Kolegialny organ wykonawczy w powiecie i w województwie samorządowym
Abstract
The article analyzes the institutional design of collective executive bodies – the powiat and voivodeship boards. Drawing upon Article 164 of the Constitution, it demonstrates that Poland's three-tier self-government model is optional, and executive power is vested in collective bodies to guarantee balanced interest representation. Both boards rely on a two-stage, "author-driven" selection model, where the legislative body elects the chairman first, and then the remaining members upon their sole motion. In terms of competence, the key difference lies in the presumption of competence favoring the voivodeship board, whereas the powiat board exhibits stronger subordination to its council. The mandate's stability is based on the principle of government continuity, monitored through annual votes of confidence and discharge procedures. The checks and balances system is completed by extraordinary modes of dissolution.Keywords:
organ wykonawczy, samorząd terytorialny, zarząd powiatu, zarząd województwa, powiat, województwo samorządoweReferences
Akty prawne Google Scholar
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Google Scholar
Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 662 z późn. zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 679). Google Scholar
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 399). Google Scholar
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1684 z późn. zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 581 z późn. zm.). Google Scholar
Orzecznictwo Google Scholar
Postanowienie NSA z 8 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1189/10, Legalis. Google Scholar
Uchwała RIO z 24 lutego 2016 r., sygn. akt 4/342/2016, Legalis. Google Scholar
Uchwała TK z 20 września 1995 r., sygn. akt W 18/94, OTK 1995, Nr 1, poz. 7. Google Scholar
Wyrok NSA w Łodzi z 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2686/94, „Wspólnota” 1996, nr 48. Google Scholar
Wyrok WSA z 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 1011/09, Legalis. Google Scholar
Wyrok WSA z 19 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 380/10, Legalis. Google Scholar
Wyrok WSA z 20 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 419/16, Legalis. Google Scholar
Wyrok WSA z 3 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 751/16, Legalis. Google Scholar
Wyrok WSA z 15 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1513/16, Legalis. Google Scholar
Literatura Google Scholar
Boć J. (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997, Wrocław 1998. Google Scholar
Bułajewski S., Jednoosobowe i kolegialne organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego, „Journal of Modern Science” 2024, nr 25(6). Google Scholar
Bułajewski S., Odmienność ustrojowa rady w mieście na prawach powiatu, [w:] M. Chmaj (red.), Status prawny rady gminy, Warszawa 2012. Google Scholar
Bułajewski S., Samorząd powiatowy w Polsce – czy potrzebny, [w:] M. Chrzanowski, J. Sobczak (red.), Samorządy w procesie decentralizacji władzy publicznej, Lublin 2017. Google Scholar
Dolnicki B. (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2018. Google Scholar
Dolnicki B. (red.), Ustawa o samorządzie powiatowym. Komentarz, Warszawa 2007. Google Scholar
Dolnicki B. (red.), Ustawa o samorządzie powiatowym. Komentarz, 2020, Lex. Google Scholar
Drozd J., Zarząd powiatu – pozycja i funkcje wicestarosty w powiecie, „Kortowski Przegląd Prawniczy” 2025, nr 3. Google Scholar
Gajewski S., Jakubowski A. (red.), Ustawa o samorządzie województwa. Komentarz, 2019, Legalis. Google Scholar
Gilowska Z. i in., Podstawy prawne funkcjonowania terytorialnej administracji publicznej w RP, „Samorząd Terytorialny” 2002, nr 1–2. Google Scholar
Matwiejuk J., Samorząd terytorialny w Polsce, [w:] M. Perkowski, J. Szymański, M. Zdanowicz (red.), Człowiek i prawo międzynarodowe. Księga dedykowana profesorowi Bogdanowi Wierzbickiemu, Białystok 2014. Google Scholar
Ofiarski Z., Mokrzyc M., Rutkowski B., Reforma samorządu terytorialnego, t. 2, Szczecin–Zielona Góra 1998. Google Scholar
Safjan M., Bosek L. (red.), Konstytucja RP. Komentarz, t. 2, 2016, Legalis. Google Scholar
Sienkiewicz M.W., Samorząd powiatowy w Polsce. Założenia i realizacja, Lublin 2011. Google Scholar
Skotnicki K., Wybory organów samorządu województwa. Zagadnienia wybrane, [w:] K. Skotnicki, K. Wlaźlak (red.), Regiony w prawie i praktyce. Polska – Ukraina, Łódź 2015. Google Scholar
Stępień J., Samorząd w ustawie zasadniczej, cz. 2, „Samorząd Terytorialny” 1994, nr 11. Google Scholar
Ura E., Wójt, zarząd powiatu i zarząd województwa jako organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego – porównanie ich statusu prawnego, [w:] M. Stec, K. Małysa-Sulińska (red.), Pozycja ustrojowa organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego, Warszawa 2014. Google Scholar
Źródła internetowe Google Scholar
Zarząd Województwa Podlaskiego, https://podlaskie.eu/urzad/zarzad/zarzad-wojewodztwa-podlaskiego.html. Google Scholar
