Kształtowanie się wydatków na ochronę zdrowia w krajach Unii Europejskiej w latach 2019-2023
Kornelia Traczyk
Wydział Lekarski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztyniehttps://orcid.org/0009-0008-7697-5249
Abstrakt
W opracowaniu oparto się na tezie, że zdrowie społeczeństwa podnosi jakość jednego z podstawowych czynników produkcji – zasobów ludzkich, dlatego zasadna jest ingerencja państwa w finansowanie wydatków na ochronę zdrowia. Celem poniższego opracowania jest ocena kształtowania się tych wydatków w krajach Unii Europejskiej oraz zidentyfikowanie uwarunkowań ich zróżnicowania. Przeanalizowano całkowite wydatki na ochronę zdrowia we wszystkich krajach Unii Europejskiej, wydatki na ochronę zdrowia per capita oraz ich udział w PKB każdego z krajów. Wskazano, że najważniejsze uwarunkowania tych wydatków mają charakter makroekonomiczny. Konieczność zrównoważenia budżetu państwa, a przy tym wielość innych, istotnych celów obok wydatków na ochronę zdrowia, stanowi finansową barierę ich realizowania w ramach polityki fiskalnej państwa.
Słowa kluczowe:
wydatki na służbę zdrowia, ekonomia zdrowia, finanse publiczne, budżet państwa, Unia EuropejskaBibliografia
Akca, N., Sonmez, S., & Yilmaz, A. (2017). Determinants of health expenditure in OECD countries: A decision tree model. Pakistan Journal of Medical Sciences, 33(6), 1490-1494. https://doi.org/10.12669/pjms.336.13300. Google Scholar
Aliński, M. (2025). Katastrofalne wydatki na ochronę zdrowia w Polsce na tle krajów europejskich – istota i skutki społeczno-ekonomiczne. Horyzonty Polski, 16(57), 247-267. https://doi.org/10.35765/hp.2799. Google Scholar
Baker, L. C., & Wheeler, S. K. (1998). Managed care and technology diffusion: The case of MRI. Health Affairs, 17, 195-207. https://doi.org/10.1377/hlthaff.17.5.195. Google Scholar
Beylik, U., Cirakli, U., Cetin, M., Ecevit, E., & Senol, O. (2022). The relationship between health expenditure indicators and economic growth in OECD countries: A Driscoll-Kraay approach. Frontiers in Public Health, 10, 1050550. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.1050550. Google Scholar
Brooks, E., de Ruijter, A., Greer, S.L., & Rozenblum, S. (2023). EU health policy in the aftermath of COVID-19: neofunctionalism and crisis-driven integration. Journal of European Public Policy, 30(4), 721-739. https://doi.org/10.1080/13501763.2022.2141301. Google Scholar
Christiansen, T., Bech, M., Lauridsen, J., & Nielsen, P. (2006). Demographic changes and aggregate health-care expenditure in Europe. European Network of Economic Policy Research Report 32, AHEAD. Google Scholar
Dudek, S., Kozłowski, Ł., & Wiśniewski, W. (2025). Finanse ochrony zdrowia pod ścisłym nadzorem procedury nadmiernego deficytu. Warszawa: Wydawnictwo Finansów Publicznych. Google Scholar
Dybczak, K., & Przywara, B. (2010). The role of technology in health care expenditure in the EU. Economic and financial Affairs. European Commission Economic Papers, 400. Google Scholar
Dymek, J., & Kolasa, W. (2024). Analiza stylu życia obywateli Unii Europejskiej w kontekście lat przeżytych w zdrowiu. In Grześkowiak, A., & Peternek, P. (Eds.). Zastosowanie metod ilościowych w ekonomii i finansach. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Google Scholar
Eenoo, L.V., Declercq, A., Onder, G., Finne-Soveri, H., Garms-Homolová, V., Jónsson, P.V., Dix, O.H.M., Smit, J.H., Van Hout, H.P.J., & Van der Roest, H.G. (2016). Substantial between-country differences in organizing community care for older people in Europe – a review. European Journal of Public Health, 26(2), 213-219. https://doi.org/10.1093/eurpub/ckv152. Google Scholar
