Dekompozycja władztwa planistycznego gminy – od ochrony interesu publicznego do centralizacji - Sypniewski, Dominik (Studia Prawnoustrojowe, 2024)
W systemie planowania przestrzennego w Polsce szczególną rolę odgrywa gmina. Została ona wyposażona w uprawnienie do władczego określania przeznaczenia oraz zasad zagospodarowania gruntów położonych na terenie tej gminy. Władztwo planistyczne gminy podlega jednak licznym ograniczeniom wynikającym z Konstytucji RP, ustawy o planowania i zagospodarowaniu przestrzennym oraz innych ustaw. Ograniczenia te służą wyważeniu interesu publicznego i interesów prywatnych, ale również realizacji przez państwo określonej polityki przestrzennej. Celem artykułu jest przedstawienie procesu ograniczania władztwa planistycznego gminy, prowadzącego do coraz większej centralizacji planowania przestrzennego. Przejawem tego ograniczenia jest rozszerzanie obowiązków współdziałania gminy z innymi organami administracji publicznej w ramach przygotowywania projektów aktów planistycznych, a także rozwój normy szczegółowych wprowadzających zakazy i ograniczenia w zakresie korzystania z nieruchomości. Uwzględnione zostaną również tzw. specustawy, które wprowadzają uproszczone i przyspieszone procedury planistyczne, pozostające poza systemem planowania przestrzennego. Proces ograniczania władztwa planistycznego na rzecz innych organów administracji rządowej pokazuje, że mimo deklarowanej w Konstytucji RP zasady subsydiarności i decentralizacji władzy publicznej, ustawodawca zwykły dokonuje faktycznej centralizacji planowania przestrzennego.