Reflections on revolution. Anti-communist literature in the Second Polish Republic on Bolshevik aspirations to organize the revolt of the masses. Problem overview
Karol Sacewicz
University of Warmia and Mazury in OlsztynAbstract
The Bolshevik revolution changed not only Russia, but the history of the countries of Eastern and Central Europe. Expansive communism, when it could not be exported directly to the West as a result of the defeat of the Red Army on the outskirts of Warsaw in 1920, was to be spread by the revolutionary revolts of the masses, in accordance with the will of the Kremlin, transmitted through the Comintern. These were to be inspired by the Bolsheviks, and then by the Soviet state. This threat became the subject of scientific and journalistic discourse in interwar Poland, a discourse about the essence of the Bolshevik revolution, its goals and executors, about what it meant to its ideologues and how it was perceived by Polish analysts, researchers and social activists.
Keywords:
Revolution, Bolsheviks, Second Polish Republic, anti-communism, Sovietology, CominternReferences
Bucharin, N. (1920), Program Komunistów (Bolszewików). Moskwa. Google Scholar
Bucharin, N. | Preobrażeński, E. (1921a), Elementarz komunizmu. Popularne objaśnienie progra¬mu Komunistycznej Partii Rosji (bolszewików), cz. 1: Teoretyczna. Rozwój kapitalizmu i jego upadek. Moskwa | Kijów | Smoleńsk. Google Scholar
Bucharin, N. | Preobrażeński, E. (1921b), Elementarz komunizmu. Popularne objaśnienie pro¬gramu Komunistycznej Partii Rosji (bolszewików), cz. 2: Dyktatura proletariatu i budownictwo komunizmu. Moskwa | Kijów | Smoleńsk. Google Scholar
Chateaubriand de, F. R. (2017), O rewolucji, wolności i władzy. Kraków. Google Scholar
Conquest, R. (2024), Wielki terror. Warszawa. Google Scholar
Czym grozi… (1936), Czym grozi Polsce rewolucja. Sensacyjny plan sztabu głównego ZSSR, [w:] Bój z Bolszewizmem 1, 7-9. Google Scholar
Glass, H. (1930), Uwagi o rewolucji komunistycznej, [w:] Walka z Bolszewizmem 33, 225-242. Google Scholar
Glass, H. (1931), Uwagi o rewolucji komunistycznej. Warszawa. Google Scholar
Grabski, S. (1921), Rewolucja. Studium społeczno-psychologiczne. Warszawa. Google Scholar
Heller, M. | Niekricz, A. (2016), Utopia u władzy. Historia Związku Sowieckiego od narodzin do wielkości 1917-1939. Poznań. Google Scholar
Jawor, A. (2023), Rosyjska wojna mentalna – „Od Czerwonego do Białego Caratu”, [w:] Sacewicz, K. | Śladecka, M. (red.), Imperium zła wczoraj i dziś. Rozważania o rosyjskim imperializmie. Lublin, 83-120. Google Scholar
Kamieński, S. (1927), Co to jest rewolucja? Warszawa | Płock. Google Scholar
Kloczkowski, J. | Usiał, F. (red.) (2009), W obronie niepodległości. Antykomunizm w II Rzeczy-pospolitej. Kraków. Google Scholar
Kornat, M. (2003), Polska szkoła sowietologiczna 1930-1939. Kraków. Google Scholar
Kornat, M. (2023), Sowiecka teoria zbiorowego bezpieczeństwa a Polska Odrodzona. Pokojowe współistnienie czy zimna wojna?, [w:] Sacewicz, K. | Śladecka, M. (red.), Imperium zła wczoraj i dziś. Rozważania o rosyjskim imperializmie. Lublin, 11-19.36 Google Scholar
Kowalczyk, E. (2022), Komuniści w Warszawie. Działalność Komitetu Warszawskiego KPRP/ KPP (1918-1938). Warszawa. Google Scholar
