Hybristofilia i medialna idealizacja sprawcy jako wyzwania dla standardu fair trial w polskim procesie karnym
Zuzanna Pawlina
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawiehttps://orcid.org/0009-0009-4690-3524
Abstract
W artykule przedstawiono problematykę wpływu zjawiska hybristofilii oraz medialnej idealizacji sprawców przestępstw na gwarancję rzetelnego procesu karnego w Polsce. Analiza koncentruje się na czterech zasadniczych zagrożeniach: zjawisku „pozytywnej prejudycji” naruszającej art. 4 k.p.k., zastąpieniu procesu dowodowego „procesem estetycznym”, erozji domniemania niewinności (art. 5 § 1 k.p.k.) poprzez wytworzenie „domniemania wyjątkowości” oraz dysfunkcji czynnika społecznego (ławników) wobec braku mechanizmów selekcji analogicznych do voir dire. W opracowaniu wykorzystano metodę dogmatycznoprawną analizy przepisów Kodeksu postępowania karnego oraz przegląd literatury z zakresu psychologii sądowej, kryminologii kulturowej i prawa prasowego.
Schlagworte:
domniemanie niewinności, hybristofilia, fair trial, efekt aureoli, prawo karne procesowe, media, ławnicyLiteraturhinweise
Akty prawne Google Scholar
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 z późn. zm.). Google Scholar
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz.U. Nr 61, poz. 284). Google Scholar
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U. z 1984 r., Nr 5, poz. 24 z późn. zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r., Nr 89, poz. 555 z późn. zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2001 r., Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.). Google Scholar
Literatura Google Scholar
Czarnecka-Dzialuk B., Wójcik B., Ławnicy w polskim wymiarze sprawiedliwości – między stereotypem a rzeczywistością, Warszawa 2019. Google Scholar
Efran M.G., The effect of physical appearance on the judgment of guilt, interpersonal attraction, and severity of recommended punishment in a simulated jury task, „Journal of Research in Personality” 1974, nr 8(1). Google Scholar
Górecki P., Proces karny w dobie popkultury, Kraków 2009. Google Scholar
Hofmański P., Sadzik E., Zgryzek K., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2016. Google Scholar
Isenberg S., Women who love men who kill, New York 1991. Google Scholar
Jewkes Y., Media and crime, Londyn 2015. Google Scholar
Koper R., Prawo prasowe a proces karny – konflikt wartości, „Prokuratura i Prawo” 2018, nr 6. Google Scholar
Lew-Starowicz Z., Seksuologia sądowa, Warszawa 2002. Google Scholar
Money J., Lovemaps: clinical concepts of sexual/erotic health and pathology, paraphilia, and gender transposition in childhood, adolescence, and maturity, New York 1986. Google Scholar
Schmid D., Natural born celebrities: serial killers in American culture, Chicago 2005. Google Scholar
Schmid D., The Bonnie and Clyde myth, [w:] The Oxford handbook of crime and criminal justice, Oxford 2015. Google Scholar
Steblay N.M., Besirevic J., Fulero S.M., Jimenez-Lorente B., The effects of pretrial publicity on juror verdicts: a meta-analytic review, „Law and Human Behavior” 1999, nr 23(2). Google Scholar
Thorndike E.L., A constant error in psychological ratings, „Journal of Applied Psychology” 1920, nr 4(1). Google Scholar
Treggia D., Pina A., Collacchi B., True crime, trial by TikTok and hybristophilia: how social media impacts justice, „Journal of Forensic Psychology Research and Practice” 2024 nr 24(1). Google Scholar
Vidmar N., Hans V.P., American juries: the verdict, New York 2007. Google Scholar
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
https://orcid.org/0009-0009-4690-3524
