O kompromisie w radykalnym aktywizmie środowiskowym


Abstrakt

Radykalny aktywizm środowiskowy zrodził się w reakcji na zbytnią kompromisowość i nieefektywność ówczesnych działań na rzecz ochrony środowiska. Ruch ten postawił na bezkompromisowość w swym podejściu, które miało być panaceum na brak skuteczności dotychczasowych starań enwiromentalizmu głównego nurtu. Strategie swojego działania radykalny aktywizm środowiskowy oparł na stosowaniu bezpośredniej akcji w formie nieposłuszeństwa obywatelskiego lub eko-sabotażu. Istnieją dwa reprezentacyjne ruchy radykalnego aktywizmu środowiskowego względem bezpośredniej akcji. Jeden z nich, Earth Liberation Front, nie stroni od aktów przemocy politycznej, noszącej znamiona ekoterroryzmu.  Z kolei metody Earth First!, pomimo ich bezkompromisowej retoryki, bardziej wpisują się w tradycje demokratycznych ruchów protestacyjnych. Artykuł stara się odpowiedzieć na następujące pytania: czy bezkompromisowe podejście radykalnych ruchów środowiskowych może być efektywne? Co jest warunkiem konstruktywnej akcji demokratycznej? Czy radykalny aktywizm środowiskowy może się przysłużyć wspieraniu praktyk opartych na koordynacji działań i budowaniu koalicji? Pytania te bezpośrednio odnoszą się do paradygmatu sprawiedliwości ekologicznej, który łączy w sobie społecznie ukierunkowane zagadnienia środowiskowe z ochroną natury jako takiej. Paradygmat ten podkreśla potrzebę koordynacji strategii oraz współpracy dla wprowadzania pozytywnej zmiany.

Niniejszy artykuł rozpatruje wybrane stanowiska radykalnych aktywistów środowiskowych, dokonując analizy ich przekonań moralnych i postaw politycznych w kontekście sprawiedliwości. Chcemy pokazać, że motto radykalistów “Bez kompromisu” nie jest akceptowalną strategią działania, a bezpośrednia akcja—nawet jeśli nielegalna—może być skonceptualizowana i przeprowadzona w sposób nie zaprzepaszczający możliwości osiągnięcia efektywnego kompromisu czy budowania koalicji jako niezbędnych elementów sukcesu ruchów protestacyjnych. W tym celu odwołujemy się do filozofii konfliktu Martina Benjamina, według którego kompromis nie musi oznaczać moralnej kapitulacji czy porażki, a w pewnych okolicznościach może być wręcz warunkiem zachowania integralności. Tak rozumiany kompromis może być efektywnym środkiem wspierającym wdrażanie zmian pro-środowiskowych. Rozróżniamy między kompromisem moralnym a politycznym, oraz podkreślamy kwestie interpretacji i współzależności między wspólnotą moralną a polityczną, w której podejmowane są decyzje publiczne. Dopiero rozpoznanie przynależności do wspólnoty politycznej oraz uznanie odpowiedzialności wobec członków wspólnoty moralnej (w tym istot pozaludzkich i natury) umożliwia wydobycie konstruktywnego potencjału z kompromisu. Rozważania te są zarysowane na tle podejścia konstruktywnie łączącego demokrację partycypacyjną z radykalnym aktywizmem środowiskowym.

Słowa kluczowe

sprawiedliwość ekologiczna; akcja środowiskowa; radykalny aktywizm; logika protestu; kompromis

Abbey E. (2006[1975]), The Monkey Wrench Gang, Perennial Classics, Harper Collins, New York.


Bari J. (1994), Timber Wars, Common Courage Press, Monroe, Maine.


Beach P. (2003), A Good Forest for Dying: The Tragic Death of a Young Man on the Front Lines of the Environmental Wars, Doubleday, New York.


Benjamin M. (1990), Splitting the Difference. Compromise and Integrity in Ethics and Politics, University Press of Kansas, Lawrence.


Benjamin M. (2001), Compromise, [in:] Encyclopedia of Ethics, L.C. Becker, C.B. Becker (eds.), Routledge, New York: 280-282.


Benjamin M. (2003), Philosophy & this Actual World: An Introduction to Practical Philosophical Inquiry, Rowman & Littlefield Publishers, Lanham.


Bosselmann K. (2008), The Principle of Sustainability: Transforming Law and Governance, Ashgate Publishing, Aldershot.


Dereniowska M. (2017a), Sustainability, Ethics and Democracy: A Pluralistic Approach to the Navigation of Disagreements, [in:] Positional Analysis for Sustainable Development: Reconsidering Policy, Economics and Accounting, J. Brown, P. Söderbaum, M. Dereniowska, Routledge, London: 79-103.


Dereniowska M. (2017b) Positional Analysis and Practical Ethics, [in:] Positional Analysis for Sustainable Development: Reconsidering policy, Economics and Accounting, J. Brown, P. Söderbaum, M. Dereniowska, Routledge, London: 104-126.


Foreman D. (1982), Violence and Earth First!, “Earth First Newsletter” 2(4): 4.


