University Social Climate Quality Scale (USCQS) – wyniki badań pilotażowych
Maria Łukaszek
Uniwersytet Rzeszowski, Kolegium Nauk Społecznych, Instytut Pedagogikihttps://orcid.org/0000-0001-8637-3171
Alicja Kozakiewicz
Uniwersytet Zielonogórski, Collegium Medicum, Instytut Nauk o Zdrowiu, Katedra Humanizacji Medycyny i Seksuologiihttps://orcid.org/0000-0001-6490-2511
Joanna Mazur
Uniwersytet Zielonogórski, Collegium Medicum, Instytut Nauk o Zdrowiu, Katedra Humanizacji Medycyny i Seksuologiihttps://orcid.org/0000-0002-3937-7230
Abstract
Cel: Celem badania było opracowanie krótkiej, kulturowo dostosowanej skali University Social Climate Quality Scale (USCQS), służącej do pomiaru klimatu społecznego uczelni z perspektywy studentów, oraz ocena jej podstawowych właściwości psychometrycznych. Utworzenie narzędzia miało umożliwić szybki, rzetelny i praktyczny pomiar instytucjonalnych czynników mogących oddziaływać na dobrostan studentów uczelni wyższych w Polsce.
Metoda: Badanie pilotażowe przeprowadzono w formie ankiety internetowej (CAWI) wśród 500 studentów, pozyskanych metodą kuli śnieżnej. Ocenie podlegało początkowo 14 pozycji skali, sformułowanych na podstawie przeglądu literatury. W ramach oceny właściwości psychometrycznych skali przeanalizowano rozkłady poszczególnych itemów, spójność wewnętrzną (alfa Cronbacha), korelacje między pozycjami, strukturę czynnikową (PCA) wraz z oceną adekwatności danych (test Bartletta, wskaźnik KMO). Na tej podstawie wyłoniono wersję skróconą skali, obejmującą 7 pozycji, której własności również przetestowano.
Wyniki: Wersja 7-pozycyjna charakteryzowała się wysoką rzetelnością (α = 0,90) i bardziej wyrównanymi korelacjami między pozycjami (r = 0,46–0,67) niż wersja 14-pozycyjna. Analiza PCA potwierdziła jednowymiarową strukturę zarówno pełnej, jak i skróconej wersji skali, z jednym dominującym komponentem wyjaśniającym odpowiednio 55,83% i 61,78% wariancji. Statystyki opisowe wskazały na umiarkowane efekty podłogi i sufitu, przy zbliżonym do normalnego rozkładzie wyników sumarycznych.
Konkluzja: Uzyskane wyniki wskazują, że USCQS w wersji 7-pozycyjnej jest narzędziem krótkim, rzetelnym i trafnym, odpowiednim do stosowania w badaniach populacyjnych w ramach wielowątkowych kwestionariuszy jako narzędzie do pomiaru klimatu społecznego uczelni. Ponadto skala może wspierać identyfikację instytucjonalnych czynników ryzyka rezygnacji ze studiów oraz projektowanie działań interwencyjnych w środowisku akademickim.
