Człowiek wobec granic wolności (Dylemat rozumu i woli w filozofii Augusta Cieszkowskiego).

Kazimierz Wojnowski

Published: 2018-09-24

No. 2 (1996)

Dilemma of Reason and Will in the Philosophy of August Cieszkowski

Kazimierz Wojnowski

Abstract

In August Cieszkowski’s philosophy Man is a social being. Man’s personal existence is determined by his experience and his personality constitutes the normative system – law and ethics (morality). The internal factors of man’s personal development are: a sphere of rationality generated by reason and sphere of rationality generated by reason and sphere of subjectivity induced by will. The irrational factor in man’s personality results from ignorance and domination of will over reason. Man’s ontology in Cieszkowski’s philosophical anthropology is a manifestation of continued post-Enlightenment rationalism. He combined man’s cognitive capacities with his activity and practice. Man realizes the cognitive and axiological essence via trans forming the external world and his own personality. Cieszkowski recognises reason and will as antinomic components of man’s personality, while consciousness determines the function generating practice.

Keywords:

freedom, values, subject, consciousness, determinism, ethics, morality, law, rationalism, reason, existence

Download files

Citation rules

Wojnowski, K. (2018). Dilemma of Reason and Will in the Philosophy of August Cieszkowski. Humanities and Natural Sciences, (2), 131–144. Retrieved from https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/hip/article/view/984

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

References

Bar A., Zwolennicy i przeciwnicy filozofii Hegla w polskim czasopiśmiennictwie (w:) Archiwum Komisji do Badań Filozofii w Polsce, Warszawa 1830-1850

Chmielowski P., August Cieszkowski, Ateneum 1894

Cieszkowski A., Ojcze Nasz, t. 3, Poznań 1923

Dąbrowski E., Pojęcie Trójcy Św. u Cieszkowskiego, Przegląd Teologiczny

Gapczyński T., Cieszkowskiego „Ojcze Nasz”, t. 3, Wobec nauki kościoła katolickiego, Przegląd Kościelny, Poznań 1903

Keller J., Czyn jako wyraz postawy moralnej Augusta Cieszkowskiego, Lublin 1948

Klepacz M., Idea Boga w historiozofii A. Cieszkowskiego, na tle ówczesnych prądów umysłowych, Kielce 1933

Koppens R., „Ojcze Nasz” Cieszkowskiego. Szkic krytyczno-literacki, Kraków 1986

Kowalski K., Filozofia A. Cieszkowskiego w świetle zasad filozofii św. Tomasza z Akwinu. Studium porównawcze, Poznań 1929

Siwik B., Idea Królestwa Bożego na ziemi u Cieszkowskiego przez pryzmat chwili bieżącej, Nowe Drogi 1925

Trzebuchowski P., Dwie wizje rozwojowe (Poglądy A. Cieszkowskiego i Teilharda de Chardin), Kierunki, 1985

Zarembowicz H., Duch i jego rola w „Ojcze Nasz” Cieszkowskiego, „Przegląd Katolicki” 1928, nr 22

Zdziechowski M., „Ojcze Nasz” Augusta Cieszkowskiego, Sprawozdania Akademii Umiejętności, 1907 Google Scholar