Ocena przekazywania informacji w procesie wdrażania systemu kaucyjnego jako narzędzia zrównoważonego rozwoju
Natalia Kubica
Wydział Nauk Humanistycznych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztyniehttps://orcid.org/0009-0005-8708-5397
Abstrakt
Głównym celem artykułu była ocena rzetelności, zrozumiałości oraz skuteczności informacji przekazywanych podczas wdrażania systemu kaucyjnego oraz ich wpływ na korzystanie z butelkomatów, z uwzględnieniem oceny funkcjonowania systemu kaucyjnego. Badanie zostało przeprowadzone przy pomocy kwestionariusza ankietowego rozpowszechnionego za pomocą Internetu przez media społecznościowe przy użyciu techniki doboru losowego, co umożliwiło ogólnopolski zasięg. W badaniu wzięło udział 111 osób. Przy opracowywaniu wyników wykorzystano metody analizy ilościowej oraz jakościowej. Analizie poddano, w jakim stopniu komunikaty wspierają konsumentów w podejmowaniu decyzji ekonomicznych i środowiskowych oraz jak wpływają na efektywność realizacji założeń zrównoważonego rozwoju. Przeprowadzone rozważania pozwoliły na identyfikację kluczowych uwarunkowań informacyjnych determinujących sprawne funkcjonowanie systemu kaucyjnego oraz jego znaczenie w kształtowaniu postaw proekologicznych i ograniczaniu ilości odpadów. Wyniki badań jednoznacznie wskazały, że dla grupy badanej przekaz informacji był nieefektywny, a niska ocena jakości informacji przekłada się na niewielkie korzystanie z systemu kaucyjnego. Kolejną przyczyną niekorzystania z butelkomatów była dla respondentów słabo rozwinięta infrastruktura. Zestawienie negatywnych aspektów działania systemu w połączeniu z koniecznością zmiany codziennego funkcjonowania respondentów i wyrobienia nowych nawyków, przyczyniło się do niskiej oceny funkcjonowania systemu kaucyjnego.
Słowa kluczowe:
system kaucyjny, butelkomaty, komunikacja informacyjna, zachowania konsumentów, decyzje zakupoweBibliografia
Adamczyk, M., Krześniak, I., & Murawska, A. (2024). System Kaucyjny. Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne, 4, 6-15. https://doi.org/10.24136/sepia.2024.015.
Crossref
Google Scholar
Agnusdei, G.P., Gnoni, M.G., & Sgarbossa, F. (2022). Are deposit-refund systems effective in managing glass packaging? State of the art and future directions in Europe. Science of The Total Environment, 851(2), 158256. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.158256.
Crossref
Google Scholar
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (Tekst mający znaczenie dla EOG). Google Scholar
Ekologia. (2026). Retrieved from https://www.ekologia.pl/slownik/ochrona-srodowiska/ (12.02.2026). Google Scholar
Geiger, S.M., Fischer, D., & Schrader, U. (2018). Measuring what matters in sustainable consumption: An integrative framework for the selection of relevant behaviors. Sustainable Development, 26(1), 18-33. https://doi.org/10.1002/sd.1688.
Crossref
Google Scholar
Görgün, E., Adsal, K.A., Misir, A., Aydin, E.V., Ergün, C., Keskin, N., Acar, A., & Ergenekon, S. (2021). Deposit refund system for beverage containers as a best practice example for recycling maximization. Environmental Research and Technology, 4(3), 199-205. https://doi.org/10.35208/ert.862611.
Crossref
Google Scholar
Jaworowicz‑Rudolf, A. (2014). Środowisko jako dobro chronione. In Z. Duniewska (Ed.), Dobra chronione w prawie administracyjnym (pp. 169-177). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7969-463-1.12.
Crossref
Google Scholar
Krzywda, D. (2022). Closing the loop – packaging waste management and the deposit system in Poland. Polish Journal of Management Studies, 26(2), 233-247. https://doi.org/10.17512/pjms.2022.26.2.14.
Crossref
Google Scholar
Ławińska, O. (2026). Evaluation of the deposit system as a mechanism to promote recycling and reuse of packaging in Poland. European Journal of Sustainable Development, 15(1), 669-682. https://doi.org/10.14207/ejsd.2026.v15n1p669.
Crossref
Google Scholar
Malindzakova, M., Štofková, J., & Majernik, M. (2022). Economic–environmental performance of reverse logistics of disposable beverage packaging. Sustainability, 14(13), 7544. https://doi.org/10.3390/su14137544.
Crossref
Google Scholar
Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (2025). System kaucyjny: Broszura informacyjna dla prowadzących jednostki handlowe. Retrieved from https://www.gov.pl/attachment/2bee867b-2950-42f1-908b-c6d0aadab50a (14.02.2026). Google Scholar
Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (2026). Retrieved from https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny (12.02.2026). Google Scholar
Picuno, C., Gerassimidou, S., You, W., Martin, O., & Iacovidou, E. (2025). The potential of deposit refund systems in closing the plastic beverage bottle loop: A review. Resources, Conservation and Recycling, 212, 107962. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2024.107962.
Crossref
Google Scholar
Rabiu, M.K., & Jaeger-Erben, M. (2022). Appropriation and routinisation of circular consumer practices: A review of current knowledge in the circular economy literature. Cleaner and Responsible Consumption, 7, 100081. https://doi.org/10.1016/j.clrc.2022.100081.
Crossref
Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym. Dz. U. z 2024 r., poz. 1046. Google Scholar
Rudewicz, J. (2020). Rola systemów depozytowo-zwrotnych (kaucyjnych) w organizacji recyklingu odpadów komunalnych w państwach Europy. Wykorzystanie automatów RVM (butelkomatów). Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 34(2), 50-70. https://doi.org/10.24917/20801653.342.4.
Crossref
Google Scholar
Siedlecki, D. (2025). System kaucyjny i rozporządzenie opakowaniowe. Kierunek Spożywczy, 4, 66-68. Retrieved from https://www.kierunekspozywczy.pl/magazyn,spo%C5%BCywka-magazyn-42025.html (12.02.2026). Google Scholar
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Dz. U. z 2025 r., poz. 647. Google Scholar
Wengierek, M. (2014). Odzysk i recycling jako metody zagospodarowania odpadów w regionie. Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie, 70, 477-490. Google Scholar
Zhou, G., Gu, Y., Wu, Y., Gong, Y., Mu, X., Han, H., & Chang, T. (2020). A systematic review of the deposit refund system for beverage packaging: Operating mode, key parameter and development trend. Journal of Cleaner Production, 251, 119660. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119660.
Crossref
Google Scholar
Wydział Nauk Humanistycznych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
https://orcid.org/0009-0005-8708-5397
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Każdy Autor składa oświadczenie, że praca nie była wcześniej publikowana (pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji) oraz nie narusza praw autorskich innych osób. Jednocześnie Autor przenosi na wydawcę wyłączne prawo wydania i rozpowszechniania tego utworu drukiem w formie zwartej publikacji czasopisma oraz w formie publikacji elektronicznej.
Czasopismo udostępnione jest na licencji Creative Commons CC-BY-NC-ND
