi nastolatków - Sobotka, Aleksandra (Przegląd Psychologiczny, 2025)
Cel: Celem artykułu jest porównanie decyzji podejmowanych przez związanych z sądownictwem profesjonalistów oraz laików w zakresie stopnia ingerencji sądów i podległych im instytucji w funkcjonowanie rodzin z problemami wychowawczymi, a także konfrontacja mechanizmów decyzyjnych, którymi kierują się te osoby. Pytania badawcze dotyczyły skali zbieżności między możliwymi decyzjami podejmowanymi przez osoby, które dokonują określonych wyborów z racji wykonywanego zawodu, a przekonaniami obywateli, którzy mogą być odbiorcami takich decyzji. Zaprezentowane zostały wyniki badań przeprowadzonych wśród sędziów (n = 44), innych specjalistów sądowych (n = 51) i laików (n = 55). Metoda: Badanie przeprowadzono z wykorzystaniem autorskiego narzędzia, opracowanego m.in. na podstawie przepisów dotyczących postępowania w sprawach nieletnich, oraz analiz casusów opisujących młodzież przejawiającą trudności wychowawcze. Uczestnicy wypełniali również Kwestionariusz Wartości S. Schwartza (PVI). W rezultacie analizy czynnikowej wyodrębnione zostały dwa wymiary oddziaływań: interwencja sądowa oraz pomoc. Wyniki: Wyniki pokazały, że wszystkie badane grupy, sędziowie, specjaliści diagnozujący rodziny i laicy, preferują działania wspierające. Wraz z nasileniem się problemów dziecka wzrastała częstotliwość proponowania działań interwencyjnych przez badanych. Dodatkowo, laicy przyjmowali bardziej punitywne stanowisko niż eksperci, częściej proponując działania interwencyjne. Specjaliści diagnozujący rodzinę wskazali natomiast najwięcej działań wspierających. Konkluzja: Wartości ujęte w ramach kolistej struktury Schwartza potraktowane zostały, jako konstrukty wyjaśniające decyzje w wypadku nastolatków sprawiających problemy wychowawcze. Okazało się, że w populacji ogólnej wartości związane z Ja zwiększają skłonność do interwencyjności; odmiennie kształtuje się ta kwestia w grupach reprezentujących zawody sądowe, wśród których tej tendencji nie zaobserwowano. Im wyżej deklarowano wartości prospołeczne (dobroć, uniwersalizm), tym niższa była akceptacja interwencyjności, a większa środków pomocowych.