„W przestrzeń bezgraniczną marzeniem mknę skrzydlatem…”. O przestrzeni w wybranych lirykach Zdzisława Dębickiego


Abstrakt

Poetycka twórczość Zdzisława Dębickiego (1871‒1931) to przykład pisarstwa korzystającego z różnych poetyk, co przejawiało się w wielorakim charakteryzowaniu składających się na nią przestrzeni. Autor Nocy bezsennych, uważany za poetę minorum gentium, umiejętnie wykorzystywał literackie dokonania ówczesnych poetów, powołując do istnienia obszary, pełniące jednocześnie funkcję ekspresji własnej podmiotowości artystycznej. Czytanie liryków Dębickiego pozwala na zestawienie intymnych zwierzeń podmiotu lirycznego z ogołoconą z bogactwa opisu pustą przestrzenią. Przestrzeń, jako jedna z kategorii epistemologiczno-ontologicznych, nie jest dla poety jedynie narzędziem służącym tworzeniu atrakcyjnego obrazka, ale przede wszystkim stanowi asumpt do dociekań poznawczych.

Słowa kluczowe

Zdzisław Dębicki; poezja; prawda; przestrzeń; sacrum; mare tenebrarum

Czachowski K. (1934), Obraz współczesnej literatury polskiej 1884–1933, t. 2: Neoromantyzm i psychologizm, Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych, Lwów.

Dębicki Z. (1898), Nad morzem, „Życie” 28: 345.

Dębicki Z. (1900), Noce bezsenne, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów.

Dębicki Z. (1924), Poezje 1898–1923, Gebethner i Wolff, Warszawa.

Dębicki Z. (1939a), W lesie, [w:] Młoda Polska. Wybór poezyj, Ossolineum, T. Żeleński Boy (red.), Lwów: 146.

Dębicki Z. (1939b), Wizja, [w:] Młoda Polska. Wybór poezyj, Ossolineum, T. Żeleński

Boy (red.), Lwów: 146.

Eliade M. (2008), Sacrum a profanum. O istocie sfery religijnej, przeł. B. Baran, Aletheia, Warszawa.

Feldman W. (1985), Współczesna literatura polska 1864–1918, t. 1, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Forstner D. (1990), Świat symboliki chrześcijańskiej, przeł. W. Zarzewska, P. Pachciarek, R. Turzyński, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa.

Friedrich H. (1978), Struktura nowoczesnej liryki. Od połowy XIX do połowy XX wieku,

przeł. E. Feliksiak, PIW, Warszawa.

Gutowski W. (1999), MitErosSacrum. Sytuacje młodopolskie, Wydawnictwo Homini, Bydgoszcz. „W przestrzeń bezgraniczną marzeniem mknę skrzydlatem...”

Gutowski W. (2001), Z próżni nieba ku religii życia, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Heller M., Pabjan T. (2007), Elementy filozofii przyrody, Biblos, Tarnów.

Hutnikiewicz A. (2001), Młoda Polska, PWN, Warszawa.

Janion M. (1979), Uwięziony w morzu, Wstęp, [w:] J. Słowacki, Lambro, powstańca grecki. Powieść poetyczna w dwóch pieśniach, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk: 5–22.

Lakoff G., Johnson M. (2010), Metafory w naszym życiu, przeł. T.P. Krzeszowski, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa.

Lorentowicz J. (red.) (1913), Ziemia polska w pieśni. Antologia, Gebethner i Wolff, Warszawa.

Lurker M. (1989), Mirt, [w:] Słownik obrazów i symboli biblijnych, przeł. K. Romaniuk, Pallotinum, Poznań: 124–125.

Ławski J. (1995), Wyobraźnia lucyferyczna. Szkice o poemacie Tadeusza Micińskiego Niedokonany . Kuszenie Chrystusa Pana na pustyni, Instytut Filologii Polskiej Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku, Białystok.

Mazur A. (1990), Tematy oniryczne w literaturze polskiej po roku 1863: przegląd proble - matyki na wybranych przekładach, „Pamiętnik Literacki” 1: 25–53. Mochnacki M. (1923), O literaturze polskiej w wieku dziewiętnastym, Krakowska Spół - ka Wydawnicza, Kraków.

Okopień-Sławińska A. (1973), Sny i poetyka, „Teksty” 2: 7–23.

Piętkowa R. (1985), Pojęcie przestrzeni: zarys problematyki, „Język Artystyczny” 3: 39–49.

Piętkowa R. (1987), O poetyckiej refleksji nad kształtem przestrzeni, „Język Artystycz - ny” 5: 28–43.

Podraza-Kwiatkowska M. (1985), Somnambulicy, dekadenci, herosi. Studia i eseje o literaturze Młodej Polski, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Potocki A. (1912), Polska literatura współczesna, cz. 2: Kult jednostki 1890–1910, Ge - bethner i Wolff, Warszawa.

Rzeczpospolita Polska Prezydium Rady Ministrów (1926), Order Odrodzenia Polski: trzechlecie pierwszej kapituły: 1921–1924

, Warszawa. Samborska-Kukuć D. (2002), Posępne epifanie Stanisława Koraba Brzozowskiego, „Prace Polonistyczne” 57: 95–115.

Skała A. (2009/2010), W poszukiwaniu prawdy o człowieku. „Diokles” Henryka Sienkie - wicza, „Estetyka i Krytyka” 17/18: 237–247.

Strugińska K. (2010), Zapomniany młodopolski twórca wszechstronny, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 13: 203–216.

Strugińska K. (2013), Między tradycją a nowoczesnością: Zdzisław Dębickibiografia, osobowość, twórczość literacka, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. Tokarski R. (2012), Słownictwo jako interpretacja świata, [w:] Współczesny język polski, J. Bartmiński (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Tuczyński J. (1969), Schopenhauer a Młoda Polska, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-21


Borek, B. (2018). „W przestrzeń bezgraniczną marzeniem mknę skrzydlatem…”. O przestrzeni w wybranych lirykach Zdzisława Dębickiego. Humanistyka I Przyrodoznawstwo, (24), 407-421. https://doi.org/10.31648/hip.2633

Bartłomiej Borek  borek.bartlomiej@wp.pl
Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie, Wydział Humanistyczny  Polska
https://orcid.org/0000-0002-7503-8703




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Teksty zaproponowane do "Humanistyki i Przyrodoznawstwa" nie powinny być nigdzie wcześniej publikowane. Wraz z przesłaniem tekstu redakcji Autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji nasze czasopismo będzie stosowało licencję the Creative Commons Attribution (CC BY-NC). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów, za wyjątkiem celów komercyjnych, bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY-NC

Oświadczenie autora do pobrania