Rola wolontariatu w podnoszeniu dobrostanu pracowników w ramach zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw
Beata Krzywosz-Rynkiewicz
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Katedra Psychologii Klinicznej, Rozwoju i Edukacjihttps://orcid.org/0000-0003-4306-4875
Halina Frańczak
DXC Technology Polskahttps://orcid.org/0009-0007-3744-4798
Abstrakt
Cel: Celem badania było określenie zależności pomiędzy wolontariatem pracowniczym a zmianami w zakresie „satysfakcji z życia” oraz „dobrostanu psychicznego” mierzonymi przed i po udziale w działaniach wolontariackich, a także sprawdzenie, czy satysfakcja z pracy oraz motywacja do pomagania pełnią funkcję moderatorów tych zależności.
Metoda: Badanie quasi-eksperymentalne przeprowadzono w grupie 635 pracowników wolontariuszy biorących udział w ogólnopolskiej kampanii wolontariackiej. Zastosowano pomiary, przed i po interwencji, obejmujące ocenę „satysfakcji z życia”, „dobrostanu psychicznego”, satysfakcji z pracy oraz motywacji do wolontariatu. Analizy statystyczne obejmowały testy t-Studenta, analizę wariancji (ANOVA), analizę korelacji oraz analizę skupień.
Wyniki: Wyniki wskazują, że wolontariat sprzyja wzrostowi „satysfakcji z życia” pracowników, natomiast może prowadzić do obniżenia „dobrostanu psychicznego”, zwłaszcza w wymiarze rozwoju osobistego. Pracownicy charakteryzujący się wysoką satysfakcją z pracy wykazywali większą odporność psychiczną – deklarowali wyższą „satysfakcję z życia” oraz stabilny poziom „dobrostanu psychicznego”. Motywacja altruistyczna pełniła funkcję czynnika ochronnego, podczas gdy motywy egocentryczne wykazywały słabszy związek z wynikami w zakresie dobrostanu. Co istotne, osoby o niskiej satysfakcji z pracy częściej doświadczały dalszego spadku satysfakcji z pracy oraz „dobrostanu psychicznego” po zakończeniu wolontariatu.
Wnioski: Badanie to należy do pierwszych analiz quasi-eksperymentalnych dokumentujących podwójny wzorzec zmian przed i po udziale w wolontariacie pracowniczym, ukazując jego złożone, a niekiedy paradoksalne skutki. Dostarcza ono praktycznych wskazówek dla kadry zarządzającej, wskazując, że wolontariat powinien być kierowany przede wszystkim do pracowników zaangażowanych, a nie traktowany jako uniwersalne narzędzie integracji czy remedium na niezadowolenie, co ma istotne znaczenie dla zrównoważonego zarządzania zasobami ludzkimi we współczesnych organizacjach.
Słowa kluczowe:
dobrostan psychiczny, satysfakcja z życia, satysfakcja z pracy, wolontariat, zaangażowanie pracowników, zrównoważony rozwójBibliografia
Aknin L. B., Whillans A. S. (2021). Helping and happiness: A review and guide for public policy. Social Issues and Policy Review, 15(1), 3–34. https://doi.org/10.1111/sipr.12069
Crossref
Google Scholar
Batson, C. D., Van Lange, P. A. M., Ahmad, N., Lishner, D. A. (2003). Altruism and helping behavior. W: Hogg M. A., Cooper J., (red.), The Sage Handbook of Social Psychology (s. 279–295). Sage Publications. Google Scholar
Chen, H.-L., Liu, H.-L., Lu, J.-Y. (2024). Impact of corporate volunteers’ participation in volunteer tourism. International Journal of Social Sciences and Artistic Innovations, 4(2), 15–25.
Crossref
Google Scholar
Cho, H., Wong, Z., Chiu, W. (2020). The effect of volunteer management on intention to continue volunteering: A mediating role of job satisfaction of volunteers. Sage Open, 10(2). https://doi.org/10.1177/2158244020920588
Crossref
Google Scholar
Cook, T. D., Campbell, D. T. (1979). Quasi-experimentation: Design & analysis issues for field settings. Rand McNally. Google Scholar
Chudzicka-Czupała, A., Chiang, S. K., Tan, C. M., Hapon, N., Żywiołek-Szeja, M., Karamuskha, L., Paliga, M., Dubniak, Z., McIntyre, R. S., Ho, R. (2023). Association between mental health, psychological characteristics, and motivational functions of volunteerism among Polish and Ukrainian volunteers during the Russo-Ukrainian War. Scientific Reports, 13, artykuł 20725. https://doi.org/10.1038/s41598-023-47840-z
Crossref
Google Scholar
Deloitte. (2024). Global Human Capital Trends. Pobrane 15 lipca 2025 z: https://www2.deloitte.com/us/en/insights/focus/human-capital-trends.html Google Scholar
Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71–75. http://dx.doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13
Crossref
Google Scholar
Diener, E., Lucas, R. E., Scollon, C. N. (2006). Beyond the hedonic treadmill: Revising the adaptation theory of well-being. American Psychologist, 61(4), 305–314. https://doi.org/10.1037/0003-066X.61.4.305
Crossref
Google Scholar
European Commission. (2023). ANNEX I to Commission Delegated Regulation (EU) 2023/2772 supplementing Directive 2013/34/EU of the European Parliament and of the Council as regards sustainability reporting standards. Official Journal of the European Union. Pobrane 25 lipca 2025 z: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2023/2772/oj Google Scholar
Graziano, W. G., Habashi, M. M., Sheese, B. E., Tobin, R. M. (2007). Agreeableness, empathy, and helping: A person × situation perspective. Journal of Personality and Social Psychology, 93(4), 583–599. https://doi.org/10.1037/0022-3514.93.4.583
