Prawo do sądu jako prawo podstawowe człowieka. Uwagi na tle prerogatyw prezydenckich - Jędrzejczak, Maria (Studia Prawnoustrojowe, 2024)
W artykule przedstawiono problematykę wyłączenia prawa do sądu w zakresie rozstrzygnięć wydawanych w ramach prerogatyw prezydenckich na przykładzie postanowień dotyczących nadania obywatelstwa polskiego oraz wyrażenia zgody na jego zrzeczenie się. Wskazano, że Prezydent RP – podejmując rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych w ramach prerogatyw – działa jako organ administracyjny. W odniesieniu do tych sytuacji nie powinna być a priori wykluczana jakakolwiek kontrola. Aktualny stan prawny w oczywisty sposób narusza regulacje prawa międzynarodowego, unijnego, jak i Konstytucję RP przez wyłączenie prawa do sądu. Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o to, jakie można przyjąć rozwiązanie, aby prerogatywy prezydenckie nie naruszały prawa jednostki do sądu. Analiza została przeprowadzona z zastosowaniem metody dogmatycznoprawnej oraz prawnoporównawczej. Podjęto również próbę odpowiedzi na pytanie o to, czy sądy administracyjne mogłyby zacząć kontrolować rozstrzygnięcia podjęte w jednostkowych sprawach w ramach prerogatyw prezydenckich. W ramach postulatów de lege ferenda wskazano, że prerogatywy Prezydenta RP – w zakresie, w którym bezpośrednio wpływają na sytuację prawną jednostki – powinny zostać poddane określonym w artykule ograniczeniom prawnym albo – sugerując się rozwiązaniem przyjętym we francuskim systemie prawnym – powinna zostać wyłączona możliwość ingerowania w formie prerogatyw w sytuację prawną jednostki.