Żądanie zniesienia współwłasności jako realizacja prawa współwłaściciela
Resumen
Celem artykułu jest przedstawienie instytucji prawa żądania zniesienia współwłasności, czyli stanu, w którym rzecz przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Uprawnienie to posiada każdy ze współwłaścicieli. Kodeks cywilny reguluje kwestie sposobów i trybów zniesienia współwłasności, wskazując, że stan niepodzielności może zostać zakończony na skutek zawarcia umowy o zniesienie współwłasności przez współwłaścicieli bądź na mocy konstytutywnego orzeczenia sądu znoszącego współwłasności. Z kolei sposobem zniesienia współwłasności jest fizyczny podział rzeczy, przekazanie rzeczy wspólnej jednemu współwłaścicielowi z obowiązkiem spłaty pozostałych oraz podział cywilny, czyli sprzedaż rzeczy i podział uzyskanej ceny pomiędzy współwłaścicielami. Mimo że współwłasność stanowi funkcjonalną formę organizacji stosunków majątkowych, w praktyce generuje ona istotne trudności natury prawnej i ekonomicznej, wynikające z kolizji interesów współwłaścicieli oraz ograniczeń w wykonywaniu uprawnień względem wspólnego przedmiotu.
Palabras clave:
współwłasność, sposoby zniesienia współwłasności, zniesienie współwłasności, prawo cywilneCitas
Akty prawne Google Scholar
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 468 ze zm.). Google Scholar
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 341). Google Scholar
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1048). Google Scholar
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.). Google Scholar
Orzecznictwo Google Scholar
Postanowienie SN z 8 czerwca 1983 r., sygn. akt III CRN 111/83, Lex nr 8543. Google Scholar
Postanowienie SN z 3 listopada 1983 r., sygn. akt III CRN 223/83, Lex nr 2955. Google Scholar
Postanowienie SN z 4 listopada 1998 r., sygn. akt II CKN 347/98, Lex nr 35747. Google Scholar
Postanowienie SN z 3 grudnia 1998 r., sygn. akt II CKN 77/98, Lex nr 1215491. Google Scholar
Postanowienie SN z 25 listopada 1999 r., sygn. akt II CKN 750/98, Lex nr 40104. Google Scholar
Postanowienie SN z 8 maja 2001 r., sygn. akt IV CKN 369/00, Lex nr 750009. Google Scholar
Postanowienie SN z 22 marca 2002 r., sygn. akt I CKN 529/00, Lex nr 749990. Google Scholar
Postanowienie SN z 19 września 2002 r., sygn. akt II CK 21/02, Lex nr 55570. Google Scholar
Postanowienie SN z 4 października 2002 r., sygn. akt III CKN 1283/00, Lex nr 75268. Google Scholar
Postanowienie SN z 8 sierpnia 2003 r., sygn. akt V CK 174/02, Lex nr 750016. Google Scholar
Postanowienie SN z 8 maja 2008 r., sygn. akt V CSK 14/08, Lex nr 750021. Google Scholar
Postanowienie SN z 22 października 2009 r., sygn. akt III CSK 21/09, Lex nr 533567. Google Scholar
Postanowienie SN z 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt IV CSK 521/10, Lex nr 1102544. Google Scholar
Postanowienie SN z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt I CSK 358/11, Lex nr 1157533. Google Scholar
Postanowienie SN z 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II CSK 459/12, Lex nr 1347837. Google Scholar
Postanowienie SN z 12 września 2013 r., sygn. akt IV CSK 5/13, Lex nr 1498654. Google Scholar
Postanowienie SN z 8 listopada 2013 r., sygn. akt I CSK 723/12, Lex nr 1439378. Google Scholar
Postanowienie SN z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II CSK 482/13, Lex nr 1491323. Google Scholar
Postanowienie SN z 30 października 2014 r., sygn. akt II CSK 18/14, Lex nr 1554578. Google Scholar
