Zbrojni aktorzy niepaństwowi i prawa człowieka – władza bez odpowiedzialności?


Abstrakt

Celem artykułu jest określenie statusu zbrojnych aktorów niepaństwowych w prawie międzynarodowym z perspektywy praw człowieka. Artykuł ten ma odpowiedzieć na pytanie czy zbrojni aktorzy niepaństwowi są związani prawami człowieka oraz jaka byłaby podstawa prawna tych obowiązków, ich zakres i konsekwencje wynikające z ich naruszenia. Teza, na której oparty jest artykuł zakłada, że zbrojni aktorzy niepaństwowi nie są związani prawami człowieka. Udowodnienie tego założenia będzie wymagać w pierwszej kolejności wskazania dlaczego zasadne jest w ogóle łączenie problematyki aktywności zbrojnych aktorów niepaństwowych i praw człowieka. W dalszej kolejności zostaną poczynione ogólne uwagi dotyczące statusu zbrojnych aktorów niepaństwowych w prawie międzynarodowym. Zasadnicza część artykułu omawia argumenty przemawiające za niezwiązaniem zbrojnych aktorów niepaństwowych prawami człowieka, wskazując na rolę norm adresowanych do tych aktorów, niewiążące akty prawne, jak również stosunek państw i samych zbrojnych aktorów niepaństwowych do omawianej kwestii.


Słowa kluczowe:

konflikt zbrojny, międzynarodowe prawo humanitarne, prawa człowieka, zbrojni aktorzy niepaństwowi

Bellal A., Casey-Maslen S., Giacca G., International law and armed non-state actors in Afghanistan, „International Review of the Red Cross” 2011, Vol. 93 No. 881

Bílková V., Establishing Direct Responsibility of Armed Opposition Groups for Violations of International Humanitarian Law?, N. Gal-Or, C. Ryngaert, M. Noortmann (red.), Responsibilities of the Non-State Actor in Armed Conflict and the Market Place. Theoretical Considerations and Empirical Findings, Leiden/Boston 2015

Burniske J. S., Lewis D. A., Modirzadeh N. K., Armed Non-State Actors and International Human Rights Law: An Analysis of the Practice of the U.N. Security Council and U.N. General Assembly: Briefing Report with Annexes, Harvard Law School Program on International Law and Armed Conflict, June 2017

Cassese A., International Law. Second Edition, Oxford 2005

Castan M., Joseph S., The International Covenant on Civil and Political Rights: Cases, Materials, and Commentary, Oxford 2013

Clapham A., Human rights obligations of non-state actors in conflict situations, „International Review of the Red Cross” 2006, Vol. 88, Number 863

Clapham A., Human Rights Obligations of Non-State Actors, Oxford 2006

Clapham A., The Rights and Responsibilities of Armed Non-State Actors: The Legal Landscape & Issues Surrounding Engagement, Geneva Academy of International Humanitarian Law and Human Rights, https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1569636_code1203714.pdf?abstractid=1569636&mirid=1&type=2

Czapliński W., Wyrozumska A., Prawo międzynarodowe publiczne – zagadnienia systemowe. wyd. 3, Warszawa 2014

d’Aspremont J. (red), Participants in the International Legal System. Multiple perspective on non-state actors in international law, Abingdon 2013

De Brabandere E., Human Rights and Transnational Corporations: The Limits of Direct Corporate Responsibility, „Human Rights & International Legal Discourse” 2010, Vol. 4 No. 1

Dennis M. J., Application of Human Rights Treaties Extraterritorially in Times of Armed Conflict and Military Occupation, „The American Journal of International Law” 2005, Vol. 99 No. 1

Doswald-Beck L., Henckaerts J. – M., Customary International Humanitarian Law. Volume 1: Rules, Cambridge 2005

Fortin K., The Accountability of Armed Groups Under Human Rights Law, Oxford 2017

Frenkel B. E., Heffes E., The International Responsibility of Non-State Armed Groups: In Search of the Applicable Rules, „Goettingen Journal of International Law” 2017, Vol. 8

Gal-Or N., Ryngaert C., Noortmann M. (red.), Responsibilities of the Non-State Actor in Armed Conflict and the Market Place. Theoretical Considerations and Empirical Findings, Leiden/Boston 2015

Heintze H.-J., Are De Facto Regimes Bound by Human Rights?, „Yearbook on the Organization for Security and Co-operation in Europe” 2009, Vol. 15
Holliday A., Wallace R., International Law, Londyn 2006

Kleffner J. K., The applicability of international humanitarian law to organized armed groups, „International Review of the Red Cross” 2011, Vol. 93 No. 882
Kowalski M., Prawo do samoobrony jako środek zwalczania terroryzmu międzynarodowego, Warszawa 2013

Mastorodimos K., Armed Non-State Actors in International Humanitarian and Human Rights Law. Foundation and Framework of Obligations and Rules on Accountability, Abingdon 2016

Ożarowski R., Specyfika zmilitaryzowanego aktora niepaństwowego we współczesnych stosunkach międzynarodowych. Przypadek Hezbollahu, „Przegląd Strategiczny” 2012, nr 1

Petrov A. O., Non-State Actors and Law of Armed Conflict Revisited: Enforcing International Law through Domestic Engagement, „Journal of Conflict & Security Law” 2014, Vol. 19 No. 2

Pictet J. S. (red.), Commentary – I Geneva Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field, Genewa 1952
Roberts A., Sivakumaran S., Lawmaking by Nonstate Actors: Engaging Armed Groups in the Creation of International Humanitarian Law, „Yale Law Journal” 2012, Vol. 37 issue 1

Ronen Y., Human Rights Obligations of Territorial Non-State Actors, „Cornell International Law Journal” 2013, Vol. 46

Schneckener U., Spoilers or Governance Actors? Engaging Armed Non-State Groups in Areas of Limited Statehood, „SFB Governance Working Paper Series” 2009, No. 21,

Sivakumaran S., Binding armed opposition groups, „International and Comparative Law Quarterly” 2006, Vol. 55

van Steenberghe R., Non-state actors from the perspective of the International Committee of the Red Cross, J. d’Aspremont (red), Participants in the International Legal System. Multiple perspective on non-state actors in international law, Abingdon 2013

Wasiński M., Jurysdykcja legislacyjna państwa w prawie międzynarodowym publicznym, „Państwo i Prawo” 2002
Pobierz


Opublikowane
2019-04-18

Cited By /
Share

Kleczkowska, A. (2019). Zbrojni aktorzy niepaństwowi i prawa człowieka – władza bez odpowiedzialności?. Polski Rocznik Praw Człowieka I Prawa Humanitarnego, (9), 125–142. https://doi.org/10.31648/prpc.3758

Agata`````` Kleczkowska 
https://orcid.org/0000-0003-4621-6336