Epitafium Marii Luizy von der Groeben jako przyczynek do badań nad ponarską gałęzią rodu Groebenów

Małgorzata Chudzikowska-Wołoszyn

doi:10.31648/ep.12876

Veröffentlicht am: 2026-06-30

Nr. XXVII/1 (2026)

Das Epitaph von Maria Luise von der Groeben als Beitrag zur Erforschung des Ponar-Zweigs der Familie von der Groeben

Małgorzata Chudzikowska-Wołoszyn

Echa Przeszłości

Rubrik: BEITRÄGE UND ABHANDLUNGEN

https://doi.org/10.31648/ep.12876

Abstract

Ziel dieses Artikels ist es, das in der wissenschaftlichen Literatur bislang nicht erwähnte lateinische Epitaph für Maria Luise von der Groeben (1711–1741) zu erörtern, das sich an der Außenfassade der Kirche in Boguchwały (in der historischen Region Oberland) befindet. Verfasser und Stifter der Inschrift war Georg Heinrich von der Groeben (1701–1759) – Erbe des an Boguchwały angrenzenden Majorats in Ponary, Ehemann von Maria und zugleich Nachkomme einer der bedeutendsten und reichsten Adelsfamilien Preußens. Der Inhalt des sepulralen Epitaphs liefert viele wertvolle und bislang unbekannte Informationen. Die in diesem Artikel durchgeführte Quellenanalyse soll aufzeigen, dass das Epitaph von Boguchwały eine wesentliche Ergänzung des Wissensstands zu die Geschichte des Ponary-Zweigs der Familie von der Groeben darstellt und zu einer vollständigeren Rekonstruktion der Genealogie dieser Familienlinie beiträgt

Schlagworte:

ostpreußischer Adel, Familie von der Groeben, Oberland, Boguchwały, protestantische Grabkunst

Am häufigsten gelesenen Artikel dieser/dieses Autor/in

Małgorzata Chudzikowska-Wołoszyn, Klasyczna proweniencja zwierzęcych metafor w „De civilitate morum puerilium” Erazma z Rotterdamu , Echa Przeszłości: Nr. XVIII (2017)
Małgorzata Chudzikowska-Wołoszyn, The Anti-Corruption Manifesto of Theodulf of Orleans. A Contribution to a Discussion about Literature of the Carolingian Era , Echa Przeszłości: Nr. XII (2011)
Małgorzata Chudzikowska-Wołoszyn, Świat roślin w karolińskim dokumencie "Capitulare de villis" , Echa Przeszłości: Nr. XIII (2012)

Dateien herunterladen

pdf (Język Polski)

Zitierregeln

Chudzikowska-Wołoszyn, M. (2026). Das Epitaph von Maria Luise von der Groeben als Beitrag zur Erforschung des Ponar-Zweigs der Familie von der Groeben. Echa Przeszłości, (XXVII/1), 27–48. https://doi.org/10.31648/ep.12876

Zitiert von / Teilen

Lizenz

Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Nicht-kommerziell - Keine Bearbeitungen 4.0 International.

Literaturhinweise

Edycje źródłowe
Google Scholar

Lehndorff Hans, Dzienniki z Prus Wschodnich. Zapiski lekarza z lat 1945-47, tłum. Z. Owczarek, Warszawa 2013.
Google Scholar

Opracowania
Google Scholar

Bażanowski Rudolf, Kościoły i parafie Diecezji Mazurskiej. Przeszłość i teraźniejszość. Historia kościołów i parafii ewangelickich w zarysie ze szczególnym uwzględnieniem ich losów po 1945 r., t. 1, Olsztyn 2019.
Google Scholar

Białuński Grzegorz, Szlachta i dobra szlacheckie w starostwie ryńskim w Prusach Książęcych (do XVIII w.), „Komunikaty Warmińsko-Mazurskie”, nr 1, 1994, s. 13-22.
Google Scholar

