Czy dyrektywa o przejrzystości wynagrodzeń rozwiąże problem z luką płacową w Polsce?
Maciej Stanecki
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawiehttps://orcid.org/0009-0004-1626-0330
Abstract
The article examines the mechanisms introduced by Directive (EU) 2023/970 and their potential impact on reducing the gender pay gap in Poland. It highlights the shift from a reactive model of pay discrimination protection to proactive pay transparency, including employers’ information obligations, employees’ right to know average pay levels, and joint pay assessments. Challenges related to objective job evaluation, the risk of “leveling down,” and the need for cultural change in organizations are discussed. The analysis is based on the Polish Labor Code, CJEU and Supreme Court case law, and statistical data from GUS and Eurostat. The study concludes that the effectiveness of the reform depends not only on precise legislation but also on the systemic adaptation of enterprises and the supervisory capacity of the National Labour Inspectorate.
Keywords:
gender pay gap, pay transparency, Directive 2023/970, pay discrimination, job evaluation, labor law.References
Literatura Google Scholar
Baran K.W. (red.), Kodeks pracy. Komentarz, t. 1: Art. 1–93, Warszawa 2025. Google Scholar
Bentyn B., Sobótka-Bentyn E., Czy jawność wynagrodzeń zmniejszy lukę płacową?, „Monitor Prawa Pracy” 2021, nr 3. Google Scholar
Chodkowski M., Liksza J., Sprawozdawczość, [w:] M. Chodkowski i in., Przejrzystość wynagrodzeń. Jak przygotować organizację do wdrożenia dyrektywy o transparentności wynagrodzeń, Warszawa 2024. Google Scholar
Cur J., Morawiec-Bartosik A., Równość i przejrzystość wynagrodzeń. Praktyczny poradnik dla pracodawców i działów HR, Warszawa 2025. Google Scholar
Gocan I., Równość wynagrodzeń kobiet i mężczyzn w zatrudnieniu oraz przejrzystość wynagrodzeń – przyszłe wyzwania i obowiązki pracodawców według Dyrektywy UE, 2023, Lex. Google Scholar
Kalinowska-Sufinowicz B., Polityka społeczno-gospodarcza państwa wobec pracy kobiet, Poznań 2013. Google Scholar
Kulesza E., Dörre-Kolasa D., Przetwarzanie danych osobowych dotyczących wynagrodzeń pracowników, [w:] D. Dörre-Kolasa (red.), Ochrona danych osobowych pracowników w świetle rozporządzenia RODO, Warszawa 2017. Google Scholar
Liszcz T., Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy wobec pracownika, cz. I, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2008, nr 12. Google Scholar
Magda I., Rozszczypała A., Luka płacowa. O ile więcej mężczyźni zarabiają od kobiet?, „IBS Policy Paper” 2025, nr 1. Google Scholar
Maliszewska-Nienartowicz J., Zakaz dyskryminacji pośredniej w prawie Unii Europejskiej, „Państwo i Prawo” 2016, nr 12. Google Scholar
Mitrus L., Zakaz dyskryminacji w prawie pracy UE, „Europejski Przegląd Sądowy” 2023, nr 6. Google Scholar
Morawiec-Bartosik A., Wynagrodzenie odczarowane. Skąd się bierze płaca i ile mogę zarabiać?, Gliwice 2024. Google Scholar
Szewczyk H., Wynagrodzenie za pracę w świetle zasad sprawiedliwości i równości, Warszawa 2024. Google Scholar
Wratny J., Prawo do godziwego wynagrodzenia jako zasada prawa pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2020, nr 9. Google Scholar
Wysocka M., Kompetencje Unii Europejskiej a działania ustawodawcze w sferze ustalania wynagrodzenia za pracę, Warszawa 2024. Google Scholar
Akty prawne i dokumenty międzynarodowe: Google Scholar
Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. UE L 204 z 26.7.2006). Google Scholar
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 z dnia 10 maja 2023 r. w celu umocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów Google Scholar
przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania (Dz. Urz. UE L 132 z 17.5.2023). Google Scholar
Konwencja MOP nr 100 dotycząca jednakowego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn za pracę jednakowej wartości (Dz.U. z 1955 r., Nr 38, poz. 238). Google Scholar
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, s. 1). Google Scholar
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana) (Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47). Google Scholar
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 2110). Google Scholar
Orzecznictwo Google Scholar
Wyrok ETPCz z 27 listopada 2012 r., García Mateos v. Spain, skarga nr 38285/09. Google Scholar
Wyrok SN z 22 listopada 2012 r., sygn. akt I PK 100/12, OSNP 2013, Nr 17–18, poz. 212. Google Scholar
Wyrok SN z 7 maja 2019 r., sygn. akt II PK 31/18, Lex nr 2671331. Google Scholar
Wyrok TSUE z 5 lutego 1963 r., sprawa nr 26/62, Van Gend en Loos, ECLI:EU:C:1963:1. Google Scholar
Wyrok TSUE z 15 lipca 1964 r., sprawa nr 6/64, Costa v. ENEL, ECLI:EU:C:1964:66. Google Scholar
Wyrok TSUE z 8 kwietnia 1976 r., sprawa nr 43/75, Defrenne, ECLI:EU:C:1976:56. Google Scholar
Wyrok TSUE z 10 kwietnia 1984 r., sprawa nr 14/83, Von Colson, ECLI:EU:C:1984:153. Google Scholar
Wyrok TSUE z 13 maja 1986 r., sprawa nr C-170/84, Bilka-Kaufhaus, ECLI:EU:C:1986:204. Google Scholar
Wyrok TSUE z 27 października 1993 r., sprawa nr C-127/92, Enderby, ECLI:EU:C:1993:852. Google Scholar
Wyrok TSUE z 14 września 1999 r., sprawa nr C-249/97, Gruber, ECLI:EU:C:1999:405. Google Scholar
Wyrok TSUE z 26 czerwca 2001 r., sprawa nr C-381/99, Brunnhofer, ECLI:EU:C:2001:346. Google Scholar
Wyrok TSUE z 17 grudnia 2015 r., sprawa nr C-407/14, Arjona Camacho, ECLI:EU:C:2015:831. Google Scholar
Wyrok TSUE z 3 czerwca 2021 r., sprawa nr C-624/19, Tesco Stores Ltd, ECLI:EU:C:2021:429. Google Scholar
Inne źródła Google Scholar
Close the gap, positive shifts, persistent problems: a five-year assessment of Scottish employer gender pay gap reporting, https://www.closethegap.org.uk/content/resources/Positive-shifts-persistent-problems-A-five-year-assessment-of-Scottishemployer- Google Scholar
gender-pay-gap-reporting.pdf. Google Scholar
Eurostat, Gender pay gap in unadjusted form by NACE Rev. 2 activity – SES methodology [earn_gr_gpgr2ag], https://ec.europa.eu. Google Scholar
Główny Urząd Statystyczny, Różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w gospodarce narodowej w Polsce w 2024 r., Warszawa 2024, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/roznice-w-wynagrodzeniach-kobiet-i-mezczyzn-w-gospodarce-narodowej-w-polsce-w-2024-r-,35,1.html. Google Scholar
Projekt ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości (nr UC127), opublikowany 16 grudnia 2025 r. Google Scholar
Uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 934, Sejm X kadencji. Google Scholar
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
https://orcid.org/0009-0004-1626-0330