Marian and Holy Trinity Columns sculpted by Anton Jörg in Silesia and the Kłodzko Region in the first half of the 18th century. A contribution to further research on the artist and his work

Julia Zuzanna Polcyn

doi:10.31648/ep.12151

Published: 2025-12-15

No. XXVI/2 (2025)

Kolumny maryjne i Trójcy Świętej w twórczości Antona Jörga na Śląsku i ziemi kłodzkiej w pierwszej połowie XVIII w. Przyczynek do dalszych badań nad artystą i dziełem

Julia Zuzanna Polcyn

Echa Przeszłości

Section: ARTICLES

https://doi.org/10.31648/ep.12151

Abstract

Celem artykułu jest analiza kolumn Trójcy Świętej i maryjnych spod ręki Antona Jörga oraz wprowadzenie do dalszych badań nad tytułowym artystą poprzez wskazanie elementów, mogących świadczyć o bezpośrednich i pośrednich odniesieniach do epidemii i klęsk na Śląsku i ziemi kłodzkiej w okresie wczesnonowożytnym. W artykule zanalizowano sześć zabytków: kolumnę Maryjną w Otmuchowie, przypisywaną Jörgowi i jego warsztatowi, kolumny Trójcy Świętej w Śremie, Kamieńcu Ząbkowickim, Bystrzycy Kłodzkiej oraz kolumnę maryjną w Śremie i Głubczycach. Zabytki zostały przedstawione chronologicznie, poprzedzone charakterystyką kunsztu Jörga. Największy wkład w badania nad artystą wniósł w latach 80. XX w. polski historyk sztuki Konstanty Kalinowski w jednej ze swoich najwybitniejszych prac poświęconych rzeźbie barokowej na Śląsku. W jednym z rozdziałów podjął on próbę krótkiej analizy kolumn maryjnych i Trójcy Świętej oraz charakterystyki warsztatu wspomnianego artysty. Niniejszy tekst rozszerza dotychczasowe badania i rozważa możliwości dalszych studiów nad artystą i jego dziełami.

Keywords:

kolumny maryjna, kolumny Trójcy Świętej, Śląsk, Anton Jörg, ziemia kłodzka, XVIII w.

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Polcyn, J. Z. (2025). Kolumny maryjne i Trójcy Świętej w twórczości Antona Jörga na Śląsku i ziemi kłodzkiej w pierwszej połowie XVIII w. Przyczynek do dalszych badań nad artystą i dziełem. Echa Przeszłości, (XXVI/2), 97–121. https://doi.org/10.31648/ep.12151

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Sources (periodical print)
Google Scholar

Baruchsen L., Die schlesische Mariensäule. Ursprung, Wesen und Beziehungen zu verwandten, Wrocław 1931.
Google Scholar

Becker R., Die Dreifaltigkeitssäule auf dem Ringe der Stadt Habelschwerdt, Habelschwerdt 1921.
Google Scholar

Becker R., Die Mariensäule auf dem Ringe der Stadt Glatz, Glatz 1917.
Google Scholar

Becker R., Die Mariensäule auf dem Ringe der Stadt Reinerz, Reinerz 1916.
Google Scholar

Troska F., Geschichte der Stadt Leobschütz von Ferdinand Troska, Leobschütz 1892.
Google Scholar

Literature
Google Scholar

Jahre Kamenz – Kamieniec Ząbkowicki, eds. J. Rzepa, A. Franke, W. Grzelak, et al., Görlitz 1996.
Google Scholar

Adamcová K., Gláserová-Lebedová Z., Kovařík V., Nejedlý V., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v Ústeckém kraji (okresy Děčín, Chomutov, Litoměřice, Louny, Most, Teplice Ústí nad Labem), Prague 2012.
Google Scholar

Adamcová K., Gláserová-Lebedová Z., Kovařík V., Nejedlý V., Zahradník P., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v Středočeském kraji, Prague 2018.
Google Scholar

