Przegląd badań migracyjnych Narodowego Banku Polskiego: ewolucja metodyczna i wyzwania badawcze
Adam Panuciak
Kolegium Ekonomii i Zarządzania w Warszawie; Szkoła Główna Mikołaja Kopernikahttps://orcid.org/0009-0009-8761-1974
Abstrakt
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie ewolucji kierunków badań migracyjnych prowadzonych przez Narodowy Bank Polski (NBP) w latach 2007–2025 oraz identyfikacja głównych wyzwań metodycznych w warunkach szoków zewnętrznych. Artykuł dokonuje przeglądu podejść badawczych stosowanych zarówno wobec polskich emigrantów, jak i cudzoziemców pracujących w Polsce. W artykule szczególną uwagę poświęcono metodom badania imigrantów z Ukrainy ze względu na dominujący udział tej grupy w strukturze napływu. Dane o obywatelach Ukrainy stanowią obecnie istotny element szacunków bilansu płatniczego Polski (w tym przekazów pieniężnych i wynagrodzeń pracowników). Wnioski z analizy wskazują na konieczność łączenia danych ankietowych z rejestrami administracyjnymi oraz dalszy rozwój badań migracyjnych w NBP w zmieniającym się otoczeniu geopolitycznym.
Słowa kluczowe:
Narodowy Bank Polski, badania migracyjne, bilans płatniczyBibliografia
Carling, J. (2024). Why Do People Migrate? Fresh Takes on the Foundational Question of Migration Studies. International Migration Review, 58(4), 1757-1791. https://doi.org/10.1177/01979183241269445. Google Scholar
Chmielewska, I. (2015). Transfery z tytułu pracy Polaków za granicą w świetle badań Narodowego Banku Polskiego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/ms314.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Chmielewska, I., Dobroczek, G., & Puzynkiewicz, J. (2016). Obywatele Ukrainy pracujący w Polsce – raport z badania. Badanie zrealizowane w 2015 r. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/obywatele-Ukrainy-pracujacy-w-Polsce-raport-2015.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Chmielewska, I., Dobroczek, G., & Strzelecki, P. (2017). Polacy pracujący za granicą w 2016 r. Raport z badania ankietowego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/polacy_pracujacy_za_granica_2016.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Chmielewska, I., Dobroczek, G., & Panuciak, A. (2018). Obywatele Ukrainy pracujący w Polsce – raport z badania. Badanie zrealizowane w 2017 r. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/obywatele-Ukrainy-pracujacy-w-Polsce-raport-2017.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Chmielewska, I., Panuciak, A., & Strzelecki, P. (2019a). Polacy pracujący za granicą w 2018 r. Raport z badania. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/polacy_pracujacy_za_granica_2018.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Chmielewska, I., Panuciak, A., & Strzelecki, P. (2019b). Informacja z badań ankietowych imigrantów w Bydgoszczy i we Wrocławiu w 2018 i 2019 roku. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/raport_imigranci_Bydgoszcz_Wroclaw_2019.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Chmielewska-Kalińska, I., Dudek, B., & Strzelecki, P. (2022). Sytuacja życiowa i ekonomiczna uchodźców z Ukrainy w Polsce. Raport z badania ankietowego zrealizowanego przez OO NBP. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/sytuacja-uchodzcow-z-Ukrainy-w-Polsce.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Chmielewska-Kalińska, I., Dudek, B., & Strzelecki, P. (2023a). Polacy pracujący za granicą w 2022 r. Raport z badania ankietowego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2023/09/Polacy-pracujacy-za-granica-2023.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Chmielewska-Kalińska, I., Dudek, B., & Strzelecki, P. (2023b). Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Ukrainy w Polsce – wpływ pandemii i wojny na charakter migracji w Polsce. Raport z badania ankietowego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2023/04/Sytuacja-zyciowa-i-ekonomiczna-migrantow-z-Ukrainy-w-Polsce_raport-z-badania-2022.pdf (19.06.2025). Google Scholar
Directive 2004/38/EC of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 on the right of citizens of the Union and their family members to move and reside freely withing the territory of the Member States amending Regulation (ECC) No 1612/68 and repealing Directives 64/211/EEC, 68/360/EEC, 72/194/EEC, 72/194/EEC, 73/148/EEC, 75/34/EEC, 75/35/EEC, 90/364/EEC, 93/96/EEC. Google Scholar
Dolińska, K., & Makaro, J. (2024). Migranci z Białorusi w Polsce. Potrzeby i oczekiwania. Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego. https://doi.org/10.34616/151129. Google Scholar
Dudek, B., Panuciak, A., & Strzelecki, P. (2023). Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Ukrainy w Polsce w 2023 roku. Raport z badania ankietowego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2024/01/Raport_Imigranci_2023_1-24.pdf (24.06.2025). Google Scholar
Dudek, B., Panuciak, A., & Strzelecki, P. (2024a). Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Ukrainy w Polsce w 2024 r. Raport z badania ankietowego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2025/02/Sytuacja-uchodzcow-z-Ukrainy-2024-PL-DS-WWW.pdf (21.06.2025). Google Scholar
