Szesnasto- i siedemnastowieczne wyobrażenia snu wiecznego na przykładzie kaplicy grobowej biskupa płockiego Andrzeja Noskowskiego w Pułtusku i nagrobków rodziny Kryskich w Drobinie

Paulina Biernacka

doi:10.31648/ep.11726

Veröffentlicht am: 2025-09-09

Nr. XXVI/1 (2025)

Darstellungen des ewigen Schlafs aus dem 16. und 17. Jahrhundert am Beispiel der Grabkapelle von Andrzej Noskowski, Bischof von Płock, in Pułtusk und der Grabsteine der Familie Kryski in Drobin

Paulina Biernacka

Echa Przeszłości

Rubrik: BEITRÄGE UND ABHANDLUNGEN

https://doi.org/10.31648/ep.11726

Abstract

Das zwischen 1553 und 1554 erbaute Bischofsmausoleum in Pułtusk präsentiert eine ungewöhnliche Traumdarstellung, die vom Gründer entwickelt wurde. Ansatzpunkt der Reflexion ist die Gestalt des Verstorbenen, der aus dem Schlaf erwacht und auf die Auferstehung wartet. Das Innere der Kapelle stellt den Triumph des wahren Glaubens dar, aber mehrere wichtige dekorative Elemente deuten auf eine geschickte Balance zwischen geistigen und weltlichen Angelegenheiten hin. Die Grabsteine der Familie Kryski vermitteln eine völlig andere Darstellung vom ewigen Schlaf. Der Artikel stellt zwei unterschiedliche Konzepte des ewigen Schlafes vor – den Traum des Geistlichen aus Płock, der voller Glauben, Hoffnung und politischer Untertöne ist, und die Vision des Schlafes einer ehrgeizigen Familie aus Masowien an der Wende zum 17. Jahrhundert. Gleichzeitig versucht der Autor des Artikels,
ausgewählte Elemente der polychromen Dekoration der Kapelle von Bischof Noskowski im Kontext seiner Weltanschauung und der zeitgenössischen politischen Ereignisse zu interpretieren.

Schlagworte:

Bischof von Płock, Noskowski, Pułtusk, Drobin, Grabstein, Familie Kryski, Masowien

Dateien herunterladen

pdf (Język Polski)

Zitierregeln

Biernacka, P. (2025). Darstellungen des ewigen Schlafs aus dem 16. und 17. Jahrhundert am Beispiel der Grabkapelle von Andrzej Noskowski, Bischof von Płock, in Pułtusk und der Grabsteine der Familie Kryski in Drobin. Echa Przeszłości, (XXVI/1), 11–24. https://doi.org/10.31648/ep.11726

Zitiert von / Teilen

Lizenz

Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Nicht-kommerziell - Keine Bearbeitungen 4.0 International.

Literaturhinweise

Fischinger A., Santi Gucci. Architekt i rzeźbiarz królewski XVI wieku, Kraków 1969.
Google Scholar

Grzęda M., Uwagi o sensie ideowym figury nagrobnej Zygmunta I Starego, w: Śmierć, pogrzeb i upamiętnienie władców w dawnej Polsce, pod red. H. Rajfur, P. Szwedo, B. Świadek, M. Walczaka, P. Węcowskiego, Warszawa 2020.
Crossref
Google Scholar

Hajduk O. M., Medycejska Florencja w Drobinie – zespół nagrobków Kryskich, w: Poza Warszawą. Arcydzieła plastyki dawnej XII-XVIII wieku w świątyniach i rezydencjach Mazowsza, pod red. M. Wardzyńskiego, Warszawa 2018.
Google Scholar

Hajduk O. M., Między sacrum a profanum. Rola i znaczenie rzeźby nagrobnej w dobie renesansu – przyczynek do dalszych badań, „Architecturae et Artibus” t. 9, nr 1 (31), Białystok 2017.
Google Scholar

Hajduk O. M., Nagrobek Pawła, Anny i Wojciecha Kryskich w Drobinie. Problematyka translokacji i rekonstrukcji pierwotnej koncepcji dzieła, „Biuletyn Historii Sztuki”, R. 78, nr 3, Warszawa 2016.
Google Scholar

