NIEDOKOŃCZONY „PRZEWRÓT KOPERNIKAŃSKI”  IMMANUELA KANTA

Józef Okulewicz

Opublikowane: 2025-12-19

Tom 31 Nr 31 (2025)

NIEDOKOŃCZONY „PRZEWRÓT KOPERNIKAŃSKI” IMMANUELA KANTA

Józef Okulewicz

Abstrakt

Immanuel Kant radykalnie zmienił punkt odniesienia w postrzeganiu procesu poznawania

przez człowieka. Dlatego swoją filozofię określił

jako „przewrót kopernikański”. Rozum odtwarza w sobie te warunki, które przyczyniły się do

zaistnienia poznawanej rzeczywistości. Ponieważ jednak warunków jest nieskończenie dużo,

to wszystkie ogarnia tylko Absolut. Dlatego

praktyczne wykorzystanie tego odkrycia stało

się problematyczne.

Dopiero Józef Hoene-Wroński zajął się tą filozofią i dopełnił rozpoczętą przez Kanta reformę. Najpierw nieskończoność warunków zastą-

pił przeliczalnością. Dzięki temu mógł skupić

się na pojedynczym składniku, jakim jest warunek. Ten zaś nie występuje samodzielnie,

bo jako warunkowy jest warunkowany przez

poprzedzający go warunek. Dzięki temu ukazał

się czwarty aspekt warunkowania, tzn. warunkujący, o którym Kant nie wspomniał, bo przesłonił go Absolut

Słowa kluczowe:

warunkowanie, filozofia absolutna, prawo tworzenia

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Okulewicz, J. (2025). NIEDOKOŃCZONY „PRZEWRÓT KOPERNIKAŃSKI” IMMANUELA KANTA. Humanistyka I Przyrodoznawstwo, 31(31), 121–131. Pobrano z https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/hip/article/view/12194

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Braun J. (1939), Wrońskizm a nauki formalne. Skład Główny Gebethner
Google Scholar

i Wolff, Warszawa.
Google Scholar

Brzeziński W. (2018), Tragiczny test, „Tygodnik Powszechny”, 20.03.2018,
Google Scholar

URL=https://www.tygodnikpowszechny.pl/tragiczny-test-152442 [dostęp
Google Scholar

z dnia 6.10.2025].
Google Scholar

Hoene-Wroński J. (1800), Philosophie achrematique, Biblioteka Kórnicka
Google Scholar

PAN, Kórnik, BK 2302.
Google Scholar

Hoene-Wroński J. (1876), Messianisme philosophie absolue. Apodictique messianique fondant peremptoirement la verite sur la terre, ou developpement
Google Scholar

genetique de toutes realites par la loi de creation, Duval, Paris.
Google Scholar

Hoene-Wroński J. (1878), Prospectus de la philosophie absolue et son developpement. Recherche de la verite, fixation absolue des periodes philosophiques paralleles aux periodes historiques de l’humanite, comme partie
Google Scholar

integrante de l’apodictique messianique, Duval, Paris.
Google Scholar

Hoene-Wroński J. (1881), Nomothetique messianique ou lois supremes du
Google Scholar

monde, Duval, Paris.
Google Scholar

Hoene-Wroński J. (1933), Prawo tworzenia, tłum. C. Jastrzębiec-Kozłowski,
Google Scholar

Biblioteka „ZET”, Warszawa.
Google Scholar

Kant I. (2001), Krytyka czystego rozumu, tłum. R. Ingarden, Wydawnictwo
Google Scholar

Antyk, Kęty.
Google Scholar

Okulewicz J. (2023), Wynalezienie koła przez Józefa Hoene-Wrońskiego,
Google Scholar

„Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej” 40: 93–102.
Google Scholar

Oksfordzki słownik filozoficzny (2004), Książka i Wiedza, Warszawa.
Google Scholar

Targowski A. (1980), Informatyka – modele systemów i rozwoju, PWE,
Google Scholar

Warszawa.
Google Scholar

Walicki A. (red.) (1977), Filozofia i myśl społeczna w latach 1831–1864, PWN,
Google Scholar

Warszawa.
Google Scholar