Publiczne prawa podmiotowe w ochronie środowiska – 25 lat po przyjęciu konwencji z Aarhus - Haładyj, Anna (Studia Prawnoustrojowe, 2024)
W doktrynie powszechnie podkreśla się znaczenie zaproponowanych w konwencji z Aarhus gwarancji procesowych realizacji przyznanych nią publicznych praw podmiotowych, tj. prawa dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, na które składają się m.in. zagadnienia, takie jak: zakres informacji podlegających udostępnieniu, procedurę złożenia wniosku, przesłanki odmowy udostepnienia informacji o środowisku, terminy załatwienia sprawy oraz prawo do złożenia odwołania i skargi do sądu, a także last but not least – kwestie związane ze sposobami udostępniania informacji o środowisku. Tym samym na gwarancję prawidłowej realizacji prawa do sądu składają się rozliczne inne komponenty, których ocenę – z perspektywy efektywności ochrony publicznych praw podmiotowych po upływie ćwierćwiecza od przyjęcia konwencji – czynię przedmiotem dalszych analiz. Dla potrzeb realizacji powyższego celu sformułowano tezę, że dotychczasowe gwarancje realizacji publicznych praw podmiotowych muszą być postrzegane w ujęciu dynamicznym, ze względu na zmiany technologiczne (udostępnienie informacji o środowisku on line, za pośrednictwem baz danych, w tym – BDO). Dla jej udowodnienia wykorzystano metodę dogmatycznoprawną. Przeprowadzone analizy pozwoliły na ustalenie, że dotychczasowe gwarancje procesowe – nie negując ich znaczenia i przełomowego charakteru w obszarze nadawania uprawnień procesowych społeczeństwu i jego członkom – stają się niewystarczające w obliczu nowych wyzwań technologicznych oraz odpowiadających im zjawisk w administrowaniu, do których należy prowadzenie publicznie dostępnych rejestrów w formie elektronicznej.