Marks, K. | Engels, F. (2019), Manifest komunistyczny. Bruksela | Höfn | Warszawa. Google Scholar
Materski, W. (2005), Na widecie. II Rzeczpospolita wobec Sowietów 1918-1943. Warszawa. Google Scholar
Mcmeekin, S. (2024), Wojna Stalina. Nowa historia II wojny światowej. Kraków Google Scholar
Montefiore, S. S. (2003), Stalin. Dwór czerwonego cara. Warszawa. Google Scholar
Musiał, B. (2009), Na zachód po trupie Polski. Warszawa. Google Scholar
Musiał, B. (2012), Wojna Stalina1939-1945. Terror, grabież, demontaże. Poznań. Google Scholar
Nowak, A. (2020), Klęska imperium zła. Rok 1920. Kraków. Google Scholar
Pipes, R. (2005), Rosja bolszewików. Warszawa. Google Scholar
Pipes, R. (2006), Rewolucja rosyjska. Warszawa. Google Scholar
Program… (1936), Program i statut WKP(b). Moskwa. Google Scholar
Program Komunistycznej… (1920), Program Komunistycznej Partii Rosji (bolszewików). Przyjęty na 8 zjeździe Partii 18-23 marca 1919. Kijów. Google Scholar
Puchalski, J. (2011), Instytut Naukowego Badania Komunizmu w Warszawie (1930-1939): pro¬gram, organizacja, zbiory, prace księgoznawcze, [w:] Kuźmin, D. (red.), Bibliologia polityczna. Warszawa, 214-243. Google Scholar
Rewolucja bolszewicka… (1928), Rewolucja bolszewicka jest już wszędzie rozpoczęta. [w:] Walka z Bolszewizmem 14, 10-14. Google Scholar
Rwal, G. (1929), Przyczynek do sprawy powstania zbrojnego, [w:] Nowy Przegląd 5, 108-109. Google Scholar
Sacewicz, K. (2009), Centralna Prasa Polski Podziemnej wobec komunistów polskich 1939-1945. Warszawa. Google Scholar
Sacewicz, K. (2010), Koncepcje przeciwdziałania zagrożeniu sowiecko-komunistycznemu w pu-blicystyce i opracowaniach wewnętrznych „Bloku” Henryka Glassa (1939-1944), [w:] Hull, E. (red.), Państwowość konspiracyjna XIX i XX wieku. Olsztyn, 129-139. Google Scholar
Sacewicz, K. (2016), Komunizm i antykomunizm w II Rzeczypospolitej. Państwo – społeczeń¬stwo – partie. Olsztyn. Google Scholar
Sacewicz, K. (2017a), Komintern w świetle polskiej publicystyki przeciwkomunistycznej II Rzeczypospolitej. Przyczynek do badań nad polskim antykomunizmem, [w:] Komunizm. System ‒ ludzie ‒ dokumentacja 6, 7- 27. Google Scholar
Sacewicz, K. (2017b), Rewolucja komunistyczna i dyktatura proletariatu w świetle publikacji Centralnego Porozumienia Organizacji Współdziałających w Zwalczaniu Komunizmu – zarys problemu, [w:] Pamięć i Sprawiedliwość 30, 65-84. Google Scholar
Sacewicz, K. (2019a), W służbie Niepodległej: Henryk Glass (1989-1984). Olsztyn. Google Scholar
Sacewicz, K. (2019b), Zorganizowane antykomunistyczne inicjatywy społeczne w II Rzeczypo¬spolitej, [w:] Kardela, P. | Sacewicz, K. (red.), Antykomunizm Polaków w XX wieku. Białystok | Olsztyn | Warszawa, 115-138. Google Scholar
Sacewicz, K. (red.) (2020), Adalbert Rock [Henryk Glass], Mein Kampf Józefa Stalina. Rewolucyjna strategia i taktyka komunistycznego imperializmu. Białystok | Warszawa. Google Scholar
Tezy… (1929), Tezy i rezolucje VI Kongresu Międzynarodówki Komunistycznej, z. 2: Przeciw wojnom imperialistycznym. Moskwa. Google Scholar
Żuławnik, M. (2014), Eksplozja w Cytadeli 13 października 1923 r. Przyczynek do działalności komunistów w Garnizonie Warszawa, [w:] Kowalczyk, E. (red), Komuniści w międzywojennej Warszawie. Warszawa, 151-174. Google Scholar
University of Warmia and Mazury in Olsztyn