Eurostat. (2026). Retrieved from https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/product/page/tps00207 (25.06.2026). Google Scholar
Frączek, J. (2023). Zróżnicowanie publicznych wydatków na ochronę zdrowia w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Journal of Finance and Financial Law, 2(38), 75-90. https://doi.org/10.18778/2391-6478.2.38.04. Google Scholar
Gerdtham, U. G., & Jonsson, B. (2000). International comparisons of health expenditure: Theory, data and econometric analysis. In Culyer, A. J., & Newhouse, J. P. (Eds.). Handbook of Health Economics. Amsterdam: Elsevier. Google Scholar
Golinowska, S., & Tabor, M. (2014). Źródła finansowania opieki zdrowotnej. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie, 12(3), 205-217. https://doi.org/10.4467/20842627OZ.14.022.3440. Google Scholar
Health at a Glance: Europe 2022. (2022). Report OECD. Retrieved from https://health.ec.europa.eu/state-health-eu/health-glance-europe/health-glance-europe-2022_en (15.07.2026). Google Scholar
Iwuoha, J.Ch., & Jude-Iwuoha, A.U. (2020). Covid-19: Challenge to SDG and Globalization. Electronic Research Journal of Social Sciences and Humanities, 2(3), 103-115. Google Scholar
Jonsson, B., & Eckerlund, I. (2003). Why do different countries spend different amounts on health care? In A Disease-based Comparison of Health Systems. Paris: OECD. Retrieved from chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2003/05/a-disease-based-comparison-of-health-systems_g1gh30e1/9789264100053-en.pdf (30.06.2026). Google Scholar
Jończyk, P. (2010). Struktura systemów oraz finansowanie opieki zdrowotnej w Polsce i na świecie. Master of Business Administration, 2(103), 116-139. Google Scholar
Kowalczyk, M. (2015). Ochrona zdrowia w Polsce w latach 1999–2015. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie, 20, 139-148. Google Scholar
Lawrence, R.J. (2014). Understanding Environmental Quality Through Quality of Life (QOL) Studies. In Reference Module in Earth Systems and Environmental Sciences. Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-409548-9.09139-9. Google Scholar
Łyszczarz, B. (2018). Determinanty wydatków na zdrowie w gospodarstwach domowych w Polsce. Gospodarka Narodowa, 1(293), 137-157. https://doi.org/10.33119/GN/100572. Google Scholar
Łyszczarz, B., & Nojszewska, E. (2015). Determinanty wydatków na ochronę zdrowia w Europie. Roczniki Kolegium Analiz Ekonomicznych. Szkoła Głowna Handlowa, 39, 183-197. Google Scholar
Markowska, E., & Węglińska, S. (2019). Ekonomia na rynku zdrowia i jego finansowanie. Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne, 4, 31-41. Google Scholar
Martín, J.J., Puerto Lopez del Amo Gonzalez, M., & Dolores Cano Garcia, M. (2011). Review of the literature on the determinants of healthcare expenditure. Applied Economics, 43(1), 19-46. https://doi.org/10.1080/00036841003689754. Google Scholar
Moscone, F., & Tosetti, E. (2010). Health expenditure and income in the United States. Health Economics, 19, 1385-1403. https://doi.org/10.1002/hec.1552. Google Scholar
Mróz, T. (2012). Uwarunkowania systemu opieki zdrowotnej w Polsce. Białystok: Wydawnictwo Temida 2. Google Scholar
Newhouse, J.P. (1977). Medical-care expenditure: A cross-national survey. Journal of Human Resources, 12(1), 115-125. https://doi.org/10.2307/145602. Google Scholar
Obłąkowska, K. (2023). Mentalność podatkowa Polaków i opinia publiczna na temat wysokości VAT i akcyzy w latach 2022–2023 – perspektywa ekonomii behawioralnej. Doradztwo Podatkowe – Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych, 7(323), 25-33. https://doi.org/10.5604/01.3001.0053.7589. Google Scholar
