Własności psychometryczne polskiej wersji narzędzia do badania impulsywności u młodzieży – BIS-BRIEF

Grzegorz Kata

Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie
https://orcid.org/0000-0001-8762-9378

Wiesław Poleszak

Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie
https://orcid.org/0000-0002-5253-0789


Abstrakt

Cel
Artykuł przedstawia wyniki procesu adaptacji i badań, które posłużyły określeniu własności psychometrycznych polskiej wersji skali BIS-Brief. Narzędzie przeznaczone jest dla osób w okresie adolescencji i mierzy impulsywność rozumianą jako tendencję do nagłego i nieplanowanego działania.

Metoda
W celu określenia struktury czynnikowej narzędzia, jego trafności i rozkładu impulsywności w populacji adolescentów przeprowadzono badania w grupie młodzieży od 12 do 20 lat (N = 6710). Pomiaru impulsywności dokonano polską skróconą wersją skali BIS-Brief, będącej przedmiotem adaptacji. Trafność określono wykorzystując Kwestionariusz Impulsywności IVE oraz ankietę dotyczącą zachowań ryzykownych młodzieży.

Wyniki
Eksploracyjna analiza czynnikowa wskazała dwa czynniki wyjaśniające ponad 54% wariancji całkowitej wyników narzędzia. Poza wynikiem ogólnym skala BIS-Brief pomiar w dwóch skalach: samokontroli oraz impulsywności w działaniu. Rozkład badanej cechy w grupie młodzieży jest prawoskośny, dominują osoby o niskim lub przeciętnym nasileniu badanej cechy. Impulsywność mierzona skalą BIS-Brief koreluje z wynikami kwestionariusza IVE oraz charakterystyką zachowań ryzykownych u młodzieży.

Konkluzje
Skrócona polska wersja skali BIS-Brief ma zadowalające własności psychometryczne. Może służyć pomiarowi ogólnej impulsywności oraz dwóch jej składowych: samokontroli oraz impulsywności w działaniu. Skrócona postać narzędzia i adekwatność treści pozycji testowych do okresu adolescencji sprawiają, że skala może znaleźć zastosowanie w diagnozie do działań wychowawczo-profilaktycznych na rzecz uczniów oraz w badaniach naukowych.


Słowa kluczowe:

impulsywność, skala BIS, adolescencja, zachowania ryzykowne

Achterhof, R., Huntjens, R. J. C., Meewisse, M., Henk, A. L., Achterhof, R. (2019). Assessing the application of latent class and latent profile analysis for evaluating the construct validity of complex posttraumatic stress disorder: cautions and limitations cautions and limitations. European Journal of Psychotraumatology, 10(1). DOI: 10.1080/20008198.2019.1698223.   Google Scholar

Barker, E. D., Trentacosta, C. J., Salekin, R. T. (2011). Are impulsive adolescents differentially influenced by the good and bad of neighborhood and family? Journal of abnormal psychology, 120(4), 981–986. DOI: 10.1037/a0022878.   Google Scholar

Barratt, E. S. (1959). Anxiety and impulsiveness related to psychomotor efficiency. Perceptual and Motor Skills, 9, 191–198. DOI: 10.2466/pms.1959.9.3.191.   Google Scholar

Barratt, E. S. (1987). Impulsiveness and anxiety: Information processing and electroencephalograph topography. Journal of Research in Personality, 21(4), 453–463. DOI: 10.1016/0092-6566(87)90032-8.   Google Scholar

Barratt, E. S., Stanford, M. S., Kent, T. A., Felthous, A. (1997). Neuropsychological and Cognitive Psychophysiological Substrates of Impulsive Aggression. Biological Psychiatry, 41, 1045-1061. DOI: 10.1016/S0006-3223(96)00175-8.   Google Scholar

Charles, N. E., Floyd, P. N., Barry, C. T. (2019). The Structure, Measurement Invariance, and External Validity of the Barratt Impulsiveness Scale–Brief in a Sample of At-Risk Adolescents. Assessment, 28(1), 116–127. DOI: 10.1177/1073191119872259.   Google Scholar

Cheng-Hsein, L. (2016). Confirmatory factor analysis with ordinal data: Comparing robust maximum likelihood and diagonally weighted least squares. Behavior Research Methods, 48, 936–949. DOI: 10.3758/s13428-015-0619-7.   Google Scholar

Claes, L., Vertommen, H., Braspenning, N. (2000). Psychometric properties of the Dickman Impulsivity Inventory. Personality and Individual Differences, 29(1), 27–35. DOI: 10.1016/S0191-8869(99)00172-5.   Google Scholar

Eysenck, H. J., Eysenck, S. B. G. (2011). Podręcznik do Skal Osobowości Eysencka. Eysenck Personality Scales (EPS Adult). (EPS dla Dorosłych). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.   Google Scholar

