Metoda retoryki w ujęciu Jana Italosa
Magdalena Jaworska
Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie WielkopolskimMichał Klementowicz
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła IIAbstrakt
Jan Italos (1025–1085), wybitny filozof bizantyjski, nie zapisał się w historii jako znakomity retor. W młodym wieku zasłynął jako dialektyk i polemista. Pozwala to zwrócić uwagę na jego traktat Methodos Rhetorikê. W niniejszym artykule starano się wydobyć kluczowe cechy intelektualne tego dzieła. Poza samym opisem, istotne wydają się niektóre odniesienia Italosa do arystotelesowskich koncepcji sztuki przemawiania. Dotyczy to użycia sylogizmów czy pojęcia odrębności retoryki od erystyki czy dialektyki. Propozycja jedenastowiecznego uczonego zawiera także elementy odmienne od poglądów Stagiryty. Należą do nich: formy rozumienia etosu mówcy, niektóre zasady związane z argumentacją oraz związek retoryki z etyką. Całość analizy dzieła pozwala uchwycić zakres recepcji klasycznych treści retorycznych w Cesarstwie Wschodniorzymskim w XI w.
Słowa kluczowe:
Arystoteles, Bizancjum, Jan Italos, retorykaBibliografia
Arystoteles, Retoryka, Poetyka, PWN, Warszawa 1988. Google Scholar
Arystoteles, Topiki O dowodach sofistycznych, PWN, Warszawa 1978. Google Scholar
Arystoteles, Etyka nikomachejska, PWN, Warszawa 1981. Google Scholar
Browning Robert, 1975, Enlightenment and Repression in Byzantium in the Eleventh and Twelfth Centuries, Past & Present, nr. 66-69, s. 3-23.
Crossref
Google Scholar
Conley Thomas, 1998, The Alleged Synopsis of Aristotle’s Rhetoric by John Italos and its Place in the Byzantine Reception of Aristotle w: Gilbert Dahan, Irène Rosier-Catach (ed.), La Rhétorique d’Aristote: Traditions et Commentaires de l’Antiquité au XVIIᵉ Siècle, Paris, s. 49-64.
Crossref
Google Scholar
Conley Thomas, 1994, Notes on the Byzantine Reception of the Peripatetic Tradition in Rhetoric w: William Fortenbaugh, David Mirhady (ed.), Peripatetic Rhetoric after Aristotle, Transaction Publishers, New Brunswick, s. 217-241. Google Scholar
Conley Thomas, 2004, John Italos’ Methodos Rhetorikê: Text and Commentary, Greek, Roman, and Byzantine Studies, nr 44, s. 411-437. Google Scholar
Conley Thomas, 1990, Aristotle’s Rhetoric in Byzantium, Rhetorica, vol. VIII, nr. 1, s. 29-44.
Crossref
Google Scholar
Iannis Itali Opera, 1966, Кечакмадзе Иосиф Ильич (red.), Издательство Мецниереба, Tbilisi. Google Scholar
Italos Ioannes, 1956, Quaestiones Quodlibetales, Périclès-Pierre Joannou (red.), Buch-Kunstverlag Ettal, Ettal. Google Scholar
Jurewicz Oktawiusz, 1984, Historia literatury bizantyjskiej, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław. Google Scholar
Kennedy George Alexander, 1983, Greek Rhetoric under Christian Emperors, Princeton University Press, Princeton. Google Scholar
Komnena Anna, 2005 Aleksjada, t. 1, Wydawnictwo Ossolineum we współpracy z De Agostini, Wrocław. Google Scholar
Romano Rolland, 1992, Un opuscolo inedito di Giovanni Italo, Bollettino dei Classici, fasc. XIII, s. 14-24. Google Scholar
Stephanou Pelopidas Etienne, 1949, Jean Italos philosophe et humaniste, Orientalia Christiana Analecta 134, Roma. Google Scholar
Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
