Od pomysłu do zmiany społecznej. Możliwości i bariery rozwoju innowacji społecznych w Polsce na przykładzie rozwiązań dla osób ze spektrum autyzmu

Mateusz Płatos

Uniwersytet Warszawski
https://orcid.org/0000-0003-3749-5505

Kinga Wojaczek


https://orcid.org/0000-0002-3400-8129


Abstrakt

Cel

Celem niniejszej pracy jest opis ścieżek realizacji innowacji społecznych w obrębie psychologii w Polsce, na podstawie trzech wdrożonych rozwiązań na rzecz osób ze spektrum autyzmu: Wolontariatu Koleżeńskiego „Mary i Max”, gry terapeutycznej Autilius oraz warsztatów umiejętności społecznych PEERS®. Rozwiązania te były wypracowywane w ramach współpracy trzech sektorów (pozarządowego, publicznego i prywatnego) i w oparciu o różne mechanizmy finansowania. Posłużą one jako przykłady w celu zidentyfikowania możliwości oraz barier rozwoju innowacji społecznych w Polsce. Ostatnim celem artykułu jest zaproponowanie jednego z potencjalnych rozwiązań, które mogą przyczynić się do wzrostu innowacji społecznych.

Tezy

Innowacje społeczne można zdefiniować jako wszelkie produkty, usługi, procesy i regulacje, które są nowe w danym kontekście oraz wykazują przewagę względem wcześniej stosowanych w rozwiązywaniu problemów społecznych. Powstawanie innowacji jest złożonym procesem, który składa się następujących etapów: 1) Identyfikowanie problemu, 2) Generowanie idei i propozycji rozwiązań, 3) Tworzenie prototypów i testowanie (w tym ocena skuteczności), 4) Wdrożenie i utrzymanie w czasie (sustaining), 5) Skalowanie i rozpowszechnianie, 6) Zmiana systemowa. Tworzenie i wdrażanie innowacji społecznych wymagają wielospecjalistycznego zespołu, współpracy międzysektorowej oraz długoterminowego planu finansowania. Wszystkie te elementy zostaną omówione w odniesieniu do trzech opisywanych rozwiązań.

Konkluzje

W Polsce brakuje wypracowanych ścieżek tworzenia i wdrażania innowacji społecznych, które powinny objąć wsparcie w formowaniu zespołu, a także tworzenie mechanizmów finansowania, przestrzeni do współpracy międzysektorowej i źródeł know-how. Rozwiązaniem, które mogłoby wesprzeć proces tworzenia innowacji społecznych, byłyby Akademickie Inkubatory Innowacji Społecznych (AIIS) – miejsca spotkań dla różnych środowisk, nie tylko sektora prywatnego i nauki.


Słowa kluczowe:

innowacje społeczne, spektrum autyzmu, badania aplikacyjne, wdrożenia

Gantman, A., Kapp, S. K., Orenski, K., Laugeson, E. A. (2012). Social skills training for young adults with high-functioning autism spectrum disorders: A randomized controlled pilot study. Journal of Autism and Developmental Disorders, 42(6), 1094–1103. DOI: 10.1007/s10803-011-1350-6.   Google Scholar

Golan, O., Ashwin, E., Granader, Y., McClintock, S., Day, K., Leggett, V., Baron-cohen, S. (2010). Enhancing Emotion Recognition in Children with Autism Spectrum Conditions: An Intervention Using Animated Vehicles with Real Emotional Faces. Journal of Autism and Developmental Disorders, 40(3), pages269–279. DOI: 10.1007/s10803-009-086-9.   Google Scholar

Hebron, J., Humphrey, N. (2014). Mental health difficulties among young people on the autistic spectrum in mainstream secondary schools: A comparative study. Journal of Research in Special Educational Needs, 14(1), 22–32. DOI: 10.1111/j.1471-3802.2012.01246.x.   Google Scholar

Hopkins, I. M., Gower, M. W., Perez, T. a, Smith, D. S., Amthor, F. R., Wimsatt, F. C., Biasini, F. J. (2011). Avatar assistant: improving social skills in students with an ASD through a computer-based intervention. Journal of Autism and Developmental Disorders, 41(11), 1543–1555. DOI: 10.1007/s10803-011-1179-z.   Google Scholar

Laugeson, E. (2017). PEERS® for young adults: Social skills training for adults with autism spectrum disorder and other social challenges. Routledge.   Google Scholar

Laugeson, E. A., Frankel, F. (2011). Social skills for teenagers with developmental and autism spectrum disorders: The PEERS® treatment manual. Routledge.   Google Scholar

Laugeson, E. A., Frankel, F., Mogil, C., Dillon, A. R. (2009). Parent-assisted social skills training to improve friendships in teens with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39(4), 596–606. DOI: 10.1007/s10803–008–0664–5.   Google Scholar

Laxman, D. J., Taylor, J. L., DaWalt, L. S., Greenberg, J. S., Mailick, M. R. (2019). Loss in services precedes high school exit for teens with autism spectrum disorder: A longitudinal study. Autism Research, 12(6), 911–921.   Google Scholar

Lee, A., Lang, R., Davenport, K., Moore, M., Rispoli, M., Van Der Meer, L., Chung, C. (2015). Comparison of therapist implemented and iPad-assisted interventions for children with autism. Developmental Neurorehabilitation, 18(2), 97–103. DOI: 10.3109/17518423.2013.830231.   Google Scholar

Mazurek, M. O. (2014). Loneliness, friendship, and well-being in adults with autism spectrum disorders. Autism, 18(3), 223–232. DOI: 10.1177/1362361312474121.   Google Scholar

