Migrations of Polish Jews from the Soviet Union to Lower Silesia after World War II in the accounts of their participants
Ewa Banasiewicz-Ossowska
University of WrocławAbstract
The article presents migrations of Polish Jews from USSR to Lower Silesia in memories of their participants. The author uses the terms “repatriation” and “resettlement”, emphasizing their different meanings and the different situation of people returning from the USSR and leaving the former Polish lands. The source base is interviews conducted by the author among members of the Wrocław Jewish community and accounts of Lower Silesian Jews found in the Memory and Future Centre. The article focuses on the motivations of people applying for a trip to Poland; the conditions in which the journey took place and attempts to organize a new life. All adult respondents at that time voluntarily decided to repatriate or resettle and perceived it as the moment of ending the period of chaos and beginning a new stage. Some of the respondents experienced migration several times, and these experiences still evoked great emotions in them, affecting the quality of the narrative.
Keywords:
Polish Jews in the USSR, migration, repatriation, resettlement, Lower SilesiaReferences
Boćkowski, D. (2004), Losy żydowskich uchodźców z centralnej i zachodniej Polski przebywa¬jących na Kresach Północno-Wschodnich w latach 1939-1941, [w:] Jasiewicz, K. (red.), Świat NIEpożegnany. Żydzi na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w XVIII-XX wieku. Warszawa | Londyn, 91-108. Google Scholar
Bronsztejn, Z. (1993), Z dziejów ludności żydowskiej na Dolnym Śląsku po II wojnie światowej. Wrocław. Google Scholar
Głowacki, A. (2004), Czy i dokąd wracać. Dylematy repatriacyjne Żydów polskich w ZSRR (1944- -1946), [w:] Jasiewicz, K. (red.), Świat NIEpożegnany. Żydzi na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w XVIII-XX wieku. Warszawa | Londyn, 160-181. Google Scholar
Hajduk-Nijakowska, J. (2019), Proces wrastania autochtonów i przesiedleńców w nową przestrzeń kulturową na Śląsku po II wojnie światowej, [w:] Journal of Urban Ethnology 17, 109-121. Google Scholar
Hryciuk, G. (2006), „Obraz Dolnego Śląska imponujący i olśniewający”. Wizja Dolnego Śląska w latach 1944-1946 wśród Polaków na Kresach Wschodnich, [w:] Nowosielska-Sobel, J. | Strauchold, G. (red.), Trudne dziedzictwo. Tradycje dawnych i obecnych mieszkańców Dolnego Śląska. Wrocław, 94-107. Google Scholar
Jakimowicz, M. (2018), Powojenna dolnośląska wieś w pamięci przesiedlonych z Galicji Wschodniej. Emocje, doświadczenia i wrażenia, [w:] Dziedzictwo Kulturowe Wsi 2, 29-44. Google Scholar
Kantor, L. L. (2017), Wyjechać ze Strzegomia, [w:] Włodarczyk, T. (red.), Ku nowemu życiu. Żydzi na Dolnym Śląsku w latach 1945-1970. Wrocław, 103-111. Google Scholar
Kersten, K. (1996), Przymusowe przesiedlenia ludności ‒ próba typologii, [w:] Orłowski, H. | Sakson, A. (red.), Utracona ojczyzna. Przymusowe wysiedlenia, deportacje i przesiedlenia jako wspólne doświadczenie. Poznań, 13-29. Google Scholar
Kaźmierska, K. (1999), Doświadczenia wojenne Polaków a kształtowanie tożsamości etnicznej. Analiza narracji kresowych. Warszawa. Google Scholar
Kość-Ryżko, K. (2014), Wykorzenieni. Dylematy samookreślenia polskich repatriantów z Kazach¬stanu. Studium etno-psychologiczne. Warszawa. Google Scholar
Kowalska, E. (1998), Przeżyć, aby wrócić! Polscy zesłańcy lat 1940-1941 w ZSRR i ich losy do roku 1946. Warszawa. Google Scholar
Kurpiel, A. (2014), Pamięci opowiadane, [w:] Wrocławski Rocznik Historii Mówionej 4, 21-44. Google Scholar
Lipman, J. (2007), Wspomnienia z utraconego dzieciństwa: okupacji niemieckiej w Polsce w czasie II wojny światowej z punktu widzenia żydowskiego dziecka, [w:] http://remembertogethera¬crossborders.eu/wp-content/uploads/2017/02/Goerlitz-Rede-polnisch-mitFotos.pdf (accessed: 10.03.2023). Google Scholar
Małolepsza-Nowak, F. | Włodarczyk, T. (2010), Żydzi, [w:] Dudra, S. | Nitschke, B. (red.), Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce po II wojnie światowej. Kraków, 208-225. Google Scholar
Marciniak, W. F. (2014), Powroty z Sybiru. Repatriacja obywateli polskich z głębi ZSRR w latach 1945-1947. Łódź. Google Scholar
Misztal, J. (1992), Osadnictwo Żydów polskich repatriowanych ze Związku Radzieckiego na zie¬miach zachodnich i północnych, [w:] Przegląd Zachodni 2, 161-184. Google Scholar