Hajduk O. M., Rzeźba nagrobna na Mazowszu w XVI wieku, Warszawa 2021.
Google Scholar

Hani J., Symbolika świątyni chrześcijańskiej, Kraków 1994.
Google Scholar

Jesionowska I., Tyszka P., Dwa nagrobki w Drobinie – dzieło mistrza i jego naśladowców, „Spotkania z zabytkami” t. 34, nr 7-8 (281-282), Warszawa 2010.
Google Scholar

Katalog Zabytków Sztuki, Pułtusk i okolice, t. 10, z. 20, pod red. M. Omilanowskiej, J. Sito, Warszawa 1999.
Google Scholar

Kozakiewiczowa H., Nagrobki Kryskich w Drobinie k. Płocka, „Biuletyn Historii Sztuki”, R. 18, nr 1, Warszawa 1956.
Google Scholar

Lolo R., Miasta mazowieckie XVI-XVIII wieku. Szkice i studia, Warszawa 2021.
Google Scholar

Lolo R., Rys historyczny gminy Karniewo od średniowiecza po koniec XIX wieku, w: Historia ze wspomnień utkana… O dawnej codzienności, dziedzictwie kulturowym mieszkańców gminy Karniewo, t. 1, red. B. Józefów-Czerwińska, R. Lolo, Pułtusk 2021.
Google Scholar

Łoziński J. Z., Program pułtuskiej kaplicy biskupa Noskowskiego, „Biuletyn Historii Sztuki”, R. 32, nr 3-4, Warszawa 1970.
Google Scholar

Maciszewski J., Kryski Feliks vel Szczęsny z Drobnina (Drobina) h. Prawdzic (1562-1618), „Polski Słownik Biograficzny”, t. 15, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970.
Google Scholar

Massone G., Piotr Apostoł, święty, w: Nowy leksykon sztuki chrześcijańskiej, pod red. L. Castelfranchi, M. A. Crippa, Kielce 2013.
Google Scholar

Miłobędzki A., Prowincja i wielki świat. Kościoły mazowieckie XVI w., w: Bazylika pułtuska. 550 lat świątyni i Kapituły Pułtuskiej, pod red. W. Koska, A. Wołosza, Pułtusk-Płock 2000.
Google Scholar

Mikocka-Rachubowa K., Renesansowe nagrobki w Płocku i okolicach, „Mazowsze” t. 6, 1995.
Google Scholar

Puciata M., Malowidła ścienne w pułtuskiej kaplicy biskupa Andrzeja Noskowskiego, „Rocznik Muzeum Mazowieckiego w Płocku”, t. 6, Płock 1974.
Google Scholar

Przyboś A., Kryski Stanisław h. Prawdzic (zm. ok. poł. XVII w.), „Polski Słownik Biograficzny”, t. 15, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970.
Google Scholar

Przyboś A., Kryski Wojciech h. Prawdzic (zm. 1616), „Polski Słownik Biograficzny”, t. 15, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970.
Google Scholar

Ruszczycówna J., Obraz Opłakiwania z kolegiaty w Pułtusku, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie”, t. 8, Warszawa 1964.
Google Scholar

Wardzyński M., Sztuka nowożytna na Mazowszu. Zarys problematyki, w: Dzieje Mazowsza: lata 1527-1794, t. 2, pod red. J. Tyszkiewicza, Pułtusk 2015.
Google Scholar

Wołosz A. K. A., Architektura i sztuka w Pułtusku – od średniowiecza do czasów staropolskich, w: Dzieje Pułtuska do 1795 roku, t. 1, pod red. H. Samsonowicza, R. Lolo, Pułtusk 2016.
Google Scholar

Wołosz A. K. A., Dzieje budowlane i architektura pułtuskiej kolegiaty, w: Bazylika pułtuska. 550 lat świątyni i Kapituły Pułtuskiej, pod red. W. Koska, A. Wołosza, Pułtusk-Płock 2000.
Google Scholar

Żelewski R., Kryski Stanisław h. Prawdzic (ok. 1536-1595), „Polski Słownik Biograficzny”, t. 15, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970.
Google Scholar

Żelewski R., Kryski Wojciech h. Prawdzic (ok. 1530-1562), „Polski Słownik Biograficzny”, t. 15, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970.
Google Scholar