Selected Grammatical Issues in the Silesian Translations of World Literary Classics
Abstract
This study analyses and discusses word-formation, inflectional, and syntactic differences in contemporary translations of world literature into Silesian. The analysis is based on a corpus of nine extensive literary texts translated by seven translators (G. Buchalik, J. Ciurlok, Z. Kadłubek, G. Kulik, M. Melon, M. Syniawa, R. Szyma). A comparison of the idiolects has led to the conclusion that the grammatical structure of Silesian translations is relatively consistent. The highest degree of consistency is observed within inflection. Particularly noteworthy is the presence of several grammatical features consistently implemented across all idiolects – namely, the instrumental case plural ending -ami (autami, chustkami); the first-person singular present-tense ending -ã (widzã, rozumiã); and the future-tense paradigm of the verb być (bydã, bydziesz, bydymy). The greatest degree of variation is observed in the syntactic layer. The identified differences (for instance, the scope of use of the accusativus cum infinitivo construction and dlŏ + present tense) arise from the tendency of some Silesian authors to incorporate features of their local dialects (G. Buchalik) and to widen the systemic distance from standard Polish through numerous innovations (G. Kulik).
Keywords:
Silesian language, Silesian dialect, Polish language, inflection, word formation doublets, syntaxReferences
Adamus et al. (2010): Gōrnoślōnski ślabikŏrz. Chorzów. Google Scholar
Bąk S. (1974): Mowa polska na Śląsku. Wrocław. Google Scholar
Czesak A. (2002): O ku w gwarach śląskich. “Język Polski” 82, no. 5, pp. 349–353. Google Scholar
Czesak A. (2015): Współczesne teksty śląskie na tle procesów językotwórczych i standaryzacyjnych współczesnej Słowiańszczyzny. Kraków. Google Scholar
Dickens Ch. (2017): Godniŏ pieśń. Trans. G. Kulik. Kotōrz Mały. Google Scholar
Hauptmann G. (2024): Tkŏcze. Trans. M. Syniawa. Kotōrz Mały. Google Scholar
Jaroszewicz H. (2020a): Czy można mówić o istnieniu śląskiego języka literackiego? Współczesny uzus gramatyczno-ortograficzny literackiej odmiany etnolektu śląskiego. [In:] Area slavica 3. Jazyk na hranici – hranice v jazyku. I. Bogoczova (ed.). Ostrawa, pp. 175–184. Google Scholar
Jaroszewicz H. (2020b): Czasowniki współczesnego śląskiego języka literackiego (płaszczyzna semantyczna, etymologiczna i morfologiczna). “Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” 27, no. 2, pp. 53–64. Google Scholar
Jaroszewicz H. (2022): Zasady pisowni języka śląskiego. Studium normatywne. Siedlce. Google Scholar
Jaroszewicz H. (2025): Wybrane zagadnienia ortograficzno-fonetyczne języka śląskich przekładów klasyki literatury światowej. Kotórz Mały. Google Scholar
Jocz M., Ruda M., Wanot B. (2022): Konstrukcje bezosobowe z podmiotem arbitralnym i generycznym w gramatyce kaszubskiej i śląskiej na tle gramatyki polskiej. “Polonica” XLII, pp. 95–113. Google Scholar
Kamusella T. (2019): Limits – Styknie. Trans. M. Melon. Kotōrz Mały. Google Scholar
Kocynder. Wesołe Czasopismo Górnośląskie 1921, nr 17–28. Katowice. Google Scholar
Milne A.A. (2020): Niedźwiodek Puch. Trans. G. Kulik. Poznań. Google Scholar
Murjanka P. (2022): Łymkowsko duszyczka. Trans. B. Wanot. Warszawa. Google Scholar
Nowy Testamynt po ślonsku (2017). Trans. G. Tobor. Radzionków. Google Scholar
Pixa J. (ed.) (2015, [1927]): Śląskie gawędy Stacha Kropiciela. Opole. Google Scholar
Saint Exupéry de, A. (2023): Mały Ksiónże po naszymu. Trans. T. Sochacki. Cieszyn. Google Scholar
Szołtysek M. (2002): Ślązoki nie gęsi. Rybnik. Google Scholar
Szołtysek M. (2013): Ewangelie śląskie. Rybnik. Google Scholar
Twardoch S. (2018): Drach. Edycyjŏ ślōnskŏ. Trans. G. Kulik. Kraków. Google Scholar
Wyderka B. (2018): O standaryzacji języka śląskiego. “Kwartalnik Opolski” 1, pp. 3–18. Google Scholar
Wyderka B. (2019): Kształtowanie się normy składniowej w pisanej odmianie etnolektu śląskiego. “Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” 67, pp. 403–420. Google Scholar
Zaręba A. (1969–1996): Atlas językowy Śląska. T. 1–7. Warszawa–Kraków. Google Scholar
