The policy of the Russian tsarist state towards the Crimean Tatars. Travel accounts from the late eighteen century to the first half of the nineteenth century

Anna Hedo; Oleh Ivaniuk

doi:10.31648/ep.12877

Opublikowane: 2026-06-30

Nr XXVII/1 (2026)

The policy of the Russian tsarist state towards the Crimean Tatars. Travel accounts from the late eighteen century to the first half of the nineteenth century

Anna Hedo

, Oleh Ivaniuk

Echa Przeszłości

Dział: ARTYKUŁY I ROZPRAWY

https://doi.org/10.31648/ep.12877

Abstrakt

W oparciu o notatki z podróży, pamiętniki i listy podróżników w niniejszym opracowaniu przeanalizowano rosyjską politykę narodową realizowaną przez rząd carski wobec Tatarów krymskich w końcu XVIII i na początku XIX w. Zwrócono uwagę na teksty epistolarne podróżników, którzy należeli do różnych narodów, państw i kultur, mieli odmienne poglądy polityczne, co pozwoliło na obiektywną rekonstrukcję procesów zachodzących w regionie. Pod koniec XVIII w. Półwysep Krymski odwiedzili: Francuz Gilbert Romme, Hiszpan Francisco de Miranda, Rosjanin Piotr Sumarokow, Angielki Elizabeth
Craven i Mary Holderness oraz inni. Dubois de Montperreux i niemiecki baron A. Haxthausen odbyli kilka podróży do tego regionu w latach 30. i 40. XIX w. W toku badań ustalono, że polityka narodowa Imperium Rosyjskiego wobec Tatarów miała na celu fizyczną eksterminację lub przesiedlenie do Imperium Osmańskiego najbardziej aktywnej części narodu oraz przesiedlenie i asymilację tych, którzy nie chcieli opuszczać swojej ojczyzny. Środkami tej polityki były naciski ekonomiczne, pozbawienie możliwości posiadania ziemi, ograniczenie praw, naciski religijne, polegające na niszczeniu meczetów i przekształcaniu ich w cerkwie prawosławne i nawracaniu na chrześcijaństwo. Utrzymanie odrębności kulturowej i etnicznej przez Tatarów dokonało się poprzez uformowanie się odpowiedniej pamięci historycznej. Bachczysaraj i Ak-Mechet (Symferopol) pozostały ostatnimi miejscami kultury tatarskiej.

Słowa kluczowe:

Imperium Rosyjskie, Tatarzy krymscy, Półwysep Krymski, polityka narodowościowa, podróżnicy, dzienniki podróży

Pobierz pliki

pdf (English)

Zasady cytowania

Hedo, A., & Ivaniuk, O. (2026). The policy of the Russian tsarist state towards the Crimean Tatars. Travel accounts from the late eighteen century to the first half of the nineteenth century. Echa Przeszłości, (XXVII/1), 49–65. https://doi.org/10.31648/ep.12877

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Literature
Google Scholar

Billig М., Banal nationalism. SAGE Publications London – Thousand Oaks – New Delhi, 1995.
Google Scholar

Haxthausen A., The Russian Empire, Its People, Institutions, and Resources / translated by R. Farie, Vol. I, London. 1856.
Google Scholar

Hechter M. Internal Colonialism: The Celtic Fringe. British National Development, 1536-1966, Berkeley. 1975.
Google Scholar

Holderness M., Journey from Riga to the Crimea, with some account of the manners and customs of the colonists of New Russia, London, 1827.
Google Scholar

Neumann, Iver B., Uses of the Other: “The East” in European Identity Formation, Mineapolis, MN. 1999.
Google Scholar

O’ Neill К., Claiming Crimea: A history of Catherine the Great’s Southern empire, New Haven and London, 2017.
Crossref
Google Scholar

Suny R., The Empire Strikes Out. A State of Nations. Empire and Nation-Making in the Age of Lenin and Stalin, ed. R. G. Suny and T. Martin, Oxford. 2001.
Google Scholar

Russian literature
Google Scholar

Дюбуа де Монпере Ф., Путешествие по Кавказу, к черкесам и абхазам, в Грузию, Армению и в Крым. Париж, 1843. Пер. с фр., предисл. и примеч. Т.М. Фадеевой. Симферополь. 2009, Vol. 5, 6.
Google Scholar

Из воспоминаний о Крымском полуострове, „Московитянин”, 1855, Vol. V.
Google Scholar

Миранда Франсиско де., Путешествие по Российской империи. Пер. с исп. Москва. 2001. https://islam.in.ua/ua/islamoznavstvo/stanovyshche-zhinky-u-krymskomu-hanstvi
Google Scholar

Мурзакевич Н.Н., Поездка в Крым в 1836 г., „Журнал министерства народного просвещения”, 1837, No. 3.
Google Scholar

Нора П., Проблематика мест памяти, [in:] Франция память. Санкт-Петербург. 1999.
Google Scholar

Пикте де Рошемон Ш.-Р., Письма о Крыме, об Одессе и Азовском море. Москва. 1810.
Google Scholar

Ромм Ж., Путешествие в Крым в 1786 г. Ленинград. 1941.
Google Scholar

Сементовський Н.М., Путешественник: (Южный берег Крыма). Санкт-Петербург. 1847.
Google Scholar

Сумароков П.И., Путешествие по всему Крыму и Бессарабии в 1799 г. с историческим и топографическим описанием всех тех мест. Москва, 1800.
Google Scholar

Храпунов Н.И., Путешествие по Крыму Стивена Греллета, „Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии: Зб. наук. пр”, 2009, Vol. XV.
Google Scholar