Keywords:
klimat społeczny uczelni, studenci, właściwości psychometryczne, analiza psychometryczna, skale pomiaroweReferences
Almeida, L. S., Soares, A. P. C., Ferreira, J. A. (2002). Questionário de Vivências Acadêmicas (QVA-r): Avaliação do ajustamento dos estudantes universitários [Questionário de Vivências Acadêmicas (QVA-r): Assessment of the adjustment of university students]. Avaliação Psicológica, 1(2), 81–93. Google Scholar
Bakker, A. B., Demerouti, E. (2007). The Job Demands‐Resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309–328. https://doi.org/10.1108/02683940710733115 Google Scholar
Bakker, A. B., Demerouti, E., Sanz-Vergel, A. (2023). Job Demands–Resources Theory: Ten years later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10(1), 25–53. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-120920-053933 Google Scholar
Bakker, A. B., Mostert, K. (2024). Study Demands–Resources Theory: Understanding student well-being in higher education. Educational Psychology Review, 36(4), artykuł 92. https://doi.org/10.1007/s10648-024-09940-8 Google Scholar
Behr, A., Giese, M., Teguim Kamdjou, H. D., Theune, K. (2021). Motives for dropping out from higher education—An analysis of bachelor’s degree students in Germany. European Journal of Education, 56(2), 325–343. https://doi.org/10.1111/ejed.12433 Google Scholar
Berhanu, K. Z., Sewagegn, A. A. (2024). The role of perceived campus climate in students’ academic achievements as mediated by students’ engagement in higher education institutions. Cogent Education, 11(1), artykuł 2377839. https://doi.org/10.1080/2331186X.2024.2377839 Google Scholar
Betz, E. L., Klingensmith, J. E., Menne, J. W. (1970). The measurement and analysis of college student satisfaction. Measurement and Evaluation in Guidance, 3(2), 110–118. https://doi.org/10.1080/00256307.1970.12022448 Google Scholar
Chirkowska-Smolak, T., Piorunek, M., Garbacik, Ż. (2023). Construction and validation of the Areas of Academic Life Scale to measure organizational risk factors for student burnout. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 36(6), 798–811. https://doi.org/10.13075/ijomeh.1896.02173 Google Scholar
Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F., Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), 499–512. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499 Google Scholar
DeVellis, R. F. (2017). Scale development: Theory and applications (wyd. 4). SAGE. Google Scholar
GOV. (2025). Dyplom w zasięgu ręki. Blisko 70 uczelni zmierzy się z drop-outem. https://www.gov.pl/web/ncbr/dyplom-w-zasiegu-reki-blisko-70-uczelni-zmierzy-sie-z Google Scholar
GUS. (2021). Szkolnictwo wyższe i jego finanse w 2020 roku. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkolnictwo-wyzsze-i-jego-finanse-w-2020-roku,2,17.html Google Scholar
GUS. (2022). Szkolnictwo wyższe i jego finanse w 2021 roku. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkolnictwo-wyzsze-i-jego-finanse-w-2021-roku,2,18.html Google Scholar
GUS. (2023). Szkolnictwo wyższe i jego finanse w 2022 roku. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkolnictwo-wyzsze-i-jego-finanse-w-2022-roku,2,19.html Google Scholar
GUS. (2024). Szkolnictwo wyższe i jego finanse w 2023 roku. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkolnictwo-wyzsze-i-jego-finanse-w-2023-roku,2,20.html Google Scholar
GUS. (2025, czerwca 16). Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2024/2025. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkolnictwo-wyzsze-w-roku-akademickim-20242025,8,11.html Google Scholar
Gusy, B., Wörfel, F., Lohmann, K. (2016). Erschöpfung und Engagement im Studium: Eine Anwendung des Job Demands-Resources Modells [Exhaustion and engagement in university students: An application of the Job Demands–Resources model]. Zeitschrift für Gesundheitspsychologie, 24(1), 41–53. https://doi.org/10.1026/0943-8149/a000153 Google Scholar
Guzmán, A., Barragán, S., Cala Vitery, F. (2021). Dropout in rural higher education: A systematic review. Frontiers in Education, 6, artykuł 727833. https://doi.org/10.3389/feduc.2021.727833 Google Scholar
