Starzenie się społeczeństwa a stabilność systemów emerytalnego i ochrony zdrowia w Polsce
Natalia Duda
Wydział Lekarski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztyniehttps://orcid.org/0009-0003-9475-1728
Abstrakt
Obserwowane w ostatnich latach przemiany demograficzne, a w szczególności proces starzenia się społeczeństwa i spadek dzietności, stanowią jedno z kluczowych wyzwań strukturalnych dla polskiej gospodarki oraz stabilności finansów publicznych. Dynamiczny wzrost liczby osób starszych staje się poważnym problemem, bowiem generuje konieczność zwiększania nakładów na ochronę zdrowia, opiekę długoterminową i świadczenia emerytalne, w warunkach kurczącej się bazy podatników. Postępujące starzenie się populacji może doprowadzić do wzrostu wydatków publicznych powyżej poziomu możliwego do utrzymania, co będzie wymagało wdrożenia systemowych reform adaptacyjnych. Celem badań stała się więc ocena bieżącej sytuacji demograficznej w Polsce oraz zmian prognozowanych w tym zakresie, w kontekście ich wpływu na stabilność systemów emerytalnego i ochrony zdrowia.
Słowa kluczowe:
starzenie się społeczeństwa, wydatki na ochronę zdrowia, świadczenia emerytalne, prognozyBibliografia
BDL. (2026a). Ludność wg funkcjonalnych grup wieku i płci w podziale na miasto i wieś. Retrieved from https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/tablica (26.06.2026). Google Scholar
BDL. (2026b). Mediana wieku ludności według płci w podziale na miasto i wieś. Retrieved from https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/tablica (26.06.2026). Google Scholar
BDL. (2026c). Wskaźniki obciążenia demograficznego. Retrieved from https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/ tablica (26.06.2026). Google Scholar
BDL. (2026d). Współczynnik dzietności i reprodukcji brutto. Retrieved from https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/ podgrup/tablica (26.06.2026). Google Scholar
Chen, C., Lim, J., Koh, J., Beard, J., & Rowe, J.W. (2024). A global analysis of adaptation to societal aging across low-, middle- and high-income countries using the Global Aging Society Index. Nature Aging, 5, 113-121. https://doi.org/10.1038/s43587-024-00772-3. Google Scholar
Chojnacka, A., & Napora, M. (2025). Opieka długoterminowa w Polsce – wyzwanie nadchodzących dekad. Innowacje w Pielęgniarstwie i Naukach o Zdrowiu, 2(10), 117-125. https://doi.org/10.21784/IwP.2025.018. Google Scholar
Eurostat. (2026). Population projections in the EU. Retrieved from https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Population_projections_in_the_EU (2.07.2026). Google Scholar
GUS. (2025a). Sytuacja demograficzna Polski do 2024 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Departament Badań Demograficznych. Google Scholar
GUS. (2025b). Wydatki na ochronę zdrowia w latach 2022–2024. Retrieved from https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/wydatki-na-ochrone-zdrowia-w-latach-2022-2024,27,5.html (26.06.2026). Google Scholar
GUS. (2026). Słownik pojęć stosowanych w statystyce publicznej. Retrieved from https://stat.gov.pl/meta informacje/slownik-pojec/pojecia-stosowane-w-statystyce-publicz nej/3938,pojecie.html (2.07.2026). Google Scholar
Holzer, J.Z. (2003). Demografia. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Google Scholar
Jodko, M. (2017). Demografia a przyszłość finansów publicznych w Polsce. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 310, 80-90. Google Scholar
Jurek, Ł. (2024). Ageing of the working-age population in Poland: A theoretical perspective and practical implications. Social Policy, 602(7), 1-7. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.7577. Google Scholar
Kotschy, R., & Bloom, D.E. (2023). Population aging and economic growth: From demographic dividend to demographic drag? Institute of Labor Economics, 16377, 1-29. Google Scholar
