Obiekty zabytkowe a ich ochrona na poszczególnych etapach sporządzania pierwszego inwentarza zabytków sztuki i kultury w II Rzeczpospolitej - Kamiński, Konrad (Studia Prawnoustrojowe, 2024)
Pierwsze polskie prawodawstwo dotyczące ochrony zabytków kształtowało się jeszcze przed odzyskaniem niepodległości. Dekret Rady Regencyjnej z 31 października 1918 roku o opiece nad zabytkami sztuki i kultury wraz z wydanymi na jego podstawie rozporządzeniami Ministra Kultury i Sztuki z 5 kwietnia 1919 roku ustanawiały podstawowe ramy prawnej ochrony dziedzictwa kulturowego w początkach II Rzeczpospolitej. Pokazuje to, że w świadomości ówczesnych władz widziano doniosłe znaczenie zabytków sztuki i kultury dla zjednoczenia, kształtowania i przetrwania odrodzonego państwa polskiego. Artykuł niniejszy ma na celu zidentyfikowanie terminów określających obiekty zabytkowe i możliwości prawnej ich ochrony na poszczególnych etapach kształtowania się pierwszego polskiego inwentarza zabytków tworzonego na podstawie prawnych regulacji niepodległego państwa. Wnioski wyprowadzone z analizy pojęciowej wskazują, że prawne możliwości ingerencji organów władzy konserwatorskiej w celu ochrony zabytkowych obiektów były zróżnicowane w zależności od etapu wpisu zabytku do inwentarza. Pierwsze prawodawstwo ochrony zabytków w Polsce, mimo że wykorzystywało nowatorskie podejścia do zagadnienia na tle innych państw europejskich, nie było w pełni adekwatne do polskich warunków i wymagało uchwalenia nowego prawa niespełna dziesięć lat później.