Adamcová K., Gláserová-Lebedová Z., Kovařík V., Nejedlý V., Zahradník P., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře ve Středočeském kraji, Svazek 2, Prague 2019.
Google Scholar

Adamcová K., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v Karlovarském kraji (okresy Cheb, Karlovy Vary a Sokolov), Prague 2004.
Google Scholar

Adamcová K., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v Plzeňském kraji (okresy Domažlice, Klatovy, Plzeň-jih, Plzeň-město, Plzeň-sever, Rokycany a Tachov), Prague 2015.
Google Scholar

Adamczewska A., Die Dreifaltigkeitssäulen in Schlesien, [in:] Studien zur europäischen Barock und Rokokoskulptur, ed. K. Kalinowski, Poznań 1985.
Google Scholar

Adamczewska A., Kolumny Trójcy Świętej na Śląsku, Poznań 1980.
Google Scholar

Bartnik K., Bystrzyca Kłodzka w zabytkach sztuki, Wrocław 2024.
Google Scholar

Bartnik K., Śląsk w zabytkach sztuki. Bystrzyca Kłodzka, Warsaw 1992.
Google Scholar

Boeckl Ch. M., Vienna’s Pestsäule: the analysis of a seicento plague monument, ,,Wiener Jahrbuch für Kunstgeschichte” 1996, No. 49.
Crossref
Google Scholar

Brzezina-Scheuerer K., Rzeźba i mała architektura sakralna księstw opawskiego i karniowskiego w XVIII w., Kraków 2004.
Google Scholar

Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka Śląska Opolskiego. Od średniowiecza do końca XIX w., Kraków 1974.
Google Scholar

Czechowicz B., Ars lucrum nostrum. Prace z historii sztuki i kultury, Wrocław 2008.
Google Scholar

Derwich M., Zarys dziejów benedyktynów i benedyktynek na Śląsku, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka” 1998, No. 53.
Google Scholar

Dziedzic M., Dziedzic G., Zabytki Otmuchowa. Miasto i ludzie, Wrocław 2019.
Google Scholar

Gernat J., Od Klahrów do Thammów – modele funkcjonowania rodzinnych przedsiębiorstw rzeźbiarskich w Kotlinie Kłodzkiej i na Śląsku w XVIII–XX w., Vol. 1, Poznań 2022.
Google Scholar

Głowacki H., Z badań nad stratami ludnościowymi parafii otmuchowskiej w 1633 r., „Przeszłość Demograficzna Polski” 1971, Vol. 4.
Google Scholar

Jagiełło J., Migasiewicz P., Słownik rzeźbiarzy aktywnych w Jeleniej Górze od 1600 do 1800 r., War¬saw 2016.
Google Scholar

Jakubec O., Suchánek P., Mariánský sloup na Staroměstském náměstí v Praze: počátky rekatolizace v Čechách v 17. století, Prague 2020.
Google Scholar

Kalinowski K., Rzeźba barokowa na Śląsku, Warsaw 1986.
Google Scholar

Kalinowski K., Warsztat barokowego rzeźbiarza, ,,Atrium Quaestiones” 1995, No. 7.
Google Scholar

Karpiński A., W walce z niewidzialnym wrogiem: epidemie chorób zakaźnych w Rzeczypospoli¬tej w XVI–XVIII wieku i ich następstwa demograficzne, społeczno-ekonomiczne i polityczne, Warsaw 2000.
Google Scholar

Katalog rzeźby barokowej na Śląsku, Vol. 1: Hrabstwo Kłodzkie, ed. K. Kalinowski, Poznań 1987.
Google Scholar

Katalog zabytków sztuki w Polsce, Vol. 7: Województwo opolskie, issue 2: Powiat głubczycki, eds. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warsaw 1961.
Google Scholar

Katalog zabytków sztuki w Polsce, Vol. 7: Województwo opolskie, issue 3: Powiat grodkowski, eds. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warsaw 1964.
Google Scholar