Postanowienie SN z 18 marca 2015 r., sygn. akt I CSK 286/14, Lex nr 1677118. Google Scholar
Postanowienie SN z 20 stycznia 2016 r., sygn. akt V CSK 252/15, Lex nr 2013460. Google Scholar
Postanowienie SN z 12 maja 2016 r., sygn. akt I CSK 426/15, Lex nr 2061178. Google Scholar
Postanowienie SN z 25 maja 2018 r., sygn. akt I CSK 439/17, Lex nr 2508121. Google Scholar
Postanowienie SN z 4 lipca 2019 r., sygn. akt IV CSK 43/18, Lex nr 2691528. Google Scholar
Wyrok SN z 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV CSK 566/08, Lex nr 564826. Google Scholar
Uchwała SN z 23 marca 1994 r., sygn. akt III CZP 6/94, Lex nr 4065. Google Scholar
Literatura Google Scholar
Brzozowski A., Kocot W.J., Opalski W., Prawo rzeczowe. Zarys wykładu, Warszawa 2012. Google Scholar
Dąbrowski D., Zbycie rzeczy najętej w czasie trwania najmu – zakres zastosowania art. 678 §1 KC, „Monitor Prawniczy” 2013, nr 20. Google Scholar
Dmowski S., Umowa o zniesienie współwłasności nieruchomości i o dział spadku obejmującego nieruchomość, [w:] S. Rudnicki (red.), Prawo obrotu nieruchomościami, Warszawa 1995. Google Scholar
Dolecki H., Wiśniewski T. (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 3, Warszawa 2013. Google Scholar
Drozd E., Przeniesienie własności nieruchomości, Warszawa 1974. Google Scholar
Drozd E., Umowa zobowiązująca jako podstawa prawna dla umów z zakresu prawa rzeczowego, [w:] L. Ogiegło, W. Popiołek, M. Szpunar (red.), Rozprawy prawnicze. Księga pamiątkowa profesora Maksymiliana Pazdana, Kraków 2005. Google Scholar
Durzyńska M., Podział nieruchomości, Warszawa 2011. Google Scholar
Durzyńska M., Podział nieruchomości a dostęp do drogi publicznej, „Rejent” 2010, nr 6. Google Scholar
Dzierzbicki C., Konieczność odciążenia sądów powszechnych w sprawach o zniesienie współwłasności nieruchomości, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2017, nr 8. Google Scholar
Gieral-Siewielec A., Podział nieruchomości budynkowych i lokalowych, „Rejent” 2000, nr 7–8. Google Scholar
Gniewek E., Prawo rzeczowe, Warszawa 2018. Google Scholar
Gniewek E. (red.), Prawo rzeczowe, seria: System Prawa Prywatnego, t. 3, Warszawa 2020. Google Scholar
Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2019. Google Scholar
Gola A., Współwłasność, Warszawa 1987. Google Scholar
Grzybowski T., Problematyka prawna sporów i roszczeń rozpoznawanych w postępowaniu o zniesienie współwłasności nieruchomości (Problematyka prawna art. 618 k.p.c.), „Przegląd Sądowy” 2002, nr 5. Google Scholar
Gutowski M. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, Warszawa 2018. Google Scholar
Ignatowicz J., Stefaniuk K., Prawo rzeczowe, Warszawa 2012. Google Scholar
Kamiński W., Dochodzenie roszczeń z tytułu nakładów w postępowaniu działowym, „Palestra” 1973, nr 12. Google Scholar
Karnicka-Kawczyńska A., Kawczyński J., Współwłasność jako szczególna forma własności. Problematyka i wzory pism, Warszawa 2004. Google Scholar
Kidyba A. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Własność i inne prawa rzeczowe, t. 2, Warszawa 2012. Google Scholar
Knoppek K., Grzybkowski T., Glosa do postanowienia SN z dnia 25 listopada 1999 r., II CKN 750/98, „Palestra” 2002, t. 46, nr 1. Google Scholar
Korzan K., Orzeczenia konstytutywne w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1972. Google Scholar
Kostański P., Zniesienie współwłasności nieruchomości w drodze umowy, Kraków 2004. Google Scholar