Kozłowski, Ł., Waśko, B., & Wiśniewski, W. (2025). Luka finansowa w ochronie zdrowia. Wyzwania długoterminowe. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Instytut Badawczy, Federacja Przedsiębiorców Polskich. Google Scholar
Maier, M. (2016). System zabezpieczenia emerytalnego a starzenie się społeczeństwa w Polsce. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 451, 230-239. https://doi.org/10.15611/pn.2016.451.19. Google Scholar
Malec, M., & Tyrowicz, J. (2017). Niski wiek emerytalny, wysoka cena. In P. Lewandowski, J. Rutkowski (Eds.). Starzenie się ludności, rynek pracy i finanse publiczne w Polsce. Warszawa: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce. Google Scholar
Mitek, A. (2016). Publiczne finansowanie świadczeń zdrowotnych a wpływ procesu starzenia się społeczeństwa polskiego. Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia, 4(82), 791-802. https://doi.org/10.18276/frfu.2016.4.82/2-68. Google Scholar
National Urban Policy 2030. (2022). Warsaw: Ministry of Development Funds and Regional Policy. Google Scholar
Pawlonka, T. (2025). Polska dogania Unię Europejską pod względem starzenia się społeczeństwa. BANK.PL Retrieved from https://bank.pl/polska-dogania-unie-europejska-pod-wzgledem-starzenia-sie-spoleczenstwa/ (2.07.2026). Google Scholar
Piotrowski, M., Antoń, M., & Kwiatkowska, E. (2025). Demographic ageing and public debt in Poland. Is the public finance sector about to collapse? Entrepreneurship and Sustainability Center, 11(3), 286-303. https://doi.org/10.9770/c5989647484. Google Scholar
PopulationPyramid.net. (2026). Piramidy populacji świata od roku 1950 do 2100. Retrieved from https://www.populationpyramid.net (26.06.2026). Google Scholar
Przybyłka, A. (2025) Starzenie się populacji wyzwaniem dla polskiego systemu ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 82(2), 74-86. https://doi.org/10.15584/nsawg.2025.2.5. Google Scholar
Stasiak, M., & Stasiak, J. (2023). Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce w kontekście zmian demograficznych. In A. Stępniak-Kucharska, M. Kapela (Eds.). Współczesne problemy gospodarcze. Zarządzanie i finanse sektora publicznego. Płock: Politechnika Warszawska, Kolegium Nauk Ekonomicznych i Społecznych. Google Scholar
Szukalski, P. (2012). Srebrna Gospodarka. Demografia i Gerontologia Społeczna – Biuletyn Informacyjny, 7, 1-4. Google Scholar
Szwarc, K. (2024). Starzenie się społeczeństw w krajach Unii Europejskiej. In J. Cabańska, D. Czyżewska-Misztal i G. Mazur (Eds.). Droga do zrównoważonej gospodarki światowej. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. https://doi.org/10.18559/978-83-8211-245-0/9. Google Scholar
Wierzbicka, W., & Farelnik, E. (2024). Population Aging and the Potential for Developing a Silver Economy in the Polish National Cittaslow Network. Sustainability, 16, 1-19. https://doi.org/10.3390/su16166768 Google Scholar
Warner, M.E., Zhang, X., & Guillemot, J. (2025). Demographic ageing: an opportunity to rethink economy, society and regions. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 18(1), 79-91. https://doi.org/10.1093/cjres/rsae031. Google Scholar
ZUS. (2025). Prognoza wpływów i wydatków funduszu emerytalnego do 2080 r. Warszawa: Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych, ZUS. Google Scholar
Zalega, T. (2016). Segment osób w wieku 65+ w Polsce. Jakość życia – Konsumpcja – Zachowania konsumenckie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. Google Scholar
Wydział Lekarski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
https://orcid.org/0009-0003-9475-1728
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Każdy Autor składa oświadczenie, że praca nie była wcześniej publikowana (pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji) oraz nie narusza praw autorskich innych osób. Jednocześnie Autor przenosi na wydawcę wyłączne prawo wydania i rozpowszechniania tego utworu drukiem w formie zwartej publikacji czasopisma oraz w formie publikacji elektronicznej.
Czasopismo udostępnione jest na licencji Creative Commons CC-BY-NC-ND