Fields, S., Edens, J. F., Smith, S. T., Rulseh, A., Donnellan, M. B., Ruiz, M. A., McDermott, B. E., Douglas, K. S. (2015). Examining the psychometric properties of the Barratt Impulsiveness Scale–Brief Form in justice-involved samples. Psychological Assessment, 27(4), 1211–1218. DOI: 10.1037/a0039109.   Google Scholar

Grzesiak, M., Beszłej, J. A., Szechiński, M. (2008). Skala impulsywności Barratta. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 17(1), 61-64.   Google Scholar

Gudmundsson, E. (2009). Guidelines for translating and adapting psychological instruments. Nordic Psychology, 61(2), 29-45. DOI 10.1027/1901-2276.61.2.29.   Google Scholar

Hamilton, K. R., Mitchell, M. R., Wing, V. C., Balodis, I. M., Bickel, W. K., Fillmore, M., Lane, S. D., Lejuez, C. W., Littlefield, A. K., Luijten, M., Mathias, C. W., Mitchell, S. H., Napier, T. C., Reynolds, B., Schütz, C. G., Setlow, B., Sher, K. J., Swann, A. C., Tedford, S. E., . . . Moeller, F. G. (2015). Choice impulsivity: Definitions, measurement issues, and clinical implications. Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment, 6(2), 182–198. DOI: 10.1037/per0000099.   Google Scholar

Hartmann, A. S., Rief, W., Hilbert, A. (2011). Psychometric Properties of the German Version of the Barratt Impulsiveness Scale, Version 11 (Bis–11) for Adolescents. Perceptual and Motor Skills, 112(2), 353-368. DOI: 10.2466/08.09.10.   Google Scholar

Izdebski, P., Michalak, M., Andryszak, P., Litwic-Kaminska, K., Jarczyńska, J., Kotyśko, M., Żbikowska, K. (2015). Impulsywność i skłonność do ryzyka a podejmowanie zachowań związanych z hazardem wśród adolescentów. Raport końcowy z realizacji zadania zawierający wnioski i rekomendacje. Bydgoszcz: Instytut Psychologii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.   Google Scholar

Jakubczyk, A., Wojnar, M. (2009). Impulsywność - definicje, teorie, modele. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 18(4), 349-356.   Google Scholar

Jaworowska, A. (2011). Kwestionariusz impulsywności IVE - impulsywność, skłonność do ryzyka, empatia: polska normalizacja. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.   Google Scholar

Kata, G. (2019). Tendencja do podejmowania zachowań ryzykownych przez uczniów szkół ponadpodstawowych o różnym poziomie impulsywności. W: Z. B. Gaś (red.), Profilaktyka zachowań ryzykownych w teorii i praktyce (s. 105-125). Lublin: Innovatio Press Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji.   Google Scholar

Khurana, A., Romer, D., Betancourt, L. M., Brodsky, N. L., Giannetta, J. M., Hurt, H. (2012). Early adolescent sexual debut: the mediating role of working memory ability, sensation seeking, and impulsivity. Developmental Psychology, 48(5), 1416-1428. DOI: 10.1037/a0027491.   Google Scholar

Linzer, D. A., Lewis, J. B. (2011). poLCA: An R Package for Polytomous Variable Latent Class Analysis. Journal of Statistical Software, 42(10), 1-29. DOI: 10.18637/jss.v042.i10.   Google Scholar

Lynam, D. R., Smith, G. T., Whiteside, S. P., Cyders, M. A. (2006). The UPPS-P: Assessing five personality pathways to impulsive behawior. West Lafayette: Purdue University. Unpublished report.   Google Scholar

Martínez-Loredo, V., Fernández-Hermida, J. R., Fernández-Artamendi, S., Carballo, S. L., García-Rodríguez, O. (2015). Spanish adaptation and validation of the Barratt Impulsiveness Scale for early adolescents (BIS-11-A). International Journal of Clinical and Health Psychology, 15 (3), 274-282. DOI: 10.1016/j.ijchp.2015.07.002.   Google Scholar

Mathias, C. W., Stanford, M. S., Liang, Y., Goros, M., Charles, N. E., Sheftall, A. H., Mullen, J., Hill-Kapturczak, N., Acheson, A., Olvera, R. L., Dougherty, D. M. (2018). A test of the psychometric characteristics of the BIS-Brief among three groups of youth. Psychological assessment, 30(7), 847–856. DOI: 10.1037/pas0000531.   Google Scholar

Moeller, F. G., Barratt, E. S., Dougherty, D. M., Schmitz, J. M., Swann, A. C. (2001). Psychiatric aspects of impulsivity. American Journal of Psychiatry, 158(11), 1783-93. DOI: 10.1176/appi.ajp.158.11.1783.   Google Scholar

