Arbitra, snajperka i skrzydłowa. O feminatywach w sporcie
Аннотация
W artykule przeanalizowano użycie feminatywów w dyskursie sportowym. Motywację do analiz stanowi asymetria rodzajowo-płciowa języka oraz rosnąca obecność kobiet w sporcie. Celem badań było określenie częstotliwości i poprawności stosowania form żeńskich w portalach internetowych – materiał został zaczerpnięty z korpusu monitorującego MoncoPL. Metodyka badań obejmowała: kompilację listy dyscyplin i odpowiadających im nazw żeńskich; kwerendę w trzech słownikach, analizę frekwencji i konkordancji feminatywów w korpusie monitorującym MoncoPL oraz ręczną weryfikację kontekstów w przypadkach wieloznacznych użyć. Wyniki pokazują, że feminatywy są powszechne w sportach indywidualnych i w popularnych dyscyplinach zespołowych (np. tenisistka, siatkarka, koszykarka, piłkarka), z bardzo wysokimi poświadczeniami korpusowymi; jednocześnie występuje rozbieżność między praktyką językową a rejestracją słownikową — wiele form używanych przez dziennikarzy nie figuruje w słownikach. Zidentyfikowano także trudności w tworzeniu żeńskich nazw sędziego (sędzina, arbitra/arbiterka) oraz brak żeńskich odpowiedników dla niektórych pozycji (libero). Analiza ilościowa wykazała szczególnie wysokie poświadczenia dla takich feminatywów jak: siatkarka (103 731), tenisistka (101 534), piłkarka (46 333) oraz bramkarka (11 002), co potwierdza dominację form żeńskich w dziennikarskiej praktyce językowej.
Ключевые слова:
feminatywy, język sportu, język a płeć, korpusy językowe, reklamaБиблиографические ссылки
Benni T. (1933): Sportswomen chce się widzieć z panią doktor. „Język Polski” XVIII/6, s. 184–185. Google Scholar
Dembska K. (2012): Tendencje rozwojowe polskich i rosyjskich nazw zawodowych kobiet na tle języka czeskiego. Toruń. Google Scholar
Giulianotti R. (2019): Sport. A Critical Sociology. Cambridge. Google Scholar
Kreja B. (1964): Słowotwórstwo nazw żeńskich we współczesnym języku polskim. „Język Polski” XLIV, s. 129–140. Google Scholar
Krysiak P. (2020): Nazwy żeńskie we współczesnej leksykografii polskiej i francuskiej. Wrocław. Google Scholar
Krysiak P., Małocha-Krupa A. (2020): Feminatywum, feminatyw, nazwa żeńska, żeńska końcówka – problemy terminologiczne. „Oblicza Komunikacji” XII, s. 229–238.
Crossref
Google Scholar
Łaziński M. (2006): O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne a ich asymetria rodzajowo-płciowa. Warszawa. Google Scholar
Małocha-Krupa A. (2018): Opis leksykograficzny feminatywum. (Nie)możliwości zobiektywizowania. [W:] Między teorią a praktyką. Metody współczesnej leksykografii. Red. M. Bańko, H. Karaś. Warszawa, s. 151–165.
Crossref
Google Scholar
Miśkiewicz M. (2024): Sportswoman, sportowczyni, sportówka… Problematyczne nazwy kobiet uprawiających sport. „Język Polski” CIV/1, s. 48–62.
Crossref
Google Scholar
Nowak P. (2014): „Sport kobiecy” – jak dziennikarze mówią o „rywalizacji pań” na arenach sportowych? [W:] O płci, ciele i seksualności w języku i mediach. Red. M. Karwatowska, A. Siwiec, B. Jarosz. Lublin, s. 343–354. Google Scholar
Nowowiejski B. (2014): O nazwach kobiet uprawiających sport. [W:] O płci, ciele i seksualności w języku i mediach. Red. M. Karwatowska, A. Siwiec, B. Jarosz. Lublin, s. 147–159. Google Scholar
Pęzik P. (2020): Budowa i zastosowanie korpusu monitorującego MoncoPL. „Forum Lingwistyczne” VII, s. 133–150.
Crossref
Google Scholar
Polski Związek Piłki Nożnej – reprezentacje, , dostęp: 24.02.2026. Google Scholar
Polski Związek Piłki Siatkowej – reprezentacje, , dostęp: 24.02.2026. Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. (2001): Nianiek, ministra i japonki. Eseje o języku i płci. Kraków. Google Scholar
Woźniak E. (2020): Przełomowe dwudziestolecie. Lata 1918–1939 w dziejach języka polskiego. Łódź.
Crossref
Google Scholar
Woźniak E. (2025): Kobiety o sobie – feminatywy w międzywojennych ofertach pracy. „Język Polski” CV/2, s. 83–96.
Crossref
Google Scholar
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