Hauschildt, K., Gwosc, C., Schirmer, H., Wartenbergh-Cras, F. (2021). Social and Economic Conditions of Student Life in Europe: Eurostudent VII 2018-2021 | Synopsis of Indicators. wbv Publikation. https://doi.org/10.3278/6001920dw Google Scholar
HERI. (2025). Overview of surveys. https://heri.ucla.edu/overview-of-surveys/ Google Scholar
Jagodics, B., Szabó, É. (2022). Student burnout in higher education: A Demand-Resource model approach. Trends in Psychology, 31(4), 757–776. https://doi.org/10.1007/s43076-021-00137-4 Google Scholar
Joe, H.-K., Hiver, P., Al-Hoorie, A. H. (2017). Classroom social climate, self-determined motivation, willingness to communicate, and achievement: A study of structural relationships in instructed second language settings. Learning and Individual Differences, 53, 133–144. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2016.11.005 Google Scholar
Kehm, B. M., Larsen, M. R., Sommersel, H. B. (2019). Student dropout from universities in Europe: A review of empirical literature. Hungarian Educational Research Journal, 9(2), 147–164. https://doi.org/10.1556/063.9.2019.1.18 Google Scholar
Konstantinidis, A. (2024). An integrative review of the literature on factors influencing student well-being in the learning environment. International Journal of Educational Research Open, 7, artykuł 100384. https://doi.org/10.1016/j.ijedro.2024.100384 Google Scholar
Kurowska, Z., Socha, J., Gabryszewska, K. (2024). How housing problems affect students: Analysis of in-depth interviews with Polish student occupation strike participants. Society Register, 8(3), 7–36. https://doi.org/10.14746/sr.2024.8.3.01 Google Scholar
Kutsyuruba, B., Klinger, D. A., Hussain, A. (2015). Relationships among school climate, school safety, and student achievement and well‐being: A review of the literature. Review of Education, 3(2), 103–135. https://doi.org/10.1002/rev3.3043 Google Scholar
Leiter, M. P., Maslach, C. (2003). Areas of worklife: A structured approach to organizational predictors of job burnout. W: P. L. Parrewe, D. C. Ganster (red.), Emotional and physiological processes and positive intervention strategies (t. 3, s. 91–134). Emerald Group Publishing Limited. https://doi.org/10.1016/S1479-3555(03)03003-8 Google Scholar
León, C., Bravo-Sanzana, M., Terán-Mendoza, O. (2024). Psychometric properties of Social Climate in the Classroom Scale for university students in Chile. Behavioral Sciences, 14(11), artykuł 1057. https://doi.org/10.3390/bs14111057 Google Scholar
Lesener, T., Pleiss, L. S., Gusy, B., Wolter, C. (2020). The Study Demands-Resources framework: An empirical introduction. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(14), artykuł 5183. https://doi.org/10.3390/ijerph17145183 Google Scholar
Marôco, J., Assunção, H., Harju-Luukkainen, H., Lin, S.-W., Sit, P.-S., Cheung, K., Maloa, B., Ilic, I. S., Smith, T. J., Campos, J. A. D. B. (2020). Predictors of academic efficacy and dropout intention in university students: Can engagement suppress burnout? PLOS ONE, 15(10), artykuł e0239816. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0239816 Google Scholar
Martin, A. J., Collie, R. J. (2022). The Academic and Cultural Demands-Resources (ACD-R) framework. W: A. Holliman, K. Sheehy (red.), Overcoming adversity in education (wyd. 1., s. 249–261). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003180029-22 Google Scholar
Moos, R. H. (1975). Evaluating correctional and community settings. Wiley. Google Scholar
Moos, R. H. (1994). The social climate scales: A user’s guide. Consulting Psychologists Press. Google Scholar
Munizaga Mellado, F. R., Cifuentes Orellana, M. B., Beltrán Gabrie, A. J. (2018). Retención y Abandono Estudiantil en la Educación Superior Universitaria en América Latina y el Caribe: Una Revisión Sistemática [Student retention and dropout in higher education in Latin America and the Caribbean: A systematic review]. Education Policy Analysis Archives, 26, artykuł 61. https://doi.org/10.14507/epaa.26.3348 Google Scholar
Nogueira, M. J. C. (2019). Development and psychometric study of the Academic Life Satisfaction Scale (ALSS) in a higher education students sample. Nursing & Healthcare International Journal, 3(2), artykuł 000183. https://doi.org/10.23880/NHIJ-16000183 Google Scholar
