Polak-katolik w oglądzie socjologicznym (analiza wyników badań i wybranych problemów debaty publicznej)


Abstrakt

Jednym z wymiarów wielkiej zmiany społecznej i kulturowej zapoczątkowanej w roku 1989 pod hasłem modernizacji Polski i jej okcydentalizacji jest zmiana tożsamości religijnej i narodowej Polaków. Przez ostatnie  dwa wieki kształtowania się nowoczesnego narodu były one tak splecione, iż traktowano je synonimicznie. Problem ma wymiar historyczny i teoretyczny zarazem. Historyczny bo splątana tożsamość Polaka-katolika odnosi do szczególnej sytuacji narodu, jak wobec upadku swej państwowości szukał możliwości narodowego samookreślenia i tożsamości w kulturze. Teoretyczny, ponieważ należy odnieść się do tych teorii socjologicznych, które postrzegają religię jako korelat narodowej tożsamości i jako wartość rdzenną narodowej kultury. A także takich, które kładą nacisk na nieuchronność  procesów sekularyzacji i laicyzacji jako swoistych progów nowoczesności.


Słowa kluczowe

naród; tożsamość; religia; katolicyzm; sekularyzacja naród; tożsamość; religia; katolicyzm; sekularyzacja

Babiński G. (2003), Etniczność i religia – formy, płaszczyzny i poziomy powiązań, [w:] Etniczność a religia, A. Posern-Zieliński (red.), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań: 9-18.

Czarnowski S. (1956), Kultura religijna wiejskiego ludu polskiego, [w:] Tenże, Dzieła, t.1, Warszawa: 87-107.

Domagała B. (2008), Ukraińcy na Warmii i Mazurach. Studium procesów asymilacji, Wydawnictwo OBN, Olsztyn.

Geertz C. (1992), Religia jako system kulturowy, [w:] Racjonalność i styl myślenia, E. Mokrzycki (red.), Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa: 498-550.

Grabowska M. (2018), Bóg a sprawa polska. Poza granicami teorii sekularyzacji, SCHOLAR, Warszawa.

Gzyl P. (2018), Kler – gdzie oglądać, recenzja? Kiedy premiera filmu „Kler” w Krakowie? (Multikino, Cinema City), URL = https://gazetakrakowska.pl/kler-gdzie-ogladac-recenzja-kiedy-premiera-filmu-kler-w-krakowie-multikino-cinema-city/ar/13527672 [dostęp z dnia: 28.09.2018].

Koseła K. (2003), Polak i katolik. Splątana tożsamość, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Koseła K. (2009), Przemiana postaw i tożsamości polskiego społeczeństwa, URL = https://klauzura.katolik.pl/pliki/prof-kkosela.pdf [dostęp z dnia: 15.08.2018].

Łepkowski T. (1989), Uparte trwanie polskości: nostalgie, nadzieje, wartości, Aneks, Londyn.

Łuczewski M. (2012), Odwieczny naród. Polak i katolik w Żmiącej, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń.

Mariański J. (2011), Katolicyzm polski, ciągłość i zmiana. Studium socjologiczne, Wydawnictwo WAM, Kraków.

Michnik A. (2014), „Kościół, lewica, dialog – 40 lat później” – Adam Michnik i ks. Adam Boniecki – rozmowa, URL = https://www.youtube.com/watch?v=yoOeKjU2h48 [dostęp z dnia: 20.05.2018].

Michnik A. (1977), Kościół, lewica, dialog, Instytut Literacki, Paryż.

Nijakowski L. (2014), Polak-katolicki poganin, „Znak” 11/714: 20-26.

Nowicka E. (1992), O związkach polskości z katolicyzmem w społecznej świadomości Polaków, [w:] Religia a obcość, E. Nowicka (red.), Wydawnictwo UW, Warszawa: 117-138.

Smolicz J. (1990), Język jako wartość rdzenna, [w:] Oblicza polskości, A. Kłoskowska (red), Wydawnictwo UW, Warszawa: 201-213.

Walicki A. (2009), Trzy patriotyzmy, [w:] Dzieła wybrane, Naród, nacjonalizm, patriotyzm, t. 1, A. Mencwel (red.), Universitas, Kraków: 343-395.
Pobierz


Opublikowane
2018-12-20

Cited By /
Share

Domagała, B. (2018). Polak-katolik w oglądzie socjologicznym (analiza wyników badań i wybranych problemów debaty publicznej). Humanistyka I Przyrodoznawstwo, (24), 267–280. https://doi.org/10.31648/hip.2620

Bożena Domagała 
https://orcid.org/0000-0002-9674-5677



Licencja

Teksty zaproponowane do "Humanistyki i Przyrodoznawstwa" nie powinny być nigdzie wcześniej publikowane. Wraz z przesłaniem tekstu redakcji Autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji nasze czasopismo będzie stosowało licencję the Creative Commons Attribution (CC BY-NC). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów, za wyjątkiem celów komercyjnych, bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY-NC

Oświadczenie autora do pobrania