Kremer E., Problematyka prawna spłat z gospodarstwa rolnego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 1993, nr 145. Google Scholar
Kumor P., Wpływ stosunków osobistych pomiędzy współwłaścicielami na możliwość sądowego zniesienia współwłasności poprzez podział nieruchomości budynkowej lub lokalowej w naturze w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, „Rejent” 2013, nr 11. Google Scholar
Lemkowski M., Odsetki od spłat – glosa – III CZP 80/03, „Monitor Prawniczy” 2005, nr 1. Google Scholar
Maciąg A., Rodzaje umów, które mogą być poprzedzone umową przedwstępną, „Nowe Prawo” 1979, nr 7–8. Google Scholar
Malicki A., Treść i wykonywanie współwłasności w częściach ułamkowych, seria: Instytucje Prawa Prywatnego, Warszawa 2023. Google Scholar
Malicki A., Umowa jako sposób ustanowienia odrębnej własności włókna światłowodowego, „Rejent” 2017, nr 3. Google Scholar
Manowska M. (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2013. Google Scholar
Nowakowski Z.K., Prawo rzeczowe. Zarys wykładu, Warszawa 1980. Google Scholar
Nowakowski Z.K., Współwłasność, [w:] J. Ignatowicz (red.), System prawa cywilnego. Prawo własności i inne prawa rzeczowe, t. 2, Wrocław 1977. Google Scholar
Osajda K. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Własność i inne prawa rzeczowe, t. 2, Warszawa 2017. Google Scholar
Pietrzykowski K. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, Warszawa 2018. Google Scholar
Resich Z. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, Warszawa 1972. Google Scholar
Salagierski C.W., Wybrane zagadnienia obrotu nieruchomościami, „Rejent” 1991, nr 2. Google Scholar
Swaczyna B., Umowne zniesienie współwłasności nieruchomości, Warszawa 2004. Google Scholar
Swaczyna B., Współwłasność de lege ferenda, [w:] M. Sawczuk (red.), Czterdzieści lat Google Scholar
Kodeksu cywilnego. Materiały z Ogólnopolskiego Zjazdu Cywilistów w Rzeszowie, Kraków 2006. Google Scholar
Sychowicz M., Postępowanie o zniesienie współwłasności, Warszawa 1976. Google Scholar
Syta B., Hipoteka na części ułamkowej nieruchomości – uwagi na tle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. P 15/12 oraz regulacji z art. 76 ust. 11–14 k.w.h. wprowadzonej ustawą z dnia 24 maja 2013 r. o zmianie Google Scholar
ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r., poz. 830), „Rejent” 2014, nr 6. Google Scholar
Szczepaniak A., Zniesienie współwłasności nieruchomości a ustanowienie własności lokali, „Rejent” 2009, nr 9. Google Scholar
Szkadłubowicz W.M., Służebności gruntowe a współwłasność nieruchomości, „Przegląd Sądowy” 2014, nr 10. Google Scholar
Żądanie zniesienia współwłasności jako realizacja prawa współwłaściciela 95 Google Scholar
Świeczkowski J., Zniesienie współwłasności rzeczy i praw w drodze sprzedaży publicznej, Gdańsk 2013. Google Scholar
Truszkiewicz Z., Przeniesienie własności nieruchomości rolnej w świetle ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, cz. 1, „Rejent” 2003, nr 9. Google Scholar
Waldziński C.P., Roszczenia uzupełniające współwłaścicieli w postępowaniu o zniesienie współwłasności a konstytucyjna zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego, „Monitor Prawniczy” 2018, nr 2. Google Scholar
Wasilkowski J., Prawo rzeczowe w zarysie, Warszawa 1957. Google Scholar
Wasilkowski J., Prawo własności w PRL. Zarys wykładu, Warszawa 1969. Google Scholar
Wąsiewicz A., Powstanie, istota i zniesienie współwłasności ułamkowej, Poznań 1965. Google Scholar
Ziemianin B., Dadańska K.A., Prawo rzeczowe, Warszawa 2012. Google Scholar