Morean, M. E., DeMartini, K. S., Leeman, R. F., Pearlson, G. D., Anticevic, A., Krishnan-Sarin, S., Krystal, J. H., O'Malley, S. S. (2014). Psychometrically improved, abbreviated versions of three classic measures of impulsivity and self-control. Psychological Assessment, 26(3), 1003–1020. DOI: 10.1037/pas0000003.   Google Scholar

Morovati, D. (2014). The intersection of sample size, number of indicators, and class enumeration in LCA: A Monte Carlo study (Doctoral dissertation). Santa Barbara: University of California.   Google Scholar

Nylund-Gibson, K., Choi, A. Y. (2018). Ten Frequently Asked Questions About Latent Class Analysis. Translational Issues in Psychological Science, 4(4), 440–461. DOI: 10.1037/tps0000176.   Google Scholar

Ostaszewski, K., Poleszak, W. (2019). Skuteczna profilaktyka stosowania substancji psychoaktywnych. W: R. Porzak (red.), Profilaktyka w szkole. Stan i rekomendacje dla systemu oddziaływań profilaktycznych w Polsce (s. 205-2019). Lublin: Fundacja „Masz Szansę”.   Google Scholar

Pattij, T., Vanderschuren, L. J. (2020). The Neuropharmacology of Impulsive Behaviour, an Update. W: H. de Wit, J. D. Jentsch (red.), Recent Advances in Research on Impulsivity and Impulsive Behaviors (s. 3-23). Chicago: Springer.   Google Scholar

Patton, J. H., Stanford, M. S., Barratt, E. S. (1995). Factor Stucture of the Barratt Impulsiveness Scale. Journal of Clinical Psychology, 51(6), 765-777. DOI: 10.1002/1097-4679(199511)51:6<768::AID-JCLP2270510607>3.0.CO;2-1.   Google Scholar

Pluess, M., Assary, E., Lionetti, F., Lester, K. J., Krapohl, E., Aron, E. N., Aron, A. (2018). Environmental sensitivity in children: Development of the highly sensitive child scale and identification of sensitivity groups. Developmental Psychology, 54(1), 51–70. DOI: 10.1037/dev0000406.   Google Scholar

Poprawa, R. (2019). Badania nad polską skróconą wersją Skali Impulsywnego Zachowania UPPS -P. Alkoholizm i narkomania, 32(1), 35-62. DOI: 10.5114/ain.2019.85767.   Google Scholar

Robbins, T. W., Dalley, J. W. (2017). Dissecting Impulsivity: Brain Mechanisms and Neuropsychiatric Implications. W: J. R. Stevens (red.), Impulsivity. How Time and Risk Influence Decision Making (s. 201-226). Cham: Springer.   Google Scholar

Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8, 23–74.   Google Scholar

Steinberg, L., Sharp, C., Stanford, M. S., Tharp, A. T. (2013). New tricks for an old measure: the development of the Barratt Impulsiveness Scale-Brief (BIS-Brief). Psycholologiacal Assessment, 25(1), 216–226. DOI: 10.1037/a0030550.   Google Scholar

Strack, F., Deutsch, R. (2004). Reflective and impulsive determinants of social behaviour. Personality and Social Psychology Review, 8(3), 220-247. DOI: 10.1207/s15327957pspr0803_1.   Google Scholar

Studenski, R. (2004). Płeć a podejmowanie ryzyka. Przegląd Psychologiczny, 47(2), 147-156. DOI:   Google Scholar

Tillmann, T., El Matany, K., Duttweiler, H. (2018). Measuring Environmental Sensitivity in Educational Contexts: A Validation Study With German-Speaking Students. Journal of Educational and Developmental Psychology, 8(2), 17. DOI: 10.5539/jedp.v8n2p17.   Google Scholar

Turek, A., Machalska, K., Chrobak, A. A., Siwek, M., Dudek, D. (2019). Impulsywność i cechy cyklotymiczne temperamentu afektywnego jako predyktory ryzykownych zachowań hazardowych. Psychiatria Polska. Online first, 145, 1–16. DOI: 10.12740/PP/OnlineFirst/110472.   Google Scholar

  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2021-12-30

Cited By /
Share

Kata, G., & Poleszak , W. (2021). Własności psychometryczne polskiej wersji narzędzia do badania impulsywności u młodzieży – BIS-BRIEF. Przegląd Psychologiczny, 64(4), 41–58. https://doi.org/10.31648/pp.7356

Grzegorz Kata 
Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie
https://orcid.org/0000-0001-8762-9378
Wiesław Poleszak  
Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie
https://orcid.org/0000-0002-5253-0789



Licencja

Prawa autorskie (c) 2021 Przegląd Psychologiczny

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.