OECD. (2025). Gender equality in a changing world: Taking stock and moving forward. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/e808086f-en Google Scholar
Pasikowski, S. (2024). Snowball sampling and its non-trivial nature. Przegląd Badań Edukacyjnych, 2(43), 105–120. https://doi.org/10.12775/PBE.2023.030 Google Scholar
Pérez, A., Ramos, G., López, E. (2010). Clima social aula: Percepción diferenciada de los alumnos de educación secundaria obligatoria. Cultura y Educación, 22(3), 259–281. https://doi.org/10.1174/113564010804932184 Google Scholar
Pytka, L. (2000). Pedagogika resocjalizacyjna: Wybrane zagadnienia teoretyczne, diagnostyczne i metodyczne (wyd. 4 zm. i rozsz.). Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Google Scholar
Pytka, L. (2016). Pedagogika resocjalizacyjna: Wybrane zagadnienia teoretyczne, diagnostyczne i metodyczne. Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej. Google Scholar
Rania, N., Siri, A., Bagnasco, A., Aleo, G., Sasso, L. (2014). Academic climate, well-being and academic performance in a university degree course. Journal of Nursing Management, 22(6), 751–760. https://doi.org/10.1111/j.1365-2834.2012.01471.x Google Scholar
Reyes Piñuelas, E. P., González Machado, E. C., Be Ramírez, P. A. (2018). Evaluar la práctica docente a partir de los comentarios de estudiantes universitarios [Evaluate the teaching practice based on the comments of university students]. Revista Iberoamericana de Educación, 76(2), 117–134. https://doi.org/10.35362/rie7623096 Google Scholar
Rostan Sánchez, C., Cañabate Ortiz, D., González Carrasco, M., Albertín Carbo, P., Pérez Burriel, M. (2017). A tool for assessing social climate in university classrooms. Electronic Journal of Research in Education Psychology, 13(36), 387–408. https://doi.org/10.14204/ejrep.36.14075 Google Scholar
Santos, A. A. A. D., Polydoro, S. A. J., Scortegagna, S. A., Linden, M. S. S. (2013). Integração ao ensino superior e satisfação acadêmica em universitários [Integration to higher education and academic satisfaction in undergraduates]. Psicologia: Ciência e Profissão, 33(4), 780–793. https://doi.org/10.1590/S1414-98932013000400002 Google Scholar
Schleich, A. L. R. S., Polydoro, S. A. J., dos Santos, A. A. A. (2006). Scale of satisfaction with the academic experience of students of higher education. Avaliação Psicológica, 5(1), 11–20. Google Scholar
Soares, A. P., Almeida, L. S., Diniz, A. M., Guisande, M. A. (2012). Modelo Multidimensional de Ajustamento de jovens ao contexto Universitário (MMAU): Estudo com estudantes de ciências e tecnologias versus ciências sociais e humanas. Análise Psicológica, 24(1), 15–27. https://doi.org/10.14417/ap.150 Google Scholar
Tavakol, M., Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd Google Scholar
Terwee, C. B., Bot, S. D. M., De Boer, M. R., Van Der Windt, D. A. W. M., Knol, D. L., Dekker, J., Bouter, L. M., De Vet, H. C. W. (2007). Quality criteria were proposed for measurement properties of health status questionnaires. Journal of Clinical Epidemiology, 60(1), 34–42. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2006.03.012 Google Scholar
U.S. Department of Education, & Office of Safe and Healthy Students. (2016). Quick guide on making school climate improvements. U.S. Department of Education, & Office of Safe and Healthy Students. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED580916.pdf Google Scholar
Wiktorko, P., Czarnocka-Cieciura, M., Feldy, M., Łobodzińska, A., Pawlik, B., Witkowska, E. (2020). Zjawisko drop-outu na polskich uczelniach Raport opracowany na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Google Scholar
Uniwersytet Rzeszowski, Kolegium Nauk Społecznych, Instytut Pedagogiki
https://orcid.org/0000-0001-8637-3171
Uniwersytet Zielonogórski, Collegium Medicum, Instytut Nauk o Zdrowiu, Katedra Humanizacji Medycyny i Seksuologii
https://orcid.org/0000-0001-6490-2511
Uniwersytet Zielonogórski, Collegium Medicum, Instytut Nauk o Zdrowiu, Katedra Humanizacji Medycyny i Seksuologii
https://orcid.org/0000-0002-3937-7230
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