Die Herren und Graffen von der Groeben – Ein Adelsgeschlecht in Ostpreußen, kat. wys. Die Herren und Graffen von der Groeben – Ein Adelsgeschlecht in Ostpreußen, Kulturzentrum Ostpreussen im Deutschordensschloß Ellingen, Ellingen 2022.
Google Scholar

Duncker Alexander, Ponarien w: Die Ländlichen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der ritterschaftlichen Grundbesitzer in der Preussischen Monarchie, t. 2, Berlin 1860, nr 78.
Google Scholar

Harasimowicz Jan, Mors janua vitae. Śląskie epitafia i nagrobki wieku reformacji, Wrocław 1992.
Google Scholar

Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 2001.
Google Scholar

Groeben Wolfgang, Die Grafen und Herren von der Groeben. Stammtafeln 1140-1993, Düsseldorf 1994.
Google Scholar

Gut-Czerwonka Anna, Wpływ reformacji i kontrreformacji na rozwój treści epitafiów Pomorza Środkowego – na przykładzie wybranych dzieł, „Przegląd Zachodniopomorski”, z. 4, 2018, s. 259-283.
Crossref
Google Scholar

Janicka Danuta, Rodzina von der Groeben i jej związki z Polską w XVII wieku., „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, nr 1, 1993, s. 33-51.
Google Scholar

Kneschke Ernst Heinrich, Grafen v. d. Gröben, Deutsche Grafen-Haeuser der Gegenwart in heraldischer, historischer und genealogischer Beziehung, t. 1, Leipzig 1852, s. 289-291.
Google Scholar

Krollmann Cristian, Friedrich von der Groeben, w: Altpreussische Biographie, t. 1, Marburg/Lahn 1974, s. 232.
Google Scholar

Krollmann Cristian, Heinrich von der Groeben, w: Altpreussische Biographie, t. 1, Marburg/Lahn 1974, s. 238.
Google Scholar

Krollmann Christian, Otto Friedrich von der Groeben, w: Altpreußische Biographie, t. 1, Marburg/Lahn 1974, s. 234.
Google Scholar

Kujawski Wojciech, Prusy Górne. Szlak wodny/ Ein Wasserweg, Olsztyn 2016.
Google Scholar

Kuropatnicki Ewaryst Andrzej, Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Xięstwie Litewskim, cz. 3, Warszawa 1789.
Google Scholar

Ledebur Leopold, Gröben, w: Adelslexicon der Preussischen Monarchie, t. 1, Berlin 1855, s. 286-288.
Google Scholar

Ledebur Leopold, Hoverbeck, w: Adelslexicon der Preussischen Monarchie, t. 1, Berlin 1855, s. 380.
Google Scholar

Morąg - z dziejów miasta i powiatu, red. Halina Jaworska, Maria Lossman, Olsztyn 1973, s. 59.
Google Scholar

Ogórek Zenon, Historyczny rys wsi i parafii Boguchwały, „Studia Elbląskie”, t. 5, 2003, s. 61-65.
Google Scholar

Perthes Julius, Trenck, von der, w: Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen, Gotha 1876, s. 818-819.
Google Scholar

Sadurska-Kisiel Monika, Skałczyńska-Falaczyńska Maryla, Pałac w Ponarach. Studium historyczno-architektoniczne, t. 1, Warszawa 2020
Google Scholar

Straubel Rolf, Georg Heinrich von der Groeben, w: Biographisches Handbuch der preußischen Verwaltungs – und Justizbeamten 1740-1806/15, t. 1 (A-L), München 2009, s. 350.
Google Scholar

Wagner Marek, Friedrich von der Groeben w: Słownik biograficzny oficerów polskich drugiej połowy XVII wieku, t. 2, Oświęcim 2014, s. 103-105.
Google Scholar

Zedlitz-Neukirch Leopold, Groeben, die Grafen u. Herren von der, w: Neues Preussisches Adels-Lexicon oder genealogische und diplomatische Nachrirchten, Supplement Band, t. 5, Leipzig 1839, s. 190-196.
Google Scholar