Moore, M., Calvert, S. (2000). Brief report: vocabulary acquisition for children with autism: teacher or computer instruction. Journal of Autism and Developmental Disorders, 30(4), 359–362. DOI: 10.1023/A:1005535602064.   Google Scholar

Mulgan, G., Tucker, S., Ali, R., Sanders, B. (2007). Social innovation. Why It Matters and How It Can Be Accelerated, 1.   Google Scholar

Murray, R., Caulier-Grice, J., Mulgan, G. (2010). The open book of social innovation (Vol. 24). Nesta London.   Google Scholar

Neely, L., Rispoli, M., Camargo, S., Davis, H., Boles, M. (2013). The effect of instructional use of an iPad® on challenging behavior and academic engagement for two students with autism. Research in Autism Spectrum Disorders, 7(4), 509–516. DOI: 10.1016/j.rasd.2012.12.004.   Google Scholar

Ploog, B. O., Scharf, A., Nelson, D., Brooks, P. J. (2013). Use of computer-assisted technologies (CAT) to enhance social, communicative, and language development in children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 43(2), 301–322. DOI: 10.1007/s10803-012-1571-3.   Google Scholar

Płatos, M. (red.). (2016). Ogólnopolski spis autyzmu. Sytuacja młodzieży i dorosłych z autyzmem w Polsce. Warszawa: Stowarzyszenie Innowacji Społecznych „Mary i Max”.   Google Scholar

Płatos, M. (w recenzji). Warsztaty umiejętności społecznych PEERS® jako wystandaryzowana i oparta na dowodach metoda terapeutyczna dla nastolatków i dorosłych ze spektrum autyzmu.   Google Scholar

Płatos, M., Gocłowska, K., Wojaczek, K., Woźniak-Rekucka, P., Zawisny, A., Pisula, E. (2016). Sytuacja młodzieży i dorosłych z autyzmem w świetle sondażu ogólnopolskiego. W: M. Płatos (red.), Ogólnopolski Spis Autyzmu. Sytuacja młodzieży i dorosłych z autyzmem w Polsce (s. 27–124). Warszawa: Stowarzyszenie Innowacji Społecznych „Mary i Max”.   Google Scholar

Płatos, M., Pisula, E. (2019). Service use, unmet needs, and barriers to services among adolescents and young adults with autism spectrum disorder in Poland. BMC Health Services Research, 19(1). DOI: 10.1186/s12913-019-4432-3.   Google Scholar

Płatos, M., Wojaczek, K., Woźniak-Rekucka, P., Zawisny, A. (2012). Wolontariat koleżeński – szansa na społeczne wsparcie osób z autyzmem. Dziecko Autystyczne, t. XX, nr 1, 106–114.   Google Scholar

Płatos M., Wojaczek K., Zawisny A. (2015). W stronę przyjaźni zorganizowanej. Wolontariat koleżeński jako brakujący element kompleksowego systemu wsparcia osób z autyzmem. W: P. Tomaszewski, K. Bargiel-Matusiewicz, E. Pisula (red.), Społeczne   Google Scholar

i kulturowe aspekty niepełnosprawności (s. 109–129). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.   Google Scholar

Taylor, J. L., Henninger, N. A. (2015). Frequency and Correlates of Service Access Among Youth with Autism Transitioning to Adulthood. Journal of Autism and Developmental Disorders, 45(1), 179–191. DOI: 10.1007/s10803-014-2203-x.   Google Scholar

TEPSIE (2014). Social Innovation Theory and Research: A Summary of the Findings from TEPSIE. A deliverable of the project: „The theoretical, empirical and policy foundations for building social innovation in Europe” (TEPSIE), European Commission   Google Scholar

– 7th Framework Programme, Brussels: European Commission, DG Research.   Google Scholar

Whalen, C., Moss, D., Ilan, A. B., Vaupel, M., Fielding, P., Macdonald, K., … Symon, J. (2016). Efficacy of TeachTown : Basics computer-assisted intervention for the Intensive Comprehensive Autism Program in Los Angeles Unified School District, 1–19. DOI: 10.1177/1362361310363282.   Google Scholar

Whitehouse, A. J. O., Durkin, K., Jaquet, E., Ziatas, K. (2009). Friendship, loneliness and depression in adolescents with Asperger’s Syndrome. Journal of Adolescence, 32(2), 309–322. DOI: 10.1016/j.adolescence.2008.03.004.   Google Scholar

Williams, C., Wright, B., Callaghan, G., Coughlan, B. (2002). Do children with autism learn to read more readily by computer assisted instruction or traditional book methods? Autism, 6(1), 71–91.   Google Scholar

Williams, E. I., Gleeson, K., Jones, B. E. (2019). How pupils on the autism spectrum make sense of themselves in the context of their experiences in a mainstream school setting: A qualitative metasynthesis. Autism, 23(1), 8–28. DOI: 10.1177/1362361317723836.   Google Scholar

Wronka-Pośpiech, M. (2015). Innowacje społeczne-pojęcie i znaczenie. Studia Ekonomiczne, 212, 124–136.   Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2021-12-22

Cited By /
Share

Płatos, M., & Wojaczek, K. (2021). Od pomysłu do zmiany społecznej. Możliwości i bariery rozwoju innowacji społecznych w Polsce na przykładzie rozwiązań dla osób ze spektrum autyzmu. Przegląd Psychologiczny, 64(1), 27–44. https://doi.org/10.31648/pp.7319

Mateusz Płatos 
Uniwersytet Warszawski
https://orcid.org/0000-0003-3749-5505



Licencja

Prawa autorskie (c) 2021 Przegląd Psychologiczny

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.