Pasternak-Malicka, M. (2013). Mentalność i moralność podatkowa a reakcje gospodarstw domowych na obowiązek podatkowy. Modern Management Review, XVIII(20), 87-98. https://doi.org/ 10.7862/rz.2013.mmr.8. Google Scholar
Paszkowska, M. (2017). System ochrony zdrowia w Polsce – zmiana modelu. Problemy Zarządzania, 15(3), 25-41. https://doi.org/10.7172/1644-9584.69.2. Google Scholar
Piątkowski, B. (2021). Wydatki na ochronę zdrowia w Polsce na tle wybranych krajów w latach 2010–2019. Student Journal of Law, Administration and Economics, 35(21), 319-332. https://doi.org/10.19195/1733-5779.35.20. Google Scholar
Piekut, M., & Gutkowska, K. (2016). Wydatki na ochronę zdrowia w gospodarstwach domowych. Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu, 1(46), 36-44. Google Scholar
Samarasekera, U. (2021). New EU health programme comes into force. Lancet, 397(10281), 1252-1253. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)00772-8. Google Scholar
Scott, A.J. (2021). The longevity society. The Lancet Healthy Longevity, 2(12), 820-827. https://doi.org/10.1016/S2666-7568(21)00247-6. Google Scholar
Skolimowska, A. (2023). Tax mentality and morality – results of the pilot study. Doradztwo Podatkowe – Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych, 11(327), 8-13. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.0870. Google Scholar
Stasiak, M., & Stasiak, J. (2023). Finansowanie ochrony zdrowia w Polsce w kontekście zmian demograficznych. In Stępniak-Kucharska, A., & Kapela, M. (Eds.). Współczesne problemy gospodarcze – Zarządzanie i finanse sektora publicznego. Płock: Kolegium Nauk Ekonomicznych i Społecznych. Google Scholar
Strzelecka, A. (2011). Makroekonomiczne uwarunkowania wydatków publicznych na ochronę zdrowia. In J. Suchecka (Ed.). Finansowanie ochrony zdrowia. Wybrane zagadnienia, Warszawa: Wolters Kluwer. Google Scholar
Strzelecka, A. (2023). Tendencje zdrowotnych wydatków publicznych – istotnego elementu w procesie decyzyjnym w ochronie zdrowia. Analiza komparatywna. Managment and Quality, 5(4), 142-161. Google Scholar
Traczyk, K. (2025). Determinants of Health Care Expenditure in Poland in the Years 2014–2023. Olsztyn Economic Journal, 20(2), 157-168. https://doi.org/10.31648/oej.11747. Google Scholar
Trzeszczoń, D. (2024). Znaczenie środków finansowych na cele publiczne w realizacji prawa do ochrony zdrowia. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 4, 179-191. https://doi.org/10.15804/ ppk.2024.04.14. Google Scholar
Wasiak, A., & Szeląg, P. (2015). Wydatki na ochronę zdrowia w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej w latach 2007–2011. Journal of Finance and Financial Law, II(2), 67-85. https://doi.org/10.18778/2391-6478.2.2.06. Google Scholar
Wrześniewska-Wal, I. (2016). Public health regulations of the European Union. Postępy Nauk Medycznych, 5, 322-326. Google Scholar
Zachorowski, R. (2020). Przedmiotowa i podmiotowa struktura wydatków związanych z ochroną zdrowia w wybranych państwach. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej Zarządzanie, 37, 86-94. Google Scholar
Wydział Lekarski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
https://orcid.org/0009-0008-7697-5249
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Każdy Autor składa oświadczenie, że praca nie była wcześniej publikowana (pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji) oraz nie narusza praw autorskich innych osób. Jednocześnie Autor przenosi na wydawcę wyłączne prawo wydania i rozpowszechniania tego utworu drukiem w formie zwartej publikacji czasopisma oraz w formie publikacji elektronicznej.
Czasopismo udostępnione jest na licencji Creative Commons CC-BY-NC-ND
