Metodyka przesłuchania podejrzanego w świetle zasad Méndeza - Łyżwa, Aneta (Studia Prawnoustrojowe, 2025)
Przedmiotem zainteresowania na gruncie niniejszego artykułu autorka objęła zagadnienie metodyki przesłuchania podejrzanego, jako jednej z kluczowych czynności dowodowych w procesie karnym. Wybór tematu zdeterminował fakt, że czynność ta pozostawała i nadal pozostaje w orbicie zainteresowania organów państwa odpowiedzialnych za ochronę jego bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego. Osobowe źródło dowodowe, jakim jest podejrzany, odpowiednio wykorzystane, stanowi bowiem jedno z kluczowych źródeł pozyskania potrzebnych informacji. Jednakowoż uznanie wyników takiego przesłuchania za dowód w procesie karnym, wymaga zachowania po stronie organów śledczych określonych gwarancji prawnych, zapewniających osobie przesłuchiwanej wolność od wszelkiego rodzaju form przymusu, jako niedozwolonych środków pozyskiwania informacji. Ważnym wydarzeniem, które wniosło istotny wkład do dyskusji na temat zasad prowadzenia przesłuchania podejrzanego, było przygotowanie przez specjalnego sprawozdawcę ONZ ds. tortur Juana E. Mendeza dokumentu pt. „Zasady skutecznego prowadzenia przesłuchań na potrzeby postępowań przygotowawczych i gromadzenia informacji”. Opracowanie to stało się dla społeczności międzynarodowej ważnym punktem odniesienia pozwalającym na dokonanie oceny, czy regulacje obowiązujące w krajowych porządkach prawnych zapewniają odpowiednią ochronę praw osób przesłuchiwanych, w szczególności podejrzanych, i jednocześnie umożliwiają skuteczną realizację celów przesłuchania. Przedmiotowe okoliczności stanowiły dla autorki inspirację dla bliższej analizy prawnej tychże regulacji i tym samym wytyczyły cel niniejszego opracowania. Celem artykułu jest zatem próba dokonania oceny zasad przesłuchania podejrzanego zaproponowanych przez Juana E. Mendeza, uczyniona z perspektywy rozwiązań obowiązujących w polskiej procedurze karnej. Autorka oparła się przy tym o metody właściwe dla nauk prawnych, a przede wszystkim o metodę formalno-dogmatyczną. W efekcie finalnym możliwe stało się określnie obszarów wymagających nowelizacji i zaproponowanie stosownych rozwiązań faktycznych i prawnych.