EFEKTYWNOŚĆ OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW BROWARNICZYCH
Krystyna Lesińska
Politechnika Poznańska, Wydział Technologii ChemicznejAlicja Szymańska
Politechnika Poznańska, Wydział Technologii Chemicznejhttps://orcid.org/0009-0009-5888-5861
Mariusz Ślachciński
Politechnika Poznańska, Wydział Technologii ChemicznejGrzegorz M. Szymański
Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Transportuhttps://orcid.org/0000-0002-2784-9149
Bogdan Wyrwas
Politechnika Poznańska, Wydział Technologii Chemicznejhttps://orcid.org/0000-0002-4791-5318
Abstrakt
Ścieki to zanieczyszczone ciecze odprowadzane z domów i zakładów przemysłowych. Oczyszczalnia ścieków to zespół podstawowych instalacji technologicznych bezpośrednio wykorzystywanych do oczyszczania ścieków, wraz z urządzeniami pomocniczymi zlokalizowanymi na wspólnym terenie, niezbędnymi do zasilania w energię elektryczną i wodę, zapewnienia odpowiednich warunków pracy i utrzymania oczyszczalni. Przemysł piwowarski wytwarza ścieki o wysokim ładunku organicznym, charakteryzujące się wysokimi wartościami parametrów, takich jak BZT5 i ChZT. Z tego powodu zakłady te zazwyczaj posiadają własne systemy oczyszczania ścieków lub współpracują z lokalnymi, miejskimi oczyszczalniami ścieków. W tej branży rośnie zainteresowanie odzyskiem energii, na przykład poprzez wykorzystanie biogazu powstającego w procesach oczyszczania, co przyczynia się do redukcji kosztów i emisji zanieczyszczeń. Wyzwaniem pozostaje jednak zmienny skład i ładunek ścieków, a także konieczność odpowiedniego łączenia metod mechanicznych, biologicznych i chemicznych w celu redukcji objętości odpadów i ich wpływu na środowisko. Do oczyszczania tego typu instalacji przemysłowych stosuje się preparaty zawierające związki powierzchniowo czynne. Pracę uzupełniono o analizę zawartości anionowych i niejonowych środków powierzchniowo czynnych. Ich poziom w ściekach – zarówno surowych, jak i oczyszczonych – można określić za pomocą specjalistycznych testów kuwetowych oraz metod MBAS (dla surfaktantów anionowych) i BiAS-tio (dla surfaktantów niejonowych). Ocenę efektywności oczyszczalni oparto na wskaźniku redukcji zanieczyszczeń, porównującym zawartość poszczególnych parametrów przed i po oczyszczeniu oraz dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń w ściekach oczyszczonych odprowadzanych do wód powierzchniowych.
Słowa kluczowe:
ścieki browarniane, środki powierzchniowo czynne, surfaktanty, Metoda MBAS, Metoda BiAS-tio, stopień redukcji zanieczyszczeńBibliografia
AMBULKAR A. 2020. Wastewater treatment: Process, History, Importance, Systems, & Technologies. Encyclopedia Britannica. Google Scholar
Analiza ISBiznes.pl. 2023. Browary kraftowe w czasach kryzysu branży piwa. ISBiznes. Retrieved from https://isbiznes.pl/2023/05/09/sytuacja-na-rynku-piwa-w-polsce/ISBiznes (9.05.2023); Browary kraftowe w czasach kryzysu branży piwa: https://isbiznes.pl/2023/05/09/sytuacja-na-rynku-piwa-w-polsce/ (13.07.2026). Google Scholar
BŁASZCZYK K. 2007. Mikroorganizmy w ochronie środowiska. Oczyszczanie ścieków metodami konwencjonalnymi. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Google Scholar
BRANCOLI P., ROUSTA K., BOLTON K. 2017. Life cycle assessment of supermarket food waste. Resources, Conservation and Recycling, 118: 39-46. Google Scholar
