Nazwy osobowe w dyskursie konwersacyjnym – badanie ankietowe
Aleksander Kiklewicz
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWMhttps://orcid.org/0000-0002-6140-6368
Abstract
Badanie jest oparte na teorii semantyki (w szczególności onomastyki) funkcjonalnej jako nurtu współczesnej lingwistyki w obszarze pragmatyzmu funkcjonalnego. Bazując na koncepcji układu partycypacyjnego E. Goffmana, autor przedstawia rezultaty analizy danych z badania ankietowego, w którym wzięło udział 186 młodych Polek i Polaków. Przedmiotem badania jest użycie referencyjne nazw osobowych (zarówno apelatywnych, jak i własnych) w dyskursach konwersacyjnych. Ankietowanie wykazało, że nominacja osób trzecich różni się w zależności od sytuacji komunikacyjnej, w szczególności takich jej parametrów, jak skład i liczba uczestników, układ ról partycypacyjnych i relacji, status społeczny, a także formalny lub nieformalny typ kontaktu między interlokutorami. Badanie ankietowe potwierdziło, że respondenci uwzględniają zasady nominacji osób trzecich w dyskursach konwersacyjnych, które wcześniej ustalono na materiale tekstów: zasadę konsensusu nazewniczego, zasadę atrybucji, zasadę bezpośredniej relacji, zasadę najbliższej relacji (najbliższego określenia), zasadę empatii, zasadę szacunku i starszeństwa, zasadę określoności, zasadę minimalnego określenia. Ogólny wniosek z badania brzmi: nominacja osób w dyskursie konwersacyjnym jest oparta na zasadzie względności: im większy jest stopień wzajemnej znajomości partycypantów, a także ich znajomości z osobą trzecią, tym mniejsza ilość materiału językowego jest wymagana w akcie nominacji.
Schlagworte:
leksykologia, semantyka, nominacja, antroponim, referencja, dyskurs konwersacyjnyLiteraturhinweise
Awdiejew A., Habrajska G. (2004): Wprowadzenie do gramatyki komunikacyjnej, 1. Łask. Google Scholar
Awdiejew A., Habrajska G. (2006): Wprowadzenie do gramatyki komunikacyjnej, 2. Łask. Google Scholar
Cicourel A.V. (1987): The Interpenetration of Communicative Contexts: Examples from Medical Encounters. „Social Psychology Quarterly” 50(2), s. 217–226.
Crossref
Google Scholar
Goffman E. (1992): Forms of Talk. Philadelphia. Google Scholar
Grabias S. (2003): Język w zachowaniach społecznych. Lublin. Google Scholar
Grice H.P. (1975): Logic and conversation. [W:] Syntax and semantics, 3. Red. P. Cole, J.L. Morgan. New York, s. 41–58.
Crossref
Google Scholar
Grice H.P. (1977): Logika a konwersacja. „Przegląd Humanistyczny” VI, s. 85–99. Google Scholar
Jakobson R. (1989): W poszukiwaniu istoty języka, 1. Warszawa. Google Scholar
Kiklewicz A. (2004): Podstawy składni funkcjonalnej. Olsztyn. Google Scholar
Kiklewicz A. (2025): Językowe środki identyfikacji osób trzecich w dyskursie konwersacyjnym. „Poradnik Językowy” 1, s. 7–37.
Crossref
Google Scholar
Kuno S. (1987): Functional Syntax: Anaphora, Discourse and Empathy. Chicago. Google Scholar
Kurcz I. (2005): Psychologia języka i komunikacji. Warszawa. Google Scholar
Leech G. (1983): Principles of Pragmatics. London. Google Scholar
Leszczak O. (2008): Lingwosemiotyczna teoria doświadczenia. T. 1: Funkcjonalno-pragmatyczna metodologia badań lingwosemiotycznych. Kielce. Google Scholar
Leszczak O. (2009): Lingwosemiotyczna teoria doświadczenia. T. 2: Doświadczenie potoczne a językowy obraz świata. Kielce. Google Scholar
Sapir E. (1949): Culture Language and Personality: selected essays. Berkeley. Google Scholar
Schmid H.-J. (1999): Towards a functional-cognitive lexicology of nouns. [W:] Words, Lexemes, Concepts – Approaches to the Lexicon studies in honour of Leonhard Lipka. Red. W. Falkner & H.-J. Schmid. Tübingen, s. 213–226. Google Scholar
Šrámek R. (2019): The Model of a Generic Concept and Structure of Functional Onomastics. „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia” XXXVII(1), s. 14–33. Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0002-6140-6368