Posern-Zieliński, A. (2005), Etniczność. Kategorie. Procesy etniczne. Poznań. Google Scholar
Praczyk, M. (2018), Pamięć środowiskowa we wspomnieniach osadników na „Ziemiach Odzy¬skanych”. Poznań. Google Scholar
Semczyszyn, M. | Szaynok, B. (2019), Kwestia ludności żydowskiej, [w:] Syrnyk, J. (red.), Aparat bezpieczeństwa wobec mniejszości narodowych w Polsce w latach 1944-1956. Warszawa, 26-58. Google Scholar
Siekierski, M. | Tych, F. (2006), Widziałem Anioła Śmierci. Losy deportowanych Żydów polskich w ZSRR w latach II wojny światowej. Świadectwa zebrane przez Ministerstwo Informacji i Do¬kumentacji Rządu Polskiego na Uchodźstwie w latach 1942-1943. Warszawa. Google Scholar
Sula, D. (1993), Osadnictwo repatriowanej ludności żydowskiej na Dolnym Śląsku w latach 1945- -1949, [w:] Słupskie Studia Historyczne 3, 67-81. Google Scholar
Szajda, M. (2017), Osadnictwo żydowskie we wspomnieniach Pionierów tzw. Ziem Odzyska¬nych. Fragmenty pamiętników z Kamiennej Góry i Szczecina, [w:] Rocznik Ziem Zachodnich 1, 558-572. Google Scholar
Szaynok, B. (2000), Ludność żydowska na Dolnym Śląsku 1945-1950. Wrocław. Google Scholar
Szaynok, B. (2008), Migracje Żydów polskich w latach 1944-1959, [w:] Sienkiewicz, W. | Hryciuk, G. (red.), Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939-1959. Atlas ziem Polski. Warszawa, 142-157. Google Scholar
Tych, F. (2004), Próby odbudowy życia żydowskiego w powojennej Polsce, [w:] Tych, F. (red.), Pamięć. Historia Żydów Polskich przed, w czasie i po Zagładzie. Warszawa, 175-212. Google Scholar
Wylęgała, A. (2014), Przesiedlenia a pamięć. Studium (nie)pamięci społecznej na przykładzie ukraińskiej Galicji i polskich „Ziem Odzyskanych”. Toruń. Google Scholar
University of Wrocław
Similar Articles
- Dariusz Radziwiłłowicz, Soldiers of the 5th Polish Rifle Division in Bolshevik Captivity and their Repatriation , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 8 No. 1 (2017): East European Review
- Wojciech Marciniak, “An internal matter for the Soviet Union”. The attitude of the Polish Embassy in Moscow towards problems with changing the citizenship of Polish repatriates from the depths of the Soviet Union in 1945 , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 14 No. 2 (2023): East European Review
- Adrian Karolak, Activity of the Union of Polish Patriots in USSR in radio broadcasts of the T. Kosciusko’s broadcasting radio station , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 8 No. 1 (2017): East European Review
- Vladimir Shaidurov, The Siberian Polonia in the second half of the 19th - early 20th century in the Polish historiography , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 8 No. 1 (2017): East European Review
- Dariusz Radziwiłłowicz, Red Army in 1920. Structures, headcount and propaganda with particular attention to the Polish front based on selected sources and polish intelligence reports , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 12 No. 2 (2021): East European Review
- Mirosława Wielopolska-Szymura, Content and programs dedicated to the Ukrainian population in the activities of the Polish Radio External Service and the Polish Radio for Ukraine , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 16 No. 2 (2025): East European Review
- Witold Jarno, The tasks and development of the operational troops of the Armed Forces of the Polish People’s Republic in the first fifteen years of the functioning of the Warsaw Pact , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 13 No. 2 (2022): East European Review
- Wojciech Włodarkiewicz, The Soviet Union’s threat to the military security of the Republic of Poland in the interwar period , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 13 No. 1 (2022): East European Review
- Agnieszka Roguska, Rafał Roguski, Anna Madej, The education of Polish children deported to the USSR and evacuated to the near and Middle East during World War II , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 15 No. 1 (2024): East European Review
- Vitalii Telvak, Viktoria Telvak, Oleh Radchenko, Polish students of Mykhailo Hrushevsky at the Lviv University: Quantitative dynamics and didactic preferences , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 17 No. 1 (2026): East European Review
You may also start an advanced similarity search for this article.