Kolbiarz A., Barokowy wystrój rzeźbiarski kościoła poaugustiańskiego w Żaganiu i jego twórcy, [in:] Barokowi malarze i rzeźbiarze w dawnym opactwie augustianów w Żaganiu, eds. A. Kozieł, A. Kolbiarz, M. Kwaśny, M. Macura, A. Szeląg, Zielona Góra 2015.
Google Scholar

Kolbiarz A., Michael Klahr Starszy, Paul Stralano i rzeźba barokowa w Świdnicy. Nowe uwagi na te¬mat edukacji artystycznej Klahra, „Roczniki Sztuki Śląskiej” 2018, No. 27.
Google Scholar

Kolbiarz A., Między Pragą a Legnicą. Matthaus (Matthias) Knote. Śląski rzeźbiarz epoki baroku i jego warsztat, Legnica 2017.
Google Scholar

Kolbiarz A., Osiemnastowieczny ośrodek rzeźbiarski w Bardzie Śląskim, [in:] Splendor i fantazja, ed. P. Migasiewicz, Warsaw 2012.
Google Scholar

Kolbiarz A., Problem istnienia rzeźbiarskiego warsztatu henrykowskiego w 4 ćw. XVII wieku, ,,Dzieła i Interpretacje” 2008, No. 9.
Google Scholar

Kostowski J., Figury Czternastu Wspomożycieli Thomasa Weisfeldta w kościele klasztornym w Ka¬mieńcu Ząbkowickim, [in:] 900 Jahre Kamenz – Kamieniec Ząbkowicki, eds. J. Rzepa, A. Fran¬ke, W. Grzelak, et al., Görlitz 1996.
Google Scholar

Lec Z., Jezuici na Śląsku i w hrabstwie kłodzkim do 1776 r., Wrocław 2020.
Google Scholar

Maxová I., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v okrese Svitavy, Prague 1997.
Google Scholar

Maxová I., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v okrese Ústí nad Orlicí, Prague 1998.
Google Scholar

Maxová I., Nejedlý V., Zahradník P., Mariánské trojiční a další světecké sloupy a pilíře v okresech Chrudim a Pardubice, Prague 2002.
Google Scholar

Maxová I., Nejedlý V., Zahradník P., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v okrese Rych¬nov nad Kněžnou, Prague 1999.
Google Scholar

Maxová I., Nejedlý V., Zahradník P., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v okrese Hradec Králové, Prague 2000.
Google Scholar

Maxová I., Nejedlý V., Zahradník P., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v okrese Náchod, Prague 2002.
Google Scholar

Maxová I., Nejedlý V., Zahradník P., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v Jihočeského kraje (okresy České Budějovice, Český Krumlov, Jindřichův Hradec, Písek, Prachatice, Strako¬nice, Tábor), Prague 2009.
Google Scholar

Nejedlý V., Zahradník P., Mariánské, trojiční a další světecké sloupy a pilíře v Pardubickém kraji, Prague 2008.
Google Scholar

Nowak R., Maria Zwycięska na śląskich kolumnach maryjnych – geneza przedstawienia, „Quart” 2012, No. 4.
Crossref
Google Scholar

Nowak R., Rzeźba śląska XVI–XVIII w. Katalog wystawy, Wrocław 1994.
Google Scholar

Polcyn J., Issue of the Holy Trinity and Marian columns in the Habsburg Monarchy in the 17th–18th centuries (with particular reference to Polish lands) – the state of studies and research demands, „Klio” 2024, No. 70.
Crossref
Google Scholar

Rosik S., Ruchniewicz M., Wiszewski P., Bystrzyca Kłodzka. Zarys miasta na przestrzeni dziejów, Łódź 2018.
Google Scholar

Šimon P., Pilný I., et. all, Mariánske a Trojičné stĺpy v premenách času. Trnavský Kraj, Nitra 2014.
Google Scholar

Šimon P., Pilný I., et. all, Mariánske a Trojičné stĺpy v premenách času. Nitriansky Kraj, Nitra 2019.
Google Scholar

Steinborn B., Śląsk w zabytkach sztuki. Otmuchów. Paczków, Warsaw 1982.
Google Scholar