Interaktywny Atlas statystyczno-demograficzny Królestwa Polskiego – metodologia, zasoby i potencjał badawczy nowoczesnego narzędzia w humanistyce cyfrowej

Krzystof Narojczyk

doi:10.31648/ep.12160

Opublikowane: 2025-12-15

Nr XXVI/2 (2025)

Interaktywny Atlas statystyczno-demograficzny Królestwa Polskiego – metodologia, zasoby i potencjał badawczy nowoczesnego narzędzia w humanistyce cyfrowej

Krzystof Narojczyk

Echa Przeszłości

Dział: DOKUMENTY I MATERIAŁY

https://doi.org/10.31648/ep.12160

Abstrakt

Niniejszy artykuł przedstawia założenia metodologiczne, proces realizacji oraz potencjał badawczy projektu „Interaktywny Atlas statystyczno-demograficzny Królestwa Polskiego”. Głównym celem przedsięwzięcia było stworzenie nowoczesnej platformy cyfrowej do badań nad historią społeczno-gospodarczą ziem polskich w XIX w. Zastosowana metodologia opierała się na rygorystycznej krytyce i selekcji źródeł, co doprowadziło do oparcia Atlasu na opublikowanych, jednolitych metodologicznie zbiorach danych, takich jak unikalna Tabella miast, wsi i osad z 1827 r. oraz Pierwszy powszechny spis ludności Imperium Rosyjskiego z 1897 r. Strategiczną decyzją był wybór technologii Tableau, która dzięki darmowym narzędziom do odczytu i publikacji online (Tableau Reader, Tableau Public) gwarantuje trwałość i szeroką dostępność wyników, zgodnie z zasadami otwartej nauki. Koncepcja wizualizacyjna oparta na czteroelementowym kanonie – kartogramie ciągłym, mapie drzewa, diagramie kołowym i zestawieniu tabelarycznym – umożliwia wieloaspektową i interaktywną analizę danych. Zakres tematyczny atlasu obejmuje szerokie spektrum zagadnień, od demografii (struktury ludnościowe, wyznaniowe, narodowościowe) po struktury społeczno-gospodarcze (użytkowanie ziemi, źródła utrzymania, analfabetyzm). Narzędzie to, łącząc wizualizację geoprzestrzenną z dostępem do surowych, zdigitalizowanych danych, otwiera nowe perspektywy badawcze, stając się ważnym punktem odniesienia dla rozwoju humanistyki cyfrowej w Polsce.

Słowa kluczowe:

historia cyfrowa, Królestwo Polskie, demografia historyczna, GIS, wizualizacja danych, statystyka historyczna, Tableau

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Narojczyk, K. (2025). Interaktywny Atlas statystyczno-demograficzny Królestwa Polskiego – metodologia, zasoby i potencjał badawczy nowoczesnego narzędzia w humanistyce cyfrowej. Echa Przeszłości, (XXVI/2), 317–339. https://doi.org/10.31648/ep.12160

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Atlas of the historical geography of the United States, eds. Ch.O. Paullin, J.K. Wright, Washington 1932.
Google Scholar

Dupin Ch., Carte figurative de l’instruction populaire de la France, Bruxelles 1826.
Google Scholar

Johnson B., Shneiderman B., Tree-maps: a space-filling approach to the visualization of hierarchical information structures, [w:] Proceedings of IEEE Visualization ‘91 Conference, San Diego, CA, USA, 22–25 October 1991, DOI: 10.1109/VISUAL.1991.175815.
Crossref
Google Scholar

Kolberg J.H., Atlas Królestwa Polskiego, Warszawa 1827.
Google Scholar

Maciesza A.B., Atlas statystyczny Królestwa Polskiego: zobrazowanie poglądowe stanu zaludnienia, warunków zdrowotnych, oświaty, stosunków rolnych i stanu ludności robotniczej w Królestwie, Płock 1907.
Google Scholar

Ortelius A., Theatri Orbis Terrarum Parergon; sive Veteris Geographiae Tabulae. Commentariis geo¬graphicis et historicis illustratae, Antwerpia 1624.
Google Scholar

Pervaâ Vseobŝaâ Perepis’ Naseleniâ Rossijskoj Imperìi, 1897 g., Sankt Petersburg 1905.
Google Scholar

Podziały administracyjne Królestwa Polskiego w okresie 1815–1918 r. (mapy), oprac. Adam Borkie¬wicz, „Dokumentacja Geograficzna” 1956, z. 4a.
Google Scholar

Rodecki F., Obraz jeograficzno-statystyczny Królestwa Polskiego, Warszawa 1830.
Google Scholar

Tabella miast, wsi i osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policyi, t. 1: A–Ł, t. 2: M–Z, Warszawa 1827.
Google Scholar

The history of digital mapping development: evolution and impact, https://www.nocodemapapp. com/post/the-history-of-digital-mapping-development-evolution-and-impact.
Google Scholar

Topograficzna Karta Królestwa Polskiego, oprac. Kwatermistrzostwo Generalne Wojska Polskiego w latach 1822–1831, wykończona przez rosyjski Korpus Topografów pod kier. gen. Richtera w latach 1832–1843, Petersburg 1843.
Google Scholar

Voenno-statisticheskoe obozrienie Rossijskoj Imperìi, Sankt Petersburg 1849–1851.
Google Scholar