Provisions of criminal law in personal data protection – some remarks - Pruszkiewicz-Słowńska, Katarzyna (Studia Prawnoustrojowe, 2026)
Zagadnienie kryminalizacji przestępstw przeciwko ochronie danych osobowych w polskim porządku prawnym jest przedmiotem wielu opracowań naukowych. Brakuje jednak publikacji, które porządkowałaby informacje na temat uprawnień pokrzywdzonego w procesie karnym w przypadku przetwarzania jego danych osobowych bez podstawy prawnej lub bez upoważnienia. Przepisy karne dotyczące ochrony danych osobowych funkcjonowały już w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, obecnie w ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, jednak nadal wielu administratorów przetwarza dane osobowe nie mając świadomości, że codziennie naraża się na konsekwencje. W związku z tym powstaje pytanie na ile wprowadzenie nowych przepisów w zakresie naruszeń bezpieczeństwa danych osobowych rzeczywiście zapewniło większą skuteczność i doprecyzowanie systemu ich ochrony. Przedmiotem i celem niniejszego opracowania jest analiza wybranych przepisów karnych w zakresie ochrony danych osobowych z uwzględnieniem uprawnień pokrzywdzonego przestępstwem nieuprawnionego przetwarzania danych osobowych. Artykuł ma charakter teoretycznoprawny z wykorzystaniem elementów analizy dogmatycznej. Podjęta tematyka ma swój także wymiar praktyczny - przedstawia wybrane sprawy rozpoznawane przez sądy krajowe. Intencją wprowadzenia przepisów karnych w ochronie danych osobowych było obwarowanie odpowiedzialnością karną jedynie sytuacji wyjątkowych, obejmujących najcięższe naruszenia. Analiza wybranych spraw karnych rozpoznawanych przez sądy krajowe wskazuje, że postepowania te kończą się warunkowym wymierzeniem kary grzywny lub karą pozbawienia wolności. Nie ulega wątpliwości, że przepisy kształtujące odpowiedzialność karną mają dla przeciętnego obywatela walor odstraszający, co do zasady jednak ich skuteczność dla osiągnięcia celów RODO może budzić wątpliwości.