Freedom of Conscience and Religion of Minors in the Light of the Act on the Support and Resocialization of Minors of June 9, 2022
Łukasz Sitkowski
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawiehttps://orcid.org/0000-0002-4659-3652
Abstract
The article addresses the issue of freedom of conscience and religion of minors residing in rehabilitation facilities in the light of the Act on the Support and Resocialization of Minors of June 9, 2022. The author points to the constitutional and international foundations of this right and analyzes specific provisions regulating religious practices and the organization of pastoral care in youth educational centers, district educational centers, juvenile detention centers, and correctional facilities. The aim of the study is to assess the current legal regulations regarding the exercise of the right to freedom of conscience and religion by minors and to identify their shortcomings. The author formulates de lege ferenda proposals aimed at creating more precise and comprehensive legal norms that take into account the developmental and educational specificities of minors. The analysis shows that the current regulations largely replicate provisions concerning adults deprived of liberty, which is insufficient in the context of children's rights. It is necessary to introduce legal solutions that precisely define permissible forms of religious practices, conditions for their implementation, the status of chaplains in facilities, and guarantee the voluntary nature of participation in religious practices and religious education. The proposed changes aim to ensure fuller implementation of the constitutional principle of freedom of conscience and religion.
Keywords:
freedom of conscience, freedom of religion, minors, resocialization, religious practices, Act on the Support and Resocialization of Minors.References
Literatura Google Scholar
Gizyńska M., Wolność sumienia i wyznania dziecka – prawda czy mit, „Toruńskie Studia Polsko-Włoskie” 2013, t. XIX. Google Scholar
Jabłońska P., Dziecko jako podmiot wolności religijnej. Nauczanie religii w polskiej szkole publicznej a wolność sumienia i wyznania osoby małoletniej w świetle prawa świeckiego i kanonicznego, Warszawa 2023. Google Scholar
Jabłońska P., Wolność religijna jako prawo osób osadzonych w zakładach penitencjarnych, Warszawa 2024. Google Scholar
Lasocik Z., Praktyki religijne więźniów, Warszawa 1993. Google Scholar
Lempa F., Posługa kapelana więziennego, [w:] F. Prusak (red.), Przestępczość w Polsce w latach 90., Warszawa 2000. Google Scholar
Mezglewski A., Działalność własna Kościołów i innych związków wyznaniowych, [w:] A. Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2011. Google Scholar
Mezglewski A., Uregulowania prawne i praktyka w zakresie nauczania religii w szkołach publicznych w Polsce, [w:] M. Pietrzak (red.), Prawo wyznaniowe, Warszawa 2010. Google Scholar
Misztal H., Konstytucyjne gwarancje wolności sumienia i religii, [w:] A. Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2011. Google Scholar
Nikołajew J., Wolność sumienia i religii nieletnich przestępców w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, „Studia Prawa Wyznaniowego” 2012, t. 15. Google Scholar
Pawluk T., Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II, t. 2: Lud Boży, jego nauczanie i uświęcenie, Olsztyn 1986. Google Scholar
Pilich M., Prawne aspekty nauczania religii i krzewienia religijności w szkołach publicznych, [w:] T.J. Zieliński (red.), Obecność religii w publicznym systemie oświaty w aspekcie prawnym, Warszawa 2012. Google Scholar
Rakoczy B., Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polsce. Komentarz, Warszawa 2008. Google Scholar
Rogowska A., Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie polskiego Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2015. Google Scholar
Sitarz O., Jaworska-Wieloch A., Wolność religijna w ośrodkach izolacji nieletnich umieszczonych w instytucjach resocjalizacyjnych o charakterze zamkniętym i ich wychowawców, „Forum Polityki Kryminalnej” 2023, vol. 1(5). Google Scholar
Sitarz O., Jaworska-Wieloch A., Wolność religijna w ośrodkach izolacji nieletnich w świetle polskich regulacji, „Prawo w Działaniu. Sprawy karne” 2024, nr 57. Google Scholar
Świątkiewicz W., Praktyki religijne, [w:] M. Libiszowska-Żółtkowska, J. Mariański (red.), Leksykon socjologii, Warszawa 2004. Google Scholar
Walencik D., Duchowni, [w:] S. Serafin, B. Szmulik (red.), Leksykon obywatela, Warszawa 2008. Google Scholar
Akty prawne Google Scholar
Kodeks prawa kanonicznego, promulgowany przez papieża Jana Pawła II w dniu 25 stycznia 1983 r. Google Scholar
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz.U. z 1998 r., Nr 51, poz. 318). Google Scholar
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.) Google Scholar
Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526 ze zm.). Google Scholar
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.). Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie pobytu nieletnich w okręgowych ośrodkach wychowawczych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1890). Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz.U. z 2025 r., poz. 66). Google Scholar
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 2023 r., poz. 265 ze zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1347 ze zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych (Dz.U. z 1989 r., Nr 29, poz. 156). Google Scholar
Ustawa z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 544 ze zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2025 r., poz. 881 ze zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2023 r., poz. 509 ze zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz.U. z 2024 r., poz. 978 ze zm.). Google Scholar
Orzecznictwo Google Scholar
Postanowienie TK z 14 lipca 1993 r., sygn. akt U 12/92, OTK 1993, Nr 2, poz. 28. Google Scholar
Wyrok ETPC z 29 kwietnia 2003 r. w sprawie Poltoratskiy przeciwko Ukrainie, skarga nr 38812/97. Google Scholar
Wyrok ETPC z 7 grudnia 2010 r. w sprawie Jakóbski przeciwko Polsce, skarga nr 18429/06. Google Scholar
Wyrok TK z 30 stycznia 1991 r., sygn. akt K 11/90, OTK 1991, Nr 1, poz. 2. Google Scholar
Wyrok TK z 20 kwietnia 1993 r., sygn. akt K 12/93, OTK 1993, Nr 1, poz. 5. Google Scholar
Wyrok TK z 3 lipca 2025 r., sygn. akt U 2/25, niepublikowany. Google Scholar
Inne źródła Google Scholar
Uzasadnienie projektu ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, druk sejmowy nr 2183, Sejm IX kadencji. Google Scholar
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
https://orcid.org/0000-0002-4659-3652