The concept of liability for the degradation of the natural environment under Article 86 of the Constitution of the Republic of Poland - Rakoczy, Bartosz (Studia Prawnoustrojowe, 2024)
Koncepcja odpowiedzialności w ochronie środowiska jest ujmowana w Konstytucjach w różny sposób, o ile w ogóle tą kwestię uregulowano w tego rodzaju akcie. Polski ustawodawca konstytucyjny należy do tej grupy prawodawców konstytucyjnych, którzy uregulowali kwestie odpowiedzialności prawnych w ochronie środowiska w sposób bezpośredni. Prawodawca konstytucyjny uregulował ta kwestię w art. 86 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W systemie Prawa Polskiego odpowiedzialność prawna w ochronie środowiska została powiązana z powszechnym obowiązkiem każdego dbałości o stan środowiska. Sama ustawa zasadnicza określa dwa desygnaty tej odpowiedzialności. Po pierwsze jest to odpowiedzialność osobista za spowodowane przez siebie skutki. Po drugie jest to odpowiedzialność za pogorszenie stanu środowiska. Wyraźnie zatem wskazano, że jest to model odpowiedzialności indywidualizowanej, a także odpowiedzialności, która jest skutkiem pogorszenia stanu środowiska. Część instytucji Prawa ochrony środowiska powiązanych z odpowiedzialnością nie wytrzymuje jednak testu zgodności z Konstytucją. Trudno bowiem dopatrzeć się pogorszenia stanu środowiska w naruszeniu obowiązków sprawozdawczych i informacyjnych. Rodzi się zatem pytanie o konstytucyjność odpowiedzialności prawnej za naruszenie tych obowiązków. Dodatkowo należy wskazać, iż pogorszenie stanu środowiska musi być skutkiem naruszenia konstytucyjnego obowiązku dbałości o stan środowiska. Takie powiązanie wynika z samej konstrukcji art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i użytego przez prawodawcę spójnika „i”. Model koncepcji odpowiedzialności w ochronie środowiska w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest modelem powiązanym z powszechnym obowiązkiem, a nie np. z obowiązkami Państwa, czy też władz publicznych. Stanowi nowoczesne rozwiązanie uświadamiające każdemu, że współczesne problemy ochrony środowiska nie dotyczą tylko Państwa, a ich rozwiązanie winno być wspólną domeną wszystkich podmiotów prawa. Wzmacnia także osobistą świadomość każdego w kontekście ciążących na nim obowiązków środowiskowych.