Umowa franczyzy jako umowa nienazwana w polskim systemie prawnym
Karolina Adamska
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWMhttps://orcid.org/0009-0005-8629-930X
Abstrakt
Umowa franczyzy stanowi jeden z najbardziej rozpowszechnionych, a zarazem kontrowersyjnych przykładów umowy nienazwanej w polskim systemie prawa cywilnego. Jej dynamiczny rozwój w praktyce gospodarczej wynika z zasady swobody umów oraz braku kompleksowej regulacji ustawowej. Jednocześnie relację franczyzową cechuje istotna nierównowaga kontraktowa między franczyzodawcą a franczyzobiorcą, co rodzi poważne obawy dotyczące ochrony prawnej słabszej strony stosunku zobowiązaniowego.
Celem niniejszego artykułu jest analiza umowy franczyzy jako umowy nienazwanej w polskim prawie cywilnym, ze szczególnym uwzględnieniem jej charakteru prawnego, wzajemności świadczeń oraz sytuacji kontraktowej stron. Opracowanie ma również na celu ocenę skuteczności istniejących mechanizmów ochronnych, wynikających z przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego, oraz rozważenie zasadności wprowadzenia odrębnej regulacji ustawowej dotyczącej umów franczyzy. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że obecny model ochrony stron umowy franczyzy, oparty przede wszystkim na klauzulach generalnych i wykładni sądowej, pozostaje niewystarczający. Dominująca pozycja franczyzodawcy sprzyja nierównowadze kontraktowej, zwłaszcza na etapie zawierania i rozwiązywania umowy. W związku z tym uzasadnione wydaje się rozważenie wprowadzenia częściowej regulacji ustawowej umów franczyzy pod warunkiem, że taka interwencja pozwoli zachować elastyczność franczyzy jako formy współpracy gospodarczej.
Słowa kluczowe:
umowa franczyzy, umowa nienazwana, swoboda umów, nierównowaga kontraktowa, polskie prawo cywilneBibliografia
Akty prawne Google Scholar
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm.). Google Scholar
Orzecznictwo Google Scholar
Wyrok SN z 6 października 2004 r., sygn. akt I CK 199/04, Legalis nr 81822. Google Scholar
Wyrok SN z 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II CSK 546/06, Legalis nr 164768. Google Scholar
Wyrok SN z 15 lipca 2025 r., sygn. akt II NSNc 133/24, Legalis nr 3264086. Google Scholar
Literatura Google Scholar
Adamus R., W sprawie potrzeby uregulowania umowy franczyzy w Polsce, „Prawo w Działaniu. Sprawy Cywilne” 2021, nr 48, DOI: 10.32041/pwd.4805. Google Scholar
Bieniek G., Ciepła H., Dmowski S., Gudowski J., Kołakowski K., Sychowicz M., Wiśniewski W., Żuławska C., Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 1, Warszawa 2009. Google Scholar
Biernat P., Gronek E., Franczyza jako alternatywne źródło finansowania działalności gospodarczej polskich przedsiębiorstw, „Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne” 2017, nr 3. Google Scholar
Katner W.J. (red.), Prawo zobowiązań – umowy nienazwane, seria: System Prawa Prywatnego, t. 9, 2024, Legalis. Google Scholar
Rychel D., Skorża M., Zimoląg M., Franczyza jako źródło finansowania działalności, „Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne” 2023, nr 1, DOI: 10.24136/sepia.2023.006. Google Scholar
Stec M. (red.), Prawo umów handlowych, t. 5B, 2020, Legalis. Google Scholar
Ziółkowska M., Franczyza: nowoczesny model rozwoju biznesu, Warszawa 2010. Google Scholar
Źródła internetowe Google Scholar
Łukasiewicz A., Franczyza w Polsce powinna mieć swoją ustawę, https://legalis.pl/franczyza-w-polsce-powinna-miec-swoja-ustawe/. Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0009-0005-8629-930X