Dudek, B., Panuciak, A., & Strzelecki, P. (2024b). Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Białorusi w Polsce w 2024 r. Raport z badania ankietowego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2024/11/Raport_Imigranci_z-Bialorusi-2024-PL-DS-2024-WWW.pdf (21.06.2025). Google Scholar
Dudek, B., & Strzelecki, P. (2025a). Sytuacja życiowa i ekonomiczna imigrantów z Ukrainy w Polsce w 2025 r. Raport z badania ankietowego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2025/11/Sytuacja_imigrantow_z_Ukrainy-2025.pdf (13.12.2025). Google Scholar
Dudek, B., & Strzelecki, P. (2025b). Sytuacja życiowa i ekonomiczna imigrantów z Białorusi w Polsce w 2025 r. Raport z badania ankietowego. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2025/11/Sytuacja_migrantow_z_Bialorusi-2025.pdf (13.12.2025). Google Scholar
Fihel, A., Janicka, A., & Okólski, M. (2023). Predicting a Migration in Poland and its Implications for Population Ageing. Central and Eastern European Migration Review, 12(1). https://doi.org/10.54667/ceemr.2023.15. Google Scholar
Gile, K. (2011). Improved Inference for Respondent-Driven Sampling Data with Application to HIV Prevalence Estimation. Journal of the American Statistical Association, 106(493), 135-146. https://doi.org/10.1198/jasa.2011.ap09475. Google Scholar
GUS. (2025). Główny Urząd Statystyczny. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2019–2024. Retrieved from Główny Urząd Statystyczny / Obszary tematyczne / Ludność / Migracje zagraniczne ludności / Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2018–2023 (13.12.2025). Google Scholar
Górny, A., Kaczmarczyk, P., Napierała, J., & Toruńczyk-Ruiz, S. (2013). Raport z badania imigrantów w Polsce. OBMF. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/17i2014.pdf (15.08.2025). Google Scholar
Górny, A., Madej, K., & Porwit, K. (2020). Ewolucja czy rewolucja? Imigracja z Ukrainy do aglomeracji warszawskiej z perspektywy lat 2015–2019. OBMF. CMR Working Papers 123/181. Retrieved from https://www.migracje.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2020/10/WP123181_end2.pdf (18.08.2025). Google Scholar
Górny, A., Porwit, K., & Madej, K. (2021). Imigranci z Ukrainy w aglomeracji warszawskiej w czasie pandemii COVID-19. Wyniki badania panelowego. OBMF. Retrieved from https://www.migracje.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2021/12/0_Raport_Warszawa_2020_20211030_format.pdf (7.07.2025). Google Scholar
Hołda, M., Saczuk, K., Strzelecki, P., & Wyszyński, R. (2011). Settlers and Guests – Determinants of the Plans of Return Migration from UK and Ireland to Poland in the Period 2007–2009. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/10/84_en.pdf (13.08.2025). Google Scholar
International Monetary Fund. (2009). Balance of Payments and International Investment Position Manual. Sixth Edition (BPM6). Retrieved from https://www.imf.org/external/pubs/ft/bop/2007/pdf/bpm6.pdf (30.08.2025). Google Scholar
King, R., Moroşanu, L., Jakobson, M.-L., Schmidt, G., Miah, M.F., Vetik, R., & Money, J. (2022). Editorial Introduction: Relocating East – West Migration and (Im) Mobilities. Central and Eastern European Migration Review, 11(2), 5-15. https://doi.org/10.54667/ceemr.2022.16. Google Scholar
NBP. (2024). Narodowy Bank Polski. Statystyka bilansu płatniczego. Uwagi metodyczne. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/09/BoP-uwagi-metodyczne.pdf (21.09.2025). Google Scholar
NBP. (2025). Narodowy Bank Polski. Balance of payments statistics. Retrieved from https://nbp.pl/statystyka-i-sprawozdawczosc/statystyka-bilansu-platniczego/ (10.12.2025). Google Scholar
Organiściak-Krzykowska, A., & Machnis-Walasek, J. (2016). Remittances as a Consequences of Labour Migration of Central and Eastern Europe (CEE) Citizens in 2004–2013. Olsztyn Economic Journal, 11(2), 91-102. https://doi.org/10.31648/oej.2910. Google Scholar
Strzelecki, P. (2020). Imigranci w polskiej gospodarce – raport z badań ankietowych. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/imigranci-vii2020.pdf (22.08.2025). Google Scholar
Strzelecki, P., & Dudek, B. (2021). Badania ankietowe imigrantów z Ukrainy we Wrocławiu w 2020 roku – najważniejsze wnioski. Narodowy Bank Polski. Retrieved from https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/imigranci-Wroclaw-2020.pdf (18.08.2025). Google Scholar
Urząd do Spraw Cudzoziemców. (2025). Obywatele Ukrainy w Polsce – raport. Retrieved from https://www.gov.pl/web/udsc/obywatele-ukrainy-w-polsce--aktualne-dane-migracyjne2 (3.12.2025). Google Scholar
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim. Dz. U. z 2020 r. poz. 2027. Google Scholar
ZUS. (2025). Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Retrieved from https://psz.zus.pl/kategorie/ubezpieczeni/ubezpieczenia-emerytalne-i-rentowe (3.12.2025). Google Scholar
Kolegium Ekonomii i Zarządzania w Warszawie; Szkoła Główna Mikołaja Kopernika
https://orcid.org/0009-0009-8761-1974
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Każdy Autor składa oświadczenie, że praca nie była wcześniej publikowana (pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji) oraz nie narusza praw autorskich innych osób. Jednocześnie Autor przenosi na wydawcę wyłączne prawo wydania i rozpowszechniania tego utworu drukiem w formie zwartej publikacji czasopisma oraz w formie publikacji elektronicznej.
Czasopismo udostępnione jest na licencji Creative Commons CC-BY-NC-ND