Crossref
Google Scholar
Hustinx, L., Cnaan, R. A., Handy, F. (2010). Navigating theories of volunteering: A hybrid map for a complex phenomenon. Journal for the Theory of Social Behaviour, 40(4), 410–434. https://doi.org/10.1111/j.1468-5914.2010.00439.x
Crossref
Google Scholar
Iqbal, Q., Piwowar-Sulej, K. (2022). Sustainable leadership, environmental turbulence, resilience, and employees’ wellbeing in SMEs. Frontiers in Psychology, 13, artykuł 939389. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.939389
Crossref
Google Scholar
Im, S., Chung, Y. W. (2018). Employee volunteering meaningfulness and organizational citizenship behavior: Exploring the effects of organizational support, pride, and trust. Sustainability, 10(12), artykuł 4835. https://doi.org/10.3390/su10124835
Crossref
Google Scholar
Jenkinson, C. E., Dickens, A. P., Jones, K., Thompson-Coon, J., Taylor, R. S., Rogers, M., Bambra, C. L., Lang, I., Richards, S. H. (2013). Is volunteering a public health intervention? A systematic review and metaanalysis meta-analysis of the health and survival of volunteers. BMC Public Health, 13(1), artykuł 773. https://doi.org/10.1186/1471-2458-13-773
Crossref
Google Scholar
Juczyński, Z. (2001). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Skala Satysfakcji z Życia. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Google Scholar
Keyes, C. L. M., Shmotkin, D., Ryff, C. D. (2002). Optimizing well-being: The empirical encounter of two traditions. Journal of Personality and Social Psychology, 82(6), 1007–1022. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.6.1007
Crossref
Google Scholar
Maddock, A. (2024). The relationships between stress, burnout, mental health and well-being in social workers. The British Journal of Social Work, 54(2), 668–686. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcad232
Crossref
Google Scholar
Madero-Gómez, S. M., Rubio Leal, Y. L., Olivas-Luján, M., Yusliza, M. Y. (2023). Companies could benefit when they Focus on employee wellbeing and the environment: A systematic review of sustainable human resource management. Sustainability, 15(6), artykuł 5435. https://doi.org/10.3390/su15065435
Crossref
Google Scholar
Majini Jes Bella, K. (2023). The power of employee well-being: A catalyst for organizational success. International Journal of Scientific Research in Modern Science and Technology, 2(4), 20–26. Google Scholar
Nichol, B., Wilson, R., Rodrigues, A., Haighton, C. (2024). Exploring the effects of volunteering on the social, mental, and physical health and well-being of volunteers: An umbrella review. Voluntas, 35(1), 97–128. https://doi.org/10.1007/s11266-023-00573-z
Crossref
Google Scholar
Peloza, J., Shang, J. (2011). How can corporate social responsibility activities create value for stakeholders? A systematic review. Journal of the Academy of Marketing Science, 39(1), 117–135. https://doi.org/10.1007/s11747-010-0213-6
Crossref
Google Scholar
Pfeffer, J., Singer, S., Stepanek, M. (2022). Volunteering improves employee health and organizational outcomes through bonding with coworkers and enhanced identification with employers. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 64(5), 370–376. https://doi.org/10.1097/jom.0000000000002485
Crossref
Google Scholar
Purgał-Popiela, J. (2025). Sustainability in human resource management practices used by small and medium-sized enterprises: A systematic review. Central European Management Journal, 33(1), 87–106. https://doi.org/10.1108/CEMJ-03-2024-0097
Crossref
Google Scholar
Rodell, J. B. (2013). Finding meaning through volunteering: Why do employees volunteer and what does it mean for their jobs? Academy of Management Journal, 56(5), 1274–1294. https://doi.org/10.5465/amj.2012.0611
Crossref
Google Scholar
Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
Crossref
Google Scholar
Shadish, W. R., Cook, T. D., Campbell, D. T. (2002). Experimental and quasi-experimental designs for generalized causal inference. Houghton Mifflin. Google Scholar
United Nations. (b.d.). The 17 Sustainable Development Goals. https://sdgs.un.org/goals Google Scholar
Wheeler, J. A., Gorey, K. M., Greenblatt, B. (1998). The beneficial effects of volunteering for older volunteers and the people they serve: A meta-analysis. International Journal of Aging & Human Development, 47(1), 69–79. https://doi.org/10.2190/VUMP-XCMF-FQYU-V0JH
Crossref
Google Scholar
Zalewska, A. M. (2003). Skala satysfakcji z pracy– pomiar poznawczego aspektu ogólnego zadowolenia z pracy. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica, 7, 49–61. Google Scholar
Zhang, T., Zhang, J., Tu, S. (2024). An empirical study on corporate ESG behavior and employee satisfaction: A moderating mediation model. Behavioral Sciences, 14(4), artykuł 274. https://doi.org/10.3390/bs14040274
Crossref
Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Katedra Psychologii Klinicznej, Rozwoju i Edukacji
https://orcid.org/0000-0003-4306-4875
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
