Generał Slobodan Praljak – chorwacki zbrodniarz intelektualista (studium przypadku) - Ickiewicz-Sawicka, Magdalena (Studia Prawnoustrojowe, 2024)
W artykule została opisana postać chorwackiego generała (studium przypadku) zbrodniarza intelektualisty, który legitymował się trzema fakultetami (ukończył inżynierię elektryczną na Wydziale Elektroniki i Informatyki w Zagrzebiu, filozofię i socjologię na Wydziale Filozofii w Zagrzebiu oraz Akademię Teatralną, Filmową i Telewizyjną (obecnie Akademia Sztuki Dramatycznej) w Zagrzebiu. S. Praljak w latach 70. i 80. XX w. był dyrektorem teatralnym w Zagrzebiu, Osijeku i Mostarze. Tekst składa się z trzech zasadniczych części oraz zawiera wprowadzenie i zakończenie. Pierwsza, zajmuje opis działalności (modus operandi) Slobodana Praljaka. Druga określa postać i zbrodniczą działalność samego generała S. Praljaka - przywódcy bośniackich Chorwatów w Republice Herceg-Bośni (Hrvatska Republika Herceg-Bosna) w latach 1991 – 1994. Trzecia zaś opisuje reakcje chorwackiego społeczeństwa na wyrok haskiego Trybunału (ICTY) wobec Slobodana Praljaka. Celem artykułu jest ukazanie czytelnikowi postaci i działalności polityczno-militarnej chorwackiego generała Slobodana Praljaka, przywódcy bośniackich Chorwatów podczas ostatniej wojny domowej na terytorium byłej Jugosławii (konkretnie Bośni i Hercegowiny), który dopuścił się sprawstwa kierowniczego dokonując zbrodni wojennych w opisywanym regionie. Na podstawie zgromadzonego i zweryfikowanego materiału badawczego wyprowadzono następujące wnioski: S. Praljak uprawiał tradycyjny model przywództwa oparty o siłę twardego autorytetu z wyraźnie dyktatorskim zabarwieniem. Jednocześnie, generał preferował chorwacką ideologię narodową nasyconą nacjonalizmem, ksenofobią i chęcią dominacji nad pozostałymi narodami i grupami etnicznymi zamieszkującymi Bośnię i Hercegowinę. Generał J. Praljak, tak jak ostentacyjnie pokazywał przywiązanie do narodowych chorwackich tradycji tak jednocześnie wyraźnie okazywał pogardę i brak szacunku wobec jakichkolwiek przeciwników. Ponadto podobnie jak inni zbrodniarze wojenni reprezentował wysoki poziomem egoizmu i narcyzmu oraz widoczną charyzmę i bezwzględne przekonanie do wyznawanej ideologii. Jednocześnie, tego rodzaju poglądy wyznaje znaczna część chorwackiego społeczeństwa powielając wojenne narracje związane z ostatnimi konfliktami zbrojnymi. Chorwacka opinia publiczna pozytywnie ocenia, usankcjonowanych prawem i potwierdzonych ostatecznym wyrokiem skazującym, autentycznych zbrodniarzy wojennych, ponieważ jest ich lustrzanym odbiciem. Ponadto chorwacki naród nie zmierzył się jeszcze ze zbrodniami chorwackich nazistów z okresu II wojny światowej. Konkludując obraz Slobodana Praljaka w chorwackim społeczeństwie jest wyjątkowo pozytywny, rodacy uważają go za bohatera narodowego, wojennego patriotę i obrońcę chorwackiej racji stanu. Natomiast, Generał intelektualista przeszedł do chorwackiej, ale i europejskiej historii międzynarodowego prawa karnego, ponieważ w bardzo spektakularny i iście teatralny sposób, zakończył życie wypijając fiolkę z trucizną podczas rozprawy sądowej w sprawie osądzenia jego zbrodni w haskim Trybunale (ICTY).