Pozycja ustrojowa prezydenta w systemie politycznym Republiki Finlandii
Аннотация
Tryb wyboru prezydenta Finlandii, wprowadzony konstytucją z 11 czerwca 1999 r., instytucjonalnie uniezależnił ten urząd od Eduskunty, wprowadzając bezpośrednie wybory powszechne. Choć zapewniają one silną legitymizację demokratyczną, prezydent funkcjonuje w ramach modelu parlamentarnego, bez dominującej roli w systemie politycznym. Zakres kompetencji prezydenckich ma dziś przede wszystkim charakter reprezentacyjny i ceremonialny, rzeczywista władza wykonawcza należy do rządu, odpowiedzialnego politycznie przed parlamentem. W polityce wewnętrznej prezydent działa w ścisłej współpracy z rządem – mianuje premiera i ministrów na jego wniosek, bez swobody decyzyjnej, a parlament może rozwiązać jedynie z inicjatywy premiera i za zgodą Rady Państwa. W polityce zagranicznej prezydent Finlandii współdziała z rządem, z wyłączeniem spraw należących do kompetencji Unii Europejskiej. W zakresie obronności pełni funkcję Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, lecz decyzje podejmowane są w porozumieniu z organami wykonawczymi. W sferze legislacyjnej prezydent dysponuje prawem inicjatywy ustawodawczej i sankcji, jednak bez prawa weta – ustawy ponownie uchwalone przez parlament wchodzą w życie niezależnie od jego stanowiska. Dodatkowo prezydent wykonuje uprawnienia indywidualne, takie jak prawo łaski, nadawanie obywatelstwa czy mianowanie urzędników i ambasadorów. Rzeczywista władza wykonawcza należy do rządu, odpowiedzialnego politycznie przed parlamentem.
Ключевые слова:
Eduskunta, Republika Finlandii, Konstytucja Republiki Finlandii, prezydent Republiki Finlandii, uprawnienia prezydenta FinlandiiБиблиографические ссылки
Literatura Google Scholar
Grzybowski M., Finlandia. Zarys systemu ustrojowego, Kraków 2007. Google Scholar
Grzybowski M., Oddziaływanie prezydenta na tworzenie i profil rządów w warunkach labilnej wielopartyjności: od nacisku do perswazji – uwagi o stuleciu doświadczeń w Finlandii, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 2023, nr 104. Google Scholar
Grzybowski M., Prezydentura w państwach Europy Północnej (Finlandia i Islandia), [w:] M. Grzybowski, J. Czajowski (red.), Szkice o pozycji ustrojowej i statusie głowy państwa, Kraków 2003. Google Scholar
Grzybowski M., Semiprezydencjalizm złagodzony: pozycja ustrojowa prezydenta Finlandii na tle doświadczeń V Republiki Francuskiej, „Studia Iuridica Lublinensia” 2014, nr 22. Google Scholar
Grzybowski M., Systemy konstytucyjne państw skandynawskich, Warszawa 1998. Konstytucja Finlandii z 1999 roku, wstęp i tłum. J. Osiński, Warszawa 2003. Google Scholar
Serzhanova V., Pozycja ustrojowa parlamentu finlandzkiego Eduskunty, „Przegląd Europejski” 2019, nr 1. Google Scholar
Szczepanek M., Ewolucja systemu wyborów prezydenckich w Finlandii, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Nauk Politycznych” 1992, z. 49. Google Scholar
Źródła internetowe Google Scholar
Konstytucja Republiki Finlandii, Suomen perustuslaki, z dnia 11 czerwca 1999 r., https://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2015/05/Finlandia_pol010811.pdf. Google Scholar
Serzhanova V., Naczelne zasady ustroju politycznego w Konstytucji Republiki Finlandii, https://dspace.uni.lodz.pl/xmlui/bitstream/handle/11089/43431/363-377_Serzhanova.pdf?sequence=2&isAllowed=y. Google Scholar
