ZDANIE ODRĘBNE ŁAWNIKA

Dobrosława Tomzik

doi:10.31648/cetl.12546

Opublikowane: 2026-10-04

Tom 51 Nr 3 (2026)

ZDANIE ODRĘBNE ŁAWNIKA

Dobrosława Tomzik

Civitas et Lex

Dział: Nauki prawne

https://doi.org/10.31648/cetl.12546

Abstrakt

Artykuł podejmuje problem zakresu i charakteru zdania odrębnego składanego przez ławnika w postępowaniu sądowym, koncentrując się na pytaniu, czy powinno ono spełniać wymagania właściwe dla uzasadnienia orzeczenia kończącego postępowanie. Autor analizuje obowiązujące regulacje procesowe dotyczące zdania odrębnego, jego funkcje gwarancyjne oraz znaczenie dla realizacji zasady transparentności i kontroli instancyjnej orzeczeń sądowych. Rozważania prowadzą do wniosku, że choć zdanie odrębne ławnika nie musi w pełni odpowiadać formalnym wymogom uzasadnienia orzeczenia kończącego postępowanie, zwłaszcza po nowelizacji procesu karnego,to powinno jednak spełniać minimalne standardy rzetelności argumentacyjnej, umożliwiające odtworzenie toku rozumowania i ocenę zasadności prezentowanego stanowiska. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie istoty zdania odrębnego, jego funkcji w systemie prawnym oraz omówienie warunków formalnych, jakie muszą zostać spełnione dla jego skutecznego złożenia. Analiza obejmuje zarówno regulacje normatywne, jak i znaczenie zdania odrębnego w praktyce orzeczniczej.

Słowa kluczowe:

zdanie odrębne votum separatum, ławnik

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Tomzik, D. (2026). ZDANIE ODRĘBNE ŁAWNIKA. Civitas Et Lex, 51(3), 63–71. https://doi.org/10.31648/cetl.12546

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Berutowicz W., Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1984.
Google Scholar

Bielska-Brodziak A., Tobor Z., Zdania odrębne w orzecznictwie podatkowym, „Przegląd Podatkowy” 2013, nr 9.
Google Scholar

Bladowski B., Pisma sądowe w sprawach cywilnych , LEX/el. 2012.
Google Scholar

Błaszczak Ł., Orzeczenia nieistniejące (sententia non existens) w sądowym postępowaniu cywilnym, w: Wokół problematyki orzeczeń, red. Ł. Błaszczak, Toruń 2007.
Google Scholar

Góra-Błaszczykowska A., Zasada równości stron w procesie cywilnym, Warszawa 2008.
Google Scholar

Grochowski M., Uzasadnienie vot separati a prawo do sądu. Zależność i gwarancje, „Studia Prawnicze” 2014, nr 4.
Google Scholar

Gujda J., Zdanie odrębne jako forma „krytyki” wyroku sądowego w procesie karnym, „Iustitia” 2015, nr 3.
Google Scholar

Knoppek K., Udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w postępowaniu cywilnym, „Ius novum” 2014, numer specjalny.
Google Scholar

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1–366, red. T. Wiśniewski, LEX/ el 2021.
Google Scholar

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, red. T. Ereciński, LEX/el 20165.
Google Scholar

Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, LEX/el. 2024.
Google Scholar

Kowalski P., Funkcje zdań odrębnych od wyroków sądów administracyjnych w sprawach podatkowych, „Przegląd Sądowy” 2022, nr 6.
Google Scholar

Krzyżewski Ł., Udział czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w realiach XXI wieku, „Zeszyty Prawnicze” 2023, nr 10.
Google Scholar

Marciniak A., Problem sententia non existens w polskiej literaturze prawa cywilnego, w: Sciritti in onore di Elio Fazzalari, t. 2, Milano 1993.
Google Scholar

Markiewicz K., Problem sententia non existens na tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, „Rejent” 2002, nr 11.
Google Scholar

Morawski L., Teoria prawodawcy racjonalnego a postmodernizm, „Państwo i Prawo” 2000, nr 1.
Google Scholar

Olaś A., Kolegialność a jednoosobowość – skład sądu I instancji w procesie cywilnym: doświadczenia i perspektywy polski, „Polski Proces Cywilny” 2020, nr 3.
Google Scholar

Orecki M., Instytucja ławnika sądowego w postępowaniu cywilnym. Uwagi de lege lata i de lege ferenda, „Przegląd Sądowy” 2012, nr 7-8.
Google Scholar

Partyk A., Dla przypisania usiłowania zabójstwa wystarczy godzić się na to, że ofiara umrze, LEX/el. 2017.
Google Scholar

Pietrzkowski H., Metodyka pracy sędziego w sprawach cywilnych, LexisNexis/el. 2014.
Google Scholar

Pisz M., Udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jako jedna z gwarancji funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego w polskim prawie konstytucyjnym, „Studia Prawnoustrojowe” 2022, nr 55.
Google Scholar

Rojewski M., Udział ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jako realizacja artykułu 182 Konstytucji RP, Instytut Spraw Konstytucyjnych.
Google Scholar

Rzucidło I., Uzasadnienie orzeczenia Sądowego, LEX/el. 2020.
Google Scholar

Samborski E., Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach karnych, Lexis Nexis 2013.
Google Scholar

Siedlecki W., Podstawy rewizji cywilnej, Warszawa 1959.
Google Scholar

Szumiło-Kulczycka D., W pogoni za rzetelnym procesem karnym. Księga dedykowana Profesorowi Stanisławowi Waltosiowi, Warszawa 2022.
Google Scholar

Świecki J., Zdanie odrębne w procesie karnym po nowelizacji z 7.07.2022 r., „Przegląd Sądowy” 2024, nr 3.
Google Scholar

Tomzik D., Czy wnioski o uzasadnienie orzeczenia kierowane do sądu przez adwokata, radcę, rzecznika patentowego lub radcę prokuratorii Generalnej RP po 1.7.2023 r. powinny zostać objęte tym przepisem i posiadać wyszczególnienie twierdzeń, oświadczeń i dowodów w sprawie w trybie art. 1281 KPC?, „Monitor Prawniczy” 2024, nr 12.
Google Scholar

Uzasadnienie decyzji stosowania prawa, red. M. Grochowski, I. Rzucidło-Grochowska, Warszawa 2015.
Google Scholar

Waltoś S., W dziesięciolecie obowiązywania kodeksu postępowania karnego, „Państwo i Prawo” 2019, nr 4.
Google Scholar

Wiśniewski T., Przebieg procesu cywilnego, Warszawa 2013.
Google Scholar

Ziółkowska K., Rola ławnika sądowego w polskim systemie wymiaru sprawiedliwości, „Media – Kultura – Komunikacja Społeczna” 2014, nr 10/4.
Google Scholar