DANIELS-AZOMA A.E., UBECHU B.O., AMADI C.C., AGIDI B.M., IREFIN M.O., OKEKE O.C. 2024. Aspects of wastewater collection, treatment and reuse: Review of principles and practices. IIARD International Journal of Geography and Environmental Management. https://doi.org/10.56201/ijgem.v10.no5.2024.pg1.36 Google Scholar
EBBESSON J. 2010. The rule of law in environmental governance. Environmental Policy and Governance, 20(2): 89-99. Google Scholar
ERIKSSON E., AUFFARTH K., HENZE M., LEDIN A. 2002. Characteristics of grey wastewater. Google Scholar
Urban Water, 4(1): 85-104. Google Scholar
FILLAUDEAU L., BLANPAIN-AVET P., DAUFIN G. 2006. Water, wastewater and waste management in brewing industries. Journal of Cleaner Production, 14(5): 463-471. Google Scholar
GARCÍA-GALÁN M.J., DÍAZ-CRUZ M.S., BARCELÓ D. 2012. Occurrence of pesticides in the aquatic environment and their removal. Environment International, 45: 1-12. Google Scholar
GUSTAVSSON J., CEDERBERG C., SONESSON U. 2011. Global food losses and food waste. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Retrieved from https://www.fao.org/4/mb060e/mb060e00.htm (13.07.2026). Google Scholar
HENZE M., VAN LOOSDRECHT M.C.M., EKAMA G.A., BRDJANOVIC D. 2008. Biological wastewater treatment: Principles, modelling and design. Water Science and Technology. https://doi.org/10.2166/9781780408613 Google Scholar
HILLARY R. 2004. Environmental management systems and the smaller enterprise. Journal of Cleaner Production, 12(6): 561-569. Google Scholar
HVITVED-JACOBSEN T., VOLLERTSEN J., NIELSEN A.H. 2013. Sewer processes and interactions. Water Science and Technology, 68(2): 297-303. Google Scholar
JARVIS P., JEFFERSON B., PARSONS S.A. 2005. Breakage, regrowth, and fractal nature of natural organic matter flocs. Environmental Science & Technology, 39(7): 2307-2314. Google Scholar
Klasyfikacja ścieków – bytowe, przemysłowe czy komunalne? 2023. Portal Ochrony Środowiska. Retrieved from https://portalochronysrodowiska.pl/emisja-sciekow/klasyfikacja-sciekow-bytowe-przemyslowe-czy-komunalne-3088.html (13.07.2026). Google Scholar
KUMAR V., CHOPRA A.K. 2012. Monitoring of physicochemical and microbiological characteristics of municipal wastewater. Environmental Monitoring and Assessment, 184: 201-210. Google Scholar
LÓPEZ-GARCÍA I., VIÑAS P., HERNÁNDEZ-CÓRDOBA M. 2014. Interferences in spectrophotometric analysis of environmental samples. Talanta, 132: 523-530. Google Scholar
LYNCH K.M., STEFFEN E.J., ARENDT E.K. 2016. Brewers’ spent grain: A review with an emphasis on food and health. Journal of the Institute of Brewing, 122(4): 553-568. Google Scholar
MAŃCZAK M. 2018. Skład i własności ścieków. Wrocław. Google Scholar
MODZELEWSKA A., JACKOWSKI M. 2020. Zapotrzebowanie na energię w przemyśle browarniczym. Zeszyty Energetyczne, VII: 291-293. Google Scholar
MUSSATTO S.I., DRAGONE G., ROBERTO I.C. 2006. Brewers’ spent grain: Generation, characteristics and potential applications. Journal of Cereal Science, 43(1): 1-14. Google Scholar
Najlepsze dostępne techniki (BAT) dla przemysłu piwowarskiego. 2005. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. Retrieved from https://www.ekoportal.gov.pl/fileadmin/Ekoportal/Pozwolenia_zintegrowane/poradniki_branzowe/10._Najlepsze_Dostepne_Techniki__BAT__wytyczne_dla_przemyslu_piwowarskiego_-_opracowanie_z_inicjatywy_Zwiazku_Przemyslu_Piwowarskiego_w_Polsce_-_Browary_Polskie.pdf (13.07.2026). Google Scholar
Norma PN-EN 903. 2002. Jakość wody – oznaczanie surfaktantów anionowych przez pomiar indeksu błękitu metylenowego MBAS. Warszawa: Polski Komitet Normalizacyjny. Google Scholar
OLAJIRE A.A. 2020. The brewing industry and environmental challenges. Journal of Cleaner Production, 256: 102817. Google Scholar
Pozwolenie wodnoprawne. 2026. Wody Polskie. Retrieved from https://www.gov.pl/web/wody-polskie/pozwolenie-wodnoprawne (24.07.2026). Google Scholar
Raport UOKiK. 2024. Polski rynek piwa i chmielu. UOKiK. Retrieved from https://uokik.gov.pl/raport-uokik-polski-rynek-piwa-i-chmielu (13.07.2026). Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Środowiska. 2009. Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Dz.U. 2009 nr 27 poz. 169. Google Scholar
SHANNON M.A., BOHN P.W., ELIMELECH M., GEORGIADIS J.G., MARINAS B.J., MAYES A.M. 2008. Science and technology for water purification in the coming decades. Nature, 452: 301-310. Google Scholar
SIMATE G.S., CLUETT J., IYUKE S.E., MUSAPATIKA E.T., NDLOVU S., WALUBITA L.F., ALVAREZ A.E. 2011. The treatment of brewery wastewater for reuse: State of the art. Journal of Environmental Management, 273: 235-247. https://doi.org/10.1016/j.desal.2011.02.035 Google Scholar
SPERLING M. 2007. Wastewater characteristics, treatment and disposal. Water Science and Technology, 55(1-2): 1-8. Google Scholar
SZYMAŃSKA A., WYRWAS B., CIERNIAK D. 2025. Analiza zawartości surfaktantów w rzece Bogdance. CHEMIK, 74(2-3). Google Scholar
Test kuwetowy anionowych środków powierzchniowo czynnych. 2026. HACH. Retrieved from https://pl.hach.com/anionowe-srodki-powierzchniowo-czynne-test-kuwetowy-0-05-2-0-mg-l/product-downloads?id=24929758481&utm_source=chatgpt.com (24.07.2026). Google Scholar
Test kuwetowy niejonowych środków powierzchniowo czynnych. 2026. HACH. Retrieved from https://pl.hach.com/test-kuwetowy-niejonowych-srodkow-powierzchniowo-czynnych-0-2-6-0-mg-l/product-details?id=26370286138 (13.07.2026). Google Scholar
TONINI D., ALBIZZATI P.F., ASTRUP T.F. 2020. Environmental impacts of food waste: Learnings and challenges from a case study. Waste Management, 110: 1-12. Google Scholar
WOJTYRA B., GRUDZIEŃ Ł. 2017. Rozwój przemysłu piwowarskiego w Polsce w latach 2011–2016. Prace Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 31(1): 52-66. Google Scholar
WYRWAS B. 2012. Metodologiczne aspekty biodegradacji związków powierzchniowo czynnych. Politechnika Poznańska. Google Scholar
ZGHEIB S., MOILLERON R., CHEBBO G. 2012. Priority pollutants in urban stormwater: Part 1 – Case of separate storm sewers. Water Research, 46(20): 6683-6692. Google Scholar
ZDEBIK D., KORCZAK K. 2010. Optymalizacja technologii oczyszczania ścieków w aspekcie rozbudowy systemu kanalizacyjnego. Górnictwo i Środowisko, 1. Google Scholar
Politechnika Poznańska, Wydział Technologii Chemicznej
Politechnika Poznańska, Wydział Technologii Chemicznej
https://orcid.org/0009-0009-5888-5861
Politechnika Poznańska, Wydział Technologii Chemicznej
Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu
https://orcid.org/0000-0002-2784-9149
Politechnika Poznańska, Wydział Technologii Chemicznej
https://orcid.org/0000-0002-4791-5318