Foreman D. (1991), Confessions of an Eco-warrior, Crown Trade Paperbacks, New York.


Foreman D. (1993), Ecodefense: A Field Guide to Monkeywrenching, 3rd ed., Abbzug Press, Chico, California.


King M.L. Jr. (1986[1963]), Letter from Birmingham City Jail, [in:] A Testament of Hope: The Essential Writings and Speeches of Martin Luther King, Jr., J.M. Washington (ed.), Harper Collins, San Francisco.


Liddick D.R. (2006), Eco-terrorism: Radical Environmental and Animal Liberation Movements, Praeger Publishers, Westport, Connecticut.


MacDonald S.A. (2005), The Agony of an American Wilderness: Loggers, Environmentalists, and the Struggle for Control of a Forgotten Forest, Rowman & Littlefield, Lanham, Maryland.


Malnes R. (1992), Philosophical Arguments and Political Practice: On the Methodology of Normative Theory, “Scandinavian Political Studies” 15 (2): 117-134.


Malnes R. (2006), Explaining and Making Sense of Action, [in:] Understanding Choice, Explaining Behaviour. Essays in Honour of Ole-Jørgen Skog, J. Elster, O. Gjelsvik, A. Hylland, K. Moene (eds.), Unipub forlag / Oslo Academic Press, Oslo: 177-189.


Mcdivitt Tompkins K. (2018), Protecting Wilderness as an Act of Democracy, “New York Times”, URL= https://www.nytimes.com/2018/02/01/opinion/protecting-wilderness-democracy.html [accessed 01.02.2018].


Minteer B.A. (2012), Refounding Environmental Ethics: Pragmatism, Principle, and Practice, Temple University Press, Philadelphia.


Mulvihill P.R. (2009), Endless Paradox: Environmentalism in Transition, “Futures” 41: 502–506,


doi: 10.1016/j.futures.2009.01.003.


Nagtzaam G. (2017), From Environmental Action to Ecoterrorism?: Towards a Process Theory of Environmental and Animal Rights Oriented Political Violence, Edward Elgar, Cheltenham.


Picavet E. (2015), Valeur du désaccord et nature des compromis, Plenary paper of the Conference La valeur du désaccord, l’Université Catholique de l’Ouest à Angers, Angers.


Pickering L.J. (2007), The Earth Liberation Front: 1997-2002, Arissa Media Group, Portland, Oregon.


Rosebraugh C. (2004), Burning Rage of a Dying Planet: Speaking for the Earth Liberation Front, Lantern Books, New York.


Sagoff M. (1984), Animal Liberation and Environmental ethics: Bad Marriage, Qquick Divorce, “Osgoode Hall Law Journal” 22(2): 297-307.


Scarce R. (2014), Eco-warriors: Understanding the Radical Environmental Movement, 2nd ed., Left Coast Press, Walnut Creek, California.


Schlosberg D. (2002), Environmental Justice and the New Pluralism: The Challenge of Difference for Environmentalism, Oxford University Press, Oxford.


Schlosberg D. (2009), Defining Environmental Justice: Theories, Movements, and Nature, Oxford University Press, Oxford.


Schlosberg D. (2014), Ecological Justice for the Anthropocene, [in:] Political Animals and Animal Politics, M. Wissenburg, D. Schlosberg (eds.), Palgrave Macmillan, Basingstoke: 75-89.


Schrader-Frechette K. (2002), Environmental Justice: Creating Equality, Reclaiming Democracy, Oxford University Press, Oxford.


Stone Ch.D. (1972), Should Trees Have Standing? Toward Legal Rights for Natural Objects, “Southern Californa Law Review” 45: 450–501.


Thompson P.B. (1996), Pragmatism and Policy. The Case for Water, [in:] Environmental pragmatism, A. Light, E. Katz (eds.), Routledge, London: 187–208.


Wenz P.S. (1988), Environmental Justice, SUNY Press, Albany, New York.


Zakin S. (1993), Coyotes and Town Dogs: Earth First! and the Environmental Movement, University of Arizona Press, Tucson.

Opublikowane : 2018-12-19


Dereniowska, M., & Matzke, J. (2018). O kompromisie w radykalnym aktywizmie środowiskowym. Humanistyka I Przyrodoznawstwo, (24), 9-38. https://doi.org/10.31648/hip.2595

Małgorzata Dereniowska  md.deren@gmail.com
University of Salzburg, Centre for Ethics and Poverty Research  Austria
https://orcid.org/0000-0002-9387-6751
Jason P. Matzke 
University of Mary Washington, Department of Classics, Philosophy, & Religion  Stany Zjednoczone




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Teksty zaproponowane do "Humanistyki i Przyrodoznawstwa" nie powinny być nigdzie wcześniej publikowane. Wraz z przesłaniem tekstu redakcji Autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji nasze czasopismo będzie stosowało licencję the Creative Commons Attribution (CC BY-NC). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów, za wyjątkiem celów komercyjnych, bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY-NC

Oświadczenie autora do pobrania