Komunikaty w przestrzeni miejskiej regionów przygranicznych jako sejsmografy bezpieczeństwa i zagrożenia
Anna Hanus
Uniwersytet w Rzeszowiehttps://orcid.org/0000-0001-5850-2511
Agnieszka Mac
Uniwersytet w Rzeszowiehttps://orcid.org/0000-0002-2670-6656
Abstrakt
Regiony przygraniczne stanowią szczególne przestrzenie dyskursywne. To tutaj ze
szczególną intensywnością ujawniają się dyskursy, w których negocjowane są ważkie
społecznie znaczenia pojęć. Na tle współczesnej sytuacji geopolitycznej, naznaczonej
konfliktami zbrojnymi, migracjami i rosnącym poczuciem niepewności, można przyjąć,
że właśnie te przestrzenie stają się miejscem szczególnego zagęszczenia komunikatów
semiotycznych odnoszących się do kwestii bezpieczeństwa i zagrożenia. Celem niniejszego
artykułu jest analiza współdziałania różnych modusów semiotycznych: języka, obrazu,
symboliki i koloru, w celu rekonstrukcji aktualnych postaw społecznych i zbiorowych
nastrojów w badanych kontekstach, przy wykorzystaniu analizy dyskursywno-
-semiotycznej. Analizie poddano artefakty przestrzeni miejskiej Rzeszowa, Chemnitz
i Saarbrücken, miast o zróżnicowanej bliskości wobec geopolitycznie niestabilnych regionów
Europy. W centrum uwagi znajduje się pytanie, w jaki sposób aktorzy dyskursu poprzez
wizualne i językowe ramowanie konstruują poczucie przynależności, bezpieczeństwa
i zagrożenia. Wstępne wyniki wskazują, że geograficzna bliskość regionów dotkniętych
niepokojami nie determinuje wprost dyskursywnego profilowania bezpieczeństwa
i zagrożenia, a proces ten kształtowany jest przede wszystkim w sposób kulturowy
i medialny.
Słowa kluczowe:
lingwistyka dyskursu, semiotyka, linguistic landscape, dyskurs publiczny, profilowanieBibliografia
Beck-Gernsheim E. (2004): Wir und die Andren. Frankfurt a. M. Google Scholar
Busse D., Teubert W. (1994): Ist Diskurs ein sprachwissenschaftliches Objekt? [In:] Begriffsgeschichte und Diskursgeschichte. Hrsg. D. Busse, F. Hermanns, W. Teubert. Opladen, S. 10–28. Google Scholar
Drommel R.H., Wolff G. (1978): Metaphern in der politischen Rede. „Der Deutschunterricht“ 30(1), S. 71–86. Google Scholar
Hanus A. (2024): Praktyka komunikacyjna KRYTYKOWANIE i jej potencjał analityczny. „Rocznik Medioznawczy” 3, S. 25–49. Google Scholar
Miszczuk A. (2013): Uwarunkowania peryferyjności regionu przygranicznego. Lublin. Google Scholar
Opiłowski R. (2020): Muster der kommunikativen Kreativität im urbanen Raum. Eine multimodale Perspektive. [In:] Text- und Diskurswelten in der massenmedialen Kommunikation. Hrsg. M. Cieszkowski, J. Pociask. Berlin, S. 199–220. Google Scholar
Opiłowski R. (2022): Intermediale Komponenten, Beziehungen und Funktionen in öffentlichen Stadttexten. „Linguistische Treffen in Wrocław” 22(II), S. 195–207. Google Scholar
Opiłowski R., Makowska M. (2023): Functional discourses of contemporary multilingualism in urban texts. On the example of three capital cities: Warsaw, Berlin, and Luxembourg. „Moderna språk“ 117(1), S. 20–43. Google Scholar
Peirce C.S. (1990): Semiotische Schriften. Bd 2: 1903–1906. Frankfurt a. M. Google Scholar
Schmitz U. (2018): Media Linguistic Landscapes. Alle Linguistik sollte Medienlinguistik sein. „jfml – Journal für Medienlinguistik“ 1, S. 1–34. Google Scholar
Spitzmüller J., Warnke I.H. (2011): Diskurslinguistik. Eine Einführung in Theorien und Methoden der transtextuellen Sprachanalyse. Berlin–New York. Google Scholar
Warnke I.H., Spitzmüller J. (2008): Methoden und Methodologie der Diskurslinguistik. [In:] Methoden der Diskurslinguistik. Hrsg. I.H. Warnke, J. Spitzmüller. Berlin–New York, S. 3–54. Google Scholar
Ziegler E., Marten H. (Hrsg.) (2021): Linguistic Landscapes im deutschsprachigen Kontext. Forschungsperspektiven, Methoden und Anwendungsmöglichkeiten. Berlin u. a. Google Scholar
