Udział organizacji pozarządowych w systemie nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w 2025 r. - Daniluk, Dawid (Studia Prawnoustrojowe, 2025)
W 2015 r. została uchwalona ustawa ustanawiająca model przedsądowej nieodpłatnej pomocy prawnej w Polsce funkcjonujący obecnie jako system nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Pomoc prawna i poradnictwo obywatelskie świadczone są w punktach prowadzonych przez adwokatów i radców prawnych oraz organizacje pozarządowe prowadzące działalność pożytku publicznego. Cel niniejszego artykułu stanowi zbadanie jaka liczba organizacji pozarządowych prowadzi punkty nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w poszczególnych województwach oraz w skali państwa w 2025 r. Zostanie poddane analizie czy działalność organizacji ma charakter ogólnopolski czy lokalny oraz czy wszystkie podmioty prowadzące punkty posiadają status organizacji pozarządowych. Z przeprowadzonych badań wynika, że w 2025 r. organizacje pozarządowe prowadzą ponad połowę punktów nieodpłatnej pomocy. W niewielkiej skali, zadania publiczne są również realizowane przez kościelne osoby prawne, nie posiadające statusu organizacji pozarządowych, co jest niezgodne z przepisami ww. ustawy. Zdecydowana większość organizacji ma charakter lokalny. Ich działalność ogranicza się z reguły do prowadzenia jednego lub kilku punktów zlokalizowanych na obszarze jednego województwa. Od tej reguły zdarzają się wyjątki, kiedy dana organizacja prowadzi kilkanaście lub nawet więcej niż dwadzieścia punktów w jednym województwie. W opracowaniu posłużono się metodą statystyczną oraz formalno-